III SA/Wa 1955/08

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 2 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy wyjaśnienia treści postanowienia p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Referendarz sądowy zauważa, że w wyniku wniesienia skargi, jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie jest obowiązek zapłaty wpisu od tej skargi w wysokości 100,- zł.. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. Wnioskiem z 2 września 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF i uzupełnionym pismem z 30 września 2008 r., K. C. zwrócił się o zwolnienie – częściowe – od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że we wszystkich sprawach, które wniósł do Sądu, kwota wpisów przekroczyła 3800,- zł, natomiast do dnia dzisiejszego uiścił kilkaset złotych. Nadto kolejne jego skargi będą przekazywane przez Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Skarżący poinformował, że osiąga – co miesiąc – brutto 4600,- zł W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 30 września 2008 r. skarżący poinformował, że netto uzyskuje ok. 3200,- zł, zamieszkuje z mamą – lecz nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, miesięczne wydatki (żywność, leki, ubrania, środki czystości, leki, wizyty u lekarzy, dojazdy) wynoszą ok. 2000,- zł. nieprzewidziane wydatki – w tym na wpisy sądowe – oszacował na kwotę ok. 4 tys. zł. Skarżący załączył zeznanie PIT za 2007 r., wyciągi z rachunku bankowego, zaświadczenie o uzyskiwanym wynagrodzeniu. Referendarz sądowy zauważa, że celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta stanowi wyjątek od zasady, że to strona ponosi koszty sądowe. Zasadność wniosku referendarz sądowy rozpatruje w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony wysokość środków, którymi ona dysponuje. Jednocześnie zwraca uwagę na to, że kwestia prawa pomocy z wniosku skarżącego była wielokrotnie już rozpoznawana przed Sądem w większości spośród wniesionych przez niego, w różnym okresie, skarg (ok. 50-u). Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) wynika, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania, tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, str. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający - tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, iż prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ruchomego ani oszczędności. Uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 3.321 zł. netto. Przy czym Skarżący oświadczył, że ponosi wydatki na żywność, ubrania, środki czystości, leki, wizyty u lekarzy, dojazdy itp., których nie jest w stanie udokumentować (w wysokości 2.000 zł). Ponosi też – niekiedy – nieprzewidziane wydatki – np. na potrzeby postępowania sądowego w wysokości 4 tys. zł. W przedmiotowej sprawie zważyć należy, że jedynym kosztem na obecnym etapie postępowania sądowego, który Skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz złożonych informacji dotyczących sytuacji finansowej referendarz sądowy zauważa, że przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do zwolnienia od kosztów sądowych nie mają zastosowania w odniesieniu do Skarżącego, ponieważ dysponuje on miesięcznie kwotą w wysokości ok. 3.300 zł. Kwota ta pozostaje do dyspozycji jednej osoby i przeznaczona jest wyłącznie na utrzymanie Skarżącego. Po odliczeniu od tej kwoty miesięcznych wydatków ponoszonych przez Skarżącego w wysokości 2.000,- zł, Skarżący dysponuje wolnymi środkami w wysokości ok. 1.000 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu, Skarżący jest w stanie ponieść koszt wpisu sądowego w kwocie 100 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego zwłaszcza w świetle tego, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że Skarżący uzyskuje stałe dochody ze stosunku pracy, a ponadto prowadzi działalność gospodarczą. Fakt ponoszenia kosztów sądowych w innych sprawach nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie skarżącemu prawa pomocy także dlatego, że koszty sądowe nie są wymagalne w każdej sprawie w tym samym czasie, a skarżący posiada płynność płatniczą i może gospodarować posiadanymi zasobami w sposób przynoszący mu największą korzyść. Skarżący nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a argument, iż z kwoty tysiąca złotych nie może pokryć wszystkich wpisów sądowych, do których uiszczenia został wezwany nie znajduje uzasadnienia – ze wskazanego powyżej powodu. Nadto Skarżący, mimo wezwania referendarza sądowego, nie ustosunkował się w pełni do doręczonego mu wezwania, tj. do punktów 6-9 wezwania.. W szczególności nie nadesłał zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków. Także z tego powodu pozytywne dla skarżącego uwzględnienie jego wniosku było niemożliwe. Do Sądu nie należy bowiem uporczywe prowadzenie dochodzenia co do faktycznego stanu majątkowego Skarżącego, a to z tej przyczyny, iż prowadziłoby to do nieograniczonego przewlekania postępowania o przyznanie prawa pomocy, które ze swej istoty jest postępowaniem wpadkowym i jako takie nie powinno w sposób długotrwały uniemożliwiać zakończenia postępowania głównego (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2004 r., sygn. akt FZ 17/04). W ocenie referendarza sądowego, to Skarżący występuje o przyznanie prawa pomocy i nawet niezależnie od obowiązków prawnych w tym zakresie jakie przewidział dla niego prawodawca, w jego dobrze pojętym interesie winno leżeć pełne i rzeczowe przedstawienie Sądowi tego wszystkiego, co świadczy o niemożności uiszczenia wpisu od skargi. Skoro Skarżący tego nie czyni, wówczas musi liczyć się z odmownym rozpatrzeniem wniosku. W świetle powyżej ustalonej sytuacji majątkowej Skarżącego, zdaniem Sądu, Skarżący nie wykazał, że zapłacenie kwoty 100 zł spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego, zatem, na podstawie art. 243 §1 w związku z art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 u.p.p.s. postanowiono jak w sentencji.