III SA/Wa 1959/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Anna Armińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2008 r. sprawy ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "Prezes Zarządu PFRON"), działając na podstawie art. 34 § 1 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej powoływanej jako "u.p.e.a."), art. 124 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a.") oraz art. 49 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa o rehabilitacji"), utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] czerwca 2007r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia 2007r. zobowiązany, tj. "H." Sp. z o.o. (Skarżąca w niniejszej sprawie) wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych wstawionych przez Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] marca 2007r. Nr [...], podnosząc zarzut braku wymagalności obowiązku spłaty zadłużenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, w związku z toczącym się przed Prezesem Zarządu PFRON postępowaniem w sprawie rozłożenia na raty należności. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007r. Prezes Zarządu PFRON oddalił zarzut Skarżącej dotyczący braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. W uzasadnieniu wskazał, że na treść art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji i wynikający z niego obowiązek dokonywania wpłat na PFRON. Podniósł, że z powodu niewywiązania się Skarżącej z tego obowiązku decyzjami z dnia [...] lutego 2005r., [...] maja 2005r. i [...] sierpnia 2005r. określono wysokość zaległości z tytułu wpłat na PFRON odpowiednio za okresy od lipca 2004 do października 2004 r., od stycznia 2005r. do lutego 2005r. oraz za marzec 2005r. Od ww. decyzji Skarżąca nie złożyła odwołań, zatem stały się one ostateczne. Prezes Zarządu PFRON wskazał ponadto, że postępowanie wszczęte na wniosek Skarżącej o rozłożenie na raty kwoty stanowiącej wysokość zobowiązania toczy się niezależnie od postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania. Zdaniem Prezesa Zarządu PFRON, nie ma przepisu prawa, który nakazywałby wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowej, bowiem postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległych wpłat toczy się niezależnie od postępowania w sprawie przyznania ulgi podatkowej. Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o zmianę stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu podniosła, że nie kwestionując istnienia zaległości wobec PFRON wystąpiła w dniu [...] lipca 2007r. o rozłożenie na raty spłaty zadłużenia. Przedmiotowe postępowanie zakończone zostało decyzją Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] grudnia 2006r., zgodnie z którą Skarżącej rozłożono na raty zaległość w kwocie 320.705,00 zł i odmówiono rozłożenia na raty kwoty 275.185,63 zł. W wyniku wniesienia odwołania od tej decyzji Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] maja 2007 r. uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W decyzji tej Minister stwierdził brak podstawy prawnej do wydania przez Prezesa PFRON tytułów wykonawczych, z których należności są egzekwowane w niniejszym postępowaniu. Zdaniem Skarżącej kontynuacja postępowania egzekucyjnego narusza przepis art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej powoływanej jako "Ordynacja podatkowa"). Poza tym wszczęcie egzekucji w praktyce pozbawia Skarżącą prawa do uzyskania pomocy publicznej. Powołanym na wstępie postanowieniem Prezes Zarządu PFRON utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu podzielił pogląd zawarty w zaskarżonym postanowieniu, że postępowanie prowadzone w sprawie wniosku o zastosowanie ulgi polegającej na rozłożeniu kwoty zobowiązania na raty nie ma wpływu na istnienie i wymagalność zaległości dochodzonej w trybie przepisów u.p.e.a. Odnosząc się do powołanej w zażaleniu decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2007 r. wskazał, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż uchylenie do ponownego rozpatrzenia decyzji odmawiającej rozłożenia należności na raty skutkuje wstrzymaniem wykonania decyzji ostatecznej kończącej inne wcześniej prowadzone przed organem postępowanie. Nie podlega bowiem wstrzymaniu wykonanie decyzji określającej zobowiązanie we wpłatach na PFRON, z tego powodu, że nastąpiło opóźnienie rozpatrzenia odwołania od decyzji odmawiającej rozłożenia należności na raty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazała na przebieg postępowania w przedmiocie rozłożenia należności na raty. Podkreśliła ponownie, że prowadzenie egzekucji należności, w odniesieniu do których toczy się postępowanie w sprawie rozłożenia ich płatności na raty, stanowi rażące nadużycie prawa, zwłaszcza że Skarżąca terminowo płaci należności rozłożone na raty i wywiązuje się z bieżących zobowiązań, oczekując rozstrzygnięcia jej wniosku o rozłożenie na raty kwoty 275.185,63 zł. Dodała również, że w trakcie trwania postępowania w przedmiocie przyznania ulgi organ nie wszczął postępowania egzekucyjnego, co w ocenie Skarżącej należało rozumieć jako wstrzymanie czynności zmierzających do egzekwowania należności objętych tym postępowaniem do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Skarżącej kontynuowanie postępowania egzekucyjnego narusza zawartą w art. 2 Konstytucji RP zasadę praworządności i sprawiedliwości, art. 7 Konstytucji RP nakazujący organom władzy publicznej działanie na podstawie prawa, jak również zasadę przewidzianą w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Pozbawia również Skarżącą prawa do skorzystania z ulgi w postaci rozłożenia zaległości na raty. W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu PFRON wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z dnia 14 stycznia 2008r. Skarżąca podkreśliła, że Prezes Zarządu PFRON, ponownie