III SA/Wa 1939/11

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne postanawia zwolnić skarżącą od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem Skarżąca W. O. zwróciła się o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, motywując to trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Jedynym źródłem utrzymania jest renta Skarżącej oraz pomoc świadczona przez jej synów. Mąż Skarżącej niedawno wrócił z [...]. Firma jaką prowadził została zlikwidowana w 2007 r. Ostatni dochód osiągnął on w 2008 r. Oboje z mężem są w bardzo złym stanie zdrowia. Cały majątek Skarżącej został zabezpieczony. Poza zaległościami podatkowymi Skarżąca posiada jeszcze długi spowodowane brakiem możliwości bieżącego regulowania płatności. Skarżąca wyjaśniła także, iż korzystała już wcześniej z prawa pomocy udzielonego jej przez WSA w Łodzi. Zaznaczyła że starała się regulować wpisy sądowe w mniejszej wysokości, co miało też miejsce w niniejszej sprawie. W ostatnim jednak czasie sytuacja materialna Skarżącej jest dramatyczna. Skarżąca przedstawiła zaświadczenie o wysokości dochodu, decyzję o przeliczeniu renty, postanowienie w sprawie rygoru natychmiastowej wykonalności. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącej przesłał pismo, w którym wyjaśnił, że ostatnie zeznanie podatkowe Skarżąca złożyła za 2008 r., a jej mąż za 2009 r. Powtórzył że jedynym dochodem małżonków jest renta Skarżącej. W efekcie płatności regulują z ogromnym opóźnieniem, jedynie dzięki pomocy najbliższej rodziny. Skromny majątek Skarżącej jest całkowicie zabezpieczony. Majątek ten stanowią: dom, nieczynna [...] oraz samochód osobowy. Pełnomocnik wyjaśnił obszernie powody, dla których pomaga Skarżącej, w zamian za dokonaną na jego rzecz cesję prawa do przyszłych wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedłożył zaświadczenia o wysokości dochodu, postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. o przedłużeniu rozpatrzenia odwołań, dokumentację medyczną Skarżącej. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Skarżąca zwróciła się o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem. Rozpoznając jej wniosek referendarz sądowy nie może wyjść poza tak wytyczone jego ramy. Oznaczałoby to bowiem przyznanie prawa pomocy z urzędu, a pomoc taka udzielana jest tylko na wniosek, o czym stanowi art. 243 § 1 ustawy z dnia Sygn. akt III SA/Wa 1939/11 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Jedynym dochodem jaki Skarżąca uzyskuje jest renta w wysokości 591 zł. Z dochodu tego utrzymuje się także mąż Skarżącej. Na Skarżącej ciążą zaległości podatkowe, których wykonanie zostało zabezpieczone na należącym do niej majątku. Skarżąca boryka się także z trudnościami w regulowaniu bieżących płatności (np. za media). W spłacie tych długów pomagają synowie Skarżącej. Z powyższego wynika, że osiągany dochód jest przeznaczany na bieżące utrzymanie Skarżącej i jej męża. W tej sytuacji zasadne jest zwolnienie Skarżącej z obowiązku zapłaty opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem. Podejmując to rozstrzygnięcie referendarz sądowy miał również na względzie to, iż odpis orzeczenia z uzasadnieniem (zresztą już sporządzonym), doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną, czy też nie, o czym stanowi art. 234 § 2 p.p.s.a. Przepis ten wprowadza odstępstwo od zasady niepodejmowania przez Sąd żadnej czynności na skutek pisma, które nie zostało opłacone (art. 220 § 1 p.p.s.a.). Takie rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 78 Konstytucji RP) przejawiającym się w możliwości uruchomienia postępowania kasacyjnego, gdyż brak uzasadnienia wyroku pozbawia stronę możliwości wniesienia skargi kasacyjnej (art. 177 § 1 p.p.s.a., por. postanowienie NSA z 7 lipca 2004 r., GZ 25/04). Referendarz sądowy miał także na uwadze to, że uzasadnianie orzeczeń sądowych jest decydującym komponentem prawa do rzetelnego sądu jako konstytucyjnie chronionego prawa jednostki. Jak bowiem podkreślił Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 11 kwietnia 2005 r. (SK 48/04) uzasadnianie orzeczeń pełni różne funkcje: sprzyjania samokontroli organu orzekającego, wyjaśniająco-interpretacyjną (w tym dokumentacyjną i ułatwiającą realizację orzeczenia), kontrolną zewnętrzną, umożliwiającą akceptację orzeczenia w skali Sygn. akt III SA/Wa 1939/11 indywidualnej i jego legitymizację społeczną (funkcja wychowawcza, głos w dyskursie społecznym). Skoro zatem możliwość zapoznania się przez stronę z pisemnym uzasadnieniem wyroku (a w efekcie przekonania się o jego trafności) jest elementem prawa do Sądu, to wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia należy rozpoznawać z uwzględnieniem gwarancji dostępu do Sądu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.