III SA/Wa 1944/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , po rozpoznaniu w dniu 25 luty 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2007r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej postanawia: odmówić stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Zgodnie z Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2007r. J. A. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 300 zł. W odpowiedzi na ww. wezwanie strona złożyła wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że od kilku lat pobiera zasiłek przedemerytalny wysokości 786 zł miesięcznie netto i nie stać jej na uiszczenie wpisu od skargi. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada nieruchomość rolną o powierzchni 2.600 m² i 10-letni samochód o wartości 15.000 zł. Jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 757 zł i jest współwłaścicielką działki rolnej. Łączny dochód rodziny wynosi 1.543 zł. Skarżący wskazał również, że ponosi koszty użyczenia mieszkania w wysokości około 300 zł miesięcznie. Sąd pismem z 6 grudnia 2007r. wezwał stronę do przedstawienia dodatkowych informacji i nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący odpowiadając na ww. pismo poinformował, że nie nabywał i nie zbywał przez ostatnie dwa lata nieruchomości i ruchomości, nie korzystał z pomocy opieki społecznej. Mieszkanie, które zajmuje nie jest jego własnością i dokłada się jedynie do część kosztów jego utrzymania, a nieruchomość rolna ze względu na jej powierzchnię (1.125 m. kw.) nie jest uprawiana, nie przynosi dochodów i służy jako działka rekreacyjna. Przedstawił wyciąg bankowy oraz rozliczenie podatku za 2006r. wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Złożył ponadto 16 stycznia 2008r. zaświadczenie o dochodach za 2006r. z Urzędu Skarbowego W.. Referendarz Sądowy postanowieniem z [...] stycznia 2008r. odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy, z uwagi przede wszystkim na niewskazanie, że poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jego rodziny oraz niedopełnienie przez skarżącego w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania sytuacji finansowej. W sprzeciwie z [...] lipca 2008r. strona wniosła o uchylenie ww. postanowienia w całości w związku z naruszeniem art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej powoływana jako "P.p.s.a."). W jej ocenie błędne było ustalenie stanu faktycznego sprawy. Sąd a priori przyjął, bez wnikania w rzeczywistą sytuację finansową i materialną Skarżącego, że powinien on mieć środki na zapłacenie kosztów sądowych w zakresie częściowym. Skarżący podniósł, że dostarczył wymagane dokumenty oraz wyjaśnienia. Nie mógł złożyć dokumentu o wysokości uzyskanych dochodów w 2007r., gdyż termin złożenia zeznania podatkowego za ten okres upływa 30 kwietnia 2008r., a osiągane dochody potwierdzone są wyciągiem z rachunku bankowego. Dodał, iż nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie i nie może złożyć żadnych dokumentów dotyczących współmałżonka. Do lokalu, w którym zamieszkuje nie posiada tytułu prawnego i nie może przedstawić dokumentów potwierdzających koszty jego utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wykładnia systemowa przepisów o prawie pomocy prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Po przeanalizowaniu danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w nadesłanych przez Skarżącego dokumentach Sąd stwierdza, że przesłanki będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zachodzą. Oświadczenia strony skarżącej zawarte w formularzu o przyznanie prawa pomocy pozostają w wyraźnej sprzeczności z oświadczeniami strony skarżącej zawartymi w kolejnych pismach składanych do Sądu. Skoro strona skarżąca oświadczyła, że nie zbywała w ostatnich dwóch latach należących do strony nieruchomości, niezrozumiałym są tym samym różnice w powierzchni nieruchomości rolnej, podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie. Dziwi również fakt, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy strona oświadcza, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną G. A., a na żądanie Sądu o przedstawienie dokumentów w postaci zeznań podatkowych za 2006r., wyciągów z rachunków bankowych oraz wszystkich źródeł utrzymania osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, wyjaśniła, że takich dokumentów nie przedstawi, gdyż nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Strona składając formularz PPF oświadczyła jednocześnie, że znana jest jej odpowiedzialność karna za podanie nieprawdziwych danych lub zatajanie prawdy. W ocenie Sądu dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również w sprzeciwie i innych dokumentach znajdujących się w aktach sprawy ujawniają rozbieżności i nieścisłości w twierdzeniach wnioskodawcy, które nie pozwalają uznać, że udowodniona została okoliczność uprawniająca do skorzystania z prawa pomocy. Sąd zauważa także, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości o znacznej powierzchni. Posiada też samochód o wartości około 15.000 zł, a ujawnione, stałe dochody własne i żony, choć są niewysokie, wynoszą 1543 zł miesięczne. Strona wyjaśniła ponadto, że pokrywa tylko częściowo koszty utrzymania mieszkania, które nie jest jej własnością. Okoliczności te - w świetle wyżej przedstawionych poglądów doktryny - uzasadniają stwierdzenie, że skarżący powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego. Posiada bowiem środki majątkowe. Niezasadne byłoby również uwzględnienie wniosku strony przedstawiającej, na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, w sposób wybiórczy i niekonsekwentny zarówno sytuację osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, jak też stan własnego majątku. Przepisy prawa - art. 252 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 255 P.p.s.a. zobowiązują stronę do dokładnego przedstawienie ww. danych, w sposób nie budzący wątpliwości. Dyspozycja powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. natomiast wprost zobowiązuje wnioskodawcę do wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Skoro strona tego nie czyni, nie wykazuje tym samym konieczności przyznania jej prawa pomocy. Niezasadne jest zatem przerzucanie całości kosztów związanych z korzystaniem przez nią z prawa do kwestionowania legalności działań organów administracji publicznej, na ogół społeczeństwa. Stawiałoby to ją bowiem w sytuacji korzystniejszej do tych osób, które takie koszty ponoszą. Sąd zwraca ponadto uwagę, że uiszczenie należnego wpisu spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy, a do momentu wydania wyroku przez Sąd administracyjny pierwszej instancji jest to – w zasadzie - jedyny koszt w sprawie. Sumę wynoszącą o dwieście złotych więcej od najniższego określonego w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie określenia wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) można wygospodarować, szczególnie gdy dysponuje się stałymi, choć niewysokimi dochodami. W ostateczności kwotę tą można pożyczyć. Jej wpłacenie spowoduje bowiem merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku, rozstrzygającego spór, co do istoty. Zrealizowane zostanie również prawo do Sądu, określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W tym miejscu warto również zauważyć, że na mocy art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Sąd, mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację oraz powołane przepisy prawa, uznał że wniosek strony nie mógł być uwzględniony. Nie pozwalały na to art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 252 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 255 P.p.s.a.