rozpatrując sprawę, w decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. uwzględnił w całości wniosek Skarżącej o rozłożenie na raty zaległości wobec PFRON. Tym sam wszczęcie postępowania egzekucyjnego było przedwczesne i zbędne, gdyż Skarżąca w sposób należyty realizowała swe bieżące zobowiązania wobec PFRON. Wszczynając postępowanie egzekucyjne organ w sposób nieuzasadniony i niepotrzebny naraził Skarżącą na koszty egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postępowanie zostało wydane z naruszeniem prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Prezesa Zarządu PFRON zawierające stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów wniesionych przez Skarżącą w toku postępowania egzekucyjnego. Zarzuty są środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Stanowią one dla zobowiązanego podstawowy środek ochronny przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem do jego majątku egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały enumeratywnie wyliczone w art. 33 u.p.e.a. Skarżąca, domagając się wstrzymania wszczętego wobec niej postępowania egzekucyjnego jako podstawę prawną tego żądania wskazała na art. 33 pkt 2 u.p.e.a., tj. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Dokonując oceny zasadności zawartego w zaskarżonym postanowieniu Prezesa Zarządu PFRON stanowiska wierzyciela wobec zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów należy wskazać, iż egzekwowane od Skarżącej należności to zaległe wpłaty na PFRON. Obowiązek dokonywania tych wpłat wynika z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, natomiast w myśl art. 49 ust. 1 tej ustawy, do wpłat tych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu PFRON. Skarżąca nie kwestionowała, iż była zobowiązana do dokonywania tych wpłat i z obowiązku tego się nie wywiązała. Zaległości z tego tytułu dotyczą poszczególnych miesięcy okresu obejmującego lata 2004 - 2005. W świetle powyższych przepisów należy uznać, iż należności z tego tytułu były wymagalne, a Prezes Zarządu PFRON był uprawniony do wydania na podstawie tych przepisów w związku z art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 Ordynacji podatkowej decyzji określających wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON. Decyzje te zostały wydane odpowiednio w dniach [...] lutego 2005 r., [...] maja 2005 r. i [...] sierpnia 2005 r. W tej sytuacji Prezes Zarządu PFRON był, co do zasady, uprawniony do wystawienia tytułów wykonawczych i skierowania ich do organu egzekucyjnego w celu realizacji w trybie egzekucji administracyjnej i z możliwości tej skorzystał. Jak wynika z treści skargi, podstawą zastrzeżeń Skarżącej, co do takiego sposobu postępowania wierzyciela była okoliczność, iż Prezes Zarządu PFRON doprowadził do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przed rozpoznaniem złożonego dużo wcześniej, bo w piśmie z dnia 1 lipca 2005r. wniosku Skarżącej o rozłożenie zapłaty należności z tytułu wpłat na PFRON na raty. W przedmiotowej sprawie wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] marca 2007r. Jak wynika natomiast z pisma procesowego Skarżącej z dnia 14 stycznia 2008 r. wniosek ten został ostatecznie rozpatrzony [...] grudnia 2007r. decyzją, w której Prezes Zarządu PFRON rozłożył na raty płatność należności z tytułu wpłat na PFRON. Jakkolwiek wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy jednocześnie zamierza się uwzględnić wniosek Spółki o udzielenie ulgi może wydawać się nielogiczne i wywołuje dla Strony konsekwencje ekonomiczne, to jednak w ocenie Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, działaniu temu nie można zarzucić bezprawności. Albowiem po doręczeniu Skarżącej decyzji określających wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON, Prezes Zarządu PFRON był upoważniony do wystawienia tytułów wykonawczych opartych na tych decyzjach i skierowania ich do realizacji na drodze postępowania egzekucyjnego, a Skarżąca będąca w zwłoce z płatnościami na rzecz PFRON z możliwością taką powinna się liczyć. Tym bardziej, że nie złożyła wniosku o wstrzymanie egzekucji, a samo złożenie wniosku o udzielenie ulgi nie miało wpływu na wykonalność zobowiązania. Zdaniem składu orzekającego prawidłowe jest zatem stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że podlegający przymusowemu wykonaniu obowiązek wpłat na PFRON był wymagalny w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty płatności należności z tytułu wpłat na PFRON, nawet jeżeli wniosek ten został rozpatrzony z uchybieniem terminu przewidzianego w Ordynacji podatkowej na załatwienie sprawy, nie powodowało skutku w postaci braku wymagalności należności będącej przedmiotem takiego wniosku. Skutek taki przewiduje Ordynacja podatkowa jedynie w przypadku spóźnionego rozpoznania odwołania od decyzji wymiarowej. Wydanie decyzji o rozłożeniu płatności należnych wpłat na PFRON na raty już w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego nie powoduje również skutku w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego, lecz jedynie jego zawieszenie, stosownie do treści art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Jak wynika z załączonego przez Skarżącą pisma z dnia [...] stycznia 2008 r. Prezes Zarządu PFRON zwrócił się do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej. Z tych względów, skoro zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia odpowiadają prawu, nie zasługiwały na uwzględnienie podniesione przez Skarżącą zarzuty naruszenia art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten w niniejszej sprawie nie miał zastosowania, gdyż do postępowania egzekucyjnego w sprawach nie uregulowanych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym stosuje Kodeks postępowania Administracyjnego. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.