III SA/Wa 1959/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2015 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. (dalej zwany: "NUS") prowadzi wobec T. K. (dalej zwana: "Skarżącą") - w związku z jej zaległościami podatkowymi wynikającymi z nakazów zapłaty w postępowaniu upominawczym z wniosku R. – łączną egzekucję (administracyjną i sądową) z nieruchomości stanowiącej własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego położonego w C. przy [...] , zajętego zawiadomieniem NUS z [...] maja 2011r. oraz zawiadomieniami Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. z [...] stycznia 2011r. o sygn. akt [...] i z [...] października 2011r. sygn. akt [...] . NUS wyznaczył termin pierwszej licytacji ww. prawa do lokalu mieszkalnego na [...] stycznia 2014r., po dokonaniu protokołem z 17 lipca 2013r. opisu i oszacowania wartości nieruchomości obwieszczeniem z 15 listopada 2013r. 2. Skarżąca pismem z 12 grudnia 2013r. zwróciła się do Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej zwany: "DIS") o zawieszenie lub wstrzymanie wykonania egzekucji licytacji mieszkania własnościowego, która ma się odbyć [...] stycznia 2014r. Wyjaśniła, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej i finansowej. W przypadku zaś utraty mieszkania będzie zmuszona korzystać z pomocy MOPS, a sytuacja ta będzie miała wpływ na jej stan zdrowia i [...]. Od 2004r. do chwili obecnej [...] w C. i w szpitalach poza C. , a 7 stycznia 2014r. wyjeżdża do Szpitala do M. . W związku z tym prosiła o pozytywne załatwienie prośby, która jest dla niej dużym problemem życia codziennego. 3. DIS postanowieniem z [...] stycznia 2014r. odmówił wstrzymania czynności egzekucyjnej w postaci licytacji ww. nieruchomości Skarżącej. W podstawie prawnej wskazał: art. 17, art. 18 i art. 23 § 6 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.; dalej zwana: "u.p.e.a."). DIS w uzasadnieniu wyjaśnił, że z art. 23 § 6 u.p.e.a. wynika, iż zastosowanie wstrzymania egzekucji może nastąpić wyłącznie w razie zaistnienia szczególnych przypadków, do których zalicza się, zgodnie z powszechnie przyjętym orzecznictwem sądów administracyjnych, okoliczności, na które zobowiązany nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (np. klęska żywiołowa, wypadki losowe). Z akt nie wynika, aby powyższe okoliczności miały miejsce w odniesieniu do Skarżącej, która też nie powołała się na ich istnienie. Skarżąca wskazała na trudną sytuację materialno-bytową i finansową, na zły stan zdrowia, ale argumenty te nie wyczerpują przesłanki szczególnego przypadku uzasadniającego wstrzymanie czynności egzekucyjnej. Z art. 23 § 6 u.p.e.a. wynika także, iż wstrzymanie m.in. czynności egzekucyjnych może nastąpić tylko na czas określony, a z całokształtu sprawy wynika, że Skarżąca jest niewydolna finansowo już od dłuższego czasu, jej zaległości podatkowe powstały w latach 2001-2003 i przekroczyły w dacie zajęcia nieruchomości 1.800.000 zł, zaś zaległości na rzecz R. ciągną się od 2009r. i wynoszą ponad 27.000 zł. Z tych względów, czasowe wstrzymanie licytacji własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego w zaistniałej sytuacji finansowej, raczej nie przyczyni się do spłaty wysokiego zadłużenia. 4. Skarżąca 21 lutego 2014r. osobiście złożyła zażalenie na ww. postanowienie, podnosząc, iż zajęte w postępowaniu egzekucyjnym mieszkanie jest jej jedynym miejscem zamieszkania od 1974r. Ponownie powołała się na trudną sytuację życiową, zdrowotną i finansową, uznając, że uzasadnia to zastosowanie art. 23 § 6 u.p.e.a. z tytułu wypadku losowego. Wskazała też, że błędy rachunkowe, powodujące zaległości podatkowe powstały w wyniku zaniedbać księgowej. 5. Minister Finansów postanowieniem z [...] kwietnia 2014r., na