III SA/Wa 1947/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w sprawie ze skargi T.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia adwokatowi M. K. Postanowieniem z 20 października 2014 r. zwolniono Skarżącego T. R. od kosztów sądowych oraz ustanowiono na jego rzecz adwokata, którym wyznaczona została M. K. . Udzieliła ona następnie aplikantowi adwokackiemu A. J. upoważnienia do zastępowania w niniejszej sprawie. Ta z kolei na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. zgłosiła wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone ani w całości, ani w części. Wyrokiem z 7 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Skarżącego. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wyznaczony adwokat (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Zdaniem referendarza sądowego zgłoszony w niniejszej sprawie wniosek nie może zostać uwzględniony. Referendarz sądowy podziela bowiem w całości stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z 22 grudnia 2004 r. (OZ 720/04), iż pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a. jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Analizując postawę pełnomocnika w niniejszej sprawie referendarz sądowy ma wątpliwości, czy doszło do udzielenia Skarżącemu takiej właśnie pomocy prawnej. Niesporne jest, iż w sprawie tej pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy oraz złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Niesporne jest też to, że upoważniony przez niego aplikant adwokacki był obecny na rozprawie. Wątpliwości budzi natomiast to, czy udział w tej rozprawie był udzieleniem Skarżącemu realnej pomocy prawnej. Z protokołu rozprawy wynika bowiem, że wystąpienie aplikanta adwokackiego ograniczyło się do oświadczenia o popieraniu skargi. Taka postawa spotkała się z reakcją przewodniczącego składu orzekającego, który za niedopuszczalną i wysoce naganną uznał sytuację, w której pełnomocnik ustanowiony z urzędu (upoważniony przez niego aplikant adwokacki) przychodzi na rozprawę nieprzygotowany i nie jest w stanie przedstawić żadnego stanowiska w sprawie poza zdawkowym "popieram skargę" (zob. protokół rozprawy k. 74 akt sądowych). W tej sytuacji trudno mówić o zapewnieniu Skarżącemu skutecznej obrony jego interesów. Jak wyjaśniono w postanowieniu WSA w Gorzowie Wlkp. z 5 października 2011 r. (II SA/Go 302/09) istotą pomocy prawnej jest rzetelna i umocowana w dorobku prawnym porada prawna, jak i przystający do standardów wymaganych od profesjonalnego pełnomocnika sposób reprezentacji przed sądem. Co do istoty zatem pomoc prawna jest realną usługą prawną, świadczoną na rzecz uprawnionego podmiotu. Zdaniem referendarza sądowego stawiennictwo pełnomocnika na rozprawie (upoważnionego przez niego aplikanta adwokackiego) w sytuacji, gdy nie jest on w stanie przedstawić żadnej argumentacji prawnej na poparcie zawartych w skardze wniosków, nie może być oceniane jako udzielenie realnej pomocy prawnej. W tym stanie rzeczy, uwzględniając powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.