III SA/Wa 1947/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 179 zł Skarżący Z. D. złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego, argumentując, iż jedynym jego źródłem utrzymania jest świadczenie przedemerytalne w wysokości 633,81 zł miesięcznie. Dodał iż zaliczono go do III grupy inwalidów (przebyty zawał serca). Na same leki powinien wydawać co miesiąc ok. 300 zł. Skarżący zamieszkuje sam. Nie posiada żadnego majątku. Do formularza dołączył odcinek przekazu pocztowego za październik 2007 r. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał pismo z dnia 28 grudnia 2007 r. w którym przedstawił szczegółowo wydatki ponoszone na bieżące utrzymanie, z którego to wyliczenia wynika że wydaje na ten cel 750 zł miesięcznie. Powtórzył iż jest inwalidą III grupy. Wyjaśnił że opłaty związane z lokalem położonym w P. przy ul. [...] (energia, woda, gaz itp.) ponosi rodzina. Skarżący nie posiada rachunków bankowych. Ujawnił w jakich "martwych" spółkach ma udziały (A. SA, P., M. sp. z o.o. Adwokat P. P. został ustanowiony przez krewnych Skarżącego w grudniu 2003 r. i ma go reprezentować w sprawach karnych i sporadycznie w sprawach sądowo-administracyjnych. Do pisma Skarżący dołączył zeznania PIT-37 za lata 2005-2006, orzeczenie o zaliczeniu do III grupy inwalidów, rachunki za energię i gaz. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku Skarżącego o ustanowienie radcy prawnego stwierdzić należy, iż uczynienie zadość temu żądaniu nie jest możliwe. Ustanowienie w ramach prawa pomocy zawodowego pełnomocnika jest bowiem dopuszczalne jedynie wtedy, gdy strona nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym, o czym stanowi art. 246 § 3 p.p.s.a. Tymczasem jak wyjaśnił sam Skarżący w grudniu 2003 r. ustanowił on pełnomocnika w osobie adwokata P. P. który reprezentuje jego interesy "w ewentualnych sprawach karnych i sporadycznie w sprawach sądowych administracyjnych". Powyższe oznacza, iż Skarżącego łączy z tymże pełnomocnikiem stosunek prawny. Oceny tej nie podważa fakt, iż należne mu wynagrodzenie finansowane jest przez krewnych Skarżącego. Z istoty pełnomocnictwa wynika bowiem, że jego udzielenie wymaga złożenia oświadczenia woli mocodawcy (w tym przypadku Skarżącego) upoważniającego do dokonywania w jego imieniu czynności prawnych określonych w pełnomocnictwie. Jest to zatem stosunek prawny łączący wyłącznie mocodawcę z pełnomocnikiem. Bez znaczenia jest również to, iż ustanowiony adwokat nie występuje w roli pełnomocnika w niniejszym postępowaniu. Okoliczności innych – zawisłych przed tutejszym Sądem spraw, w szczególności III SA/Wa 4163/06 i III SA/Wa 658/07 zdają się bowiem sugerować, że jest to przejaw swego rodzaju taktyki procesowej mającej na celu obejście przepisów o prawie pomocy. Skargi kasacyjne we wspomnianych sprawach sporządził i wniósł adwokat P. P., którego umocowanie do działania - jak wynika z treści pełnomocnictw - obejmuje również postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych także nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że Skarżący utrzymuje się ze świadczenia przedemerytalnego w wysokości 633,81 zł netto miesięcznie. Tymczasem jak sam wskazał wydatki związane z bieżącym utrzymaniem kształtują się na poziomie 750 zł (w skali miesiąca), a zatem przewyższają kwotę uzyskiwanego dochodu. Skarżący jednakże nie wyjaśnił z jakiego źródła różnicę tę finansuje. Nie nadesłał również dokumentów, z których wynikałoby, że wydatki związane z zajmowanym przez niego lokalem ponoszą córki Skarżącego. Niewątpliwie bowiem przedłożone przez niego faktura za energię oraz polecenie przelewu należności za gaz wystawione na nazwiska D. M. i M. D. nie świadczą jeszcze o tym, że osoby te rzeczywiście płatności tych dokonują. Poza tym – w świetle takich sformułowań jak: "jestem biedakiem – żyję bardzo nędznie", zastanawiające jest to, iż Skarżący, znajdując się w analogicznej jak obecnie sytuacji finansowej, zdołał jednak w 2006 r. przekazać tytułem darowizny kwotę 120 zł na rzecz Parafii [...] w P.. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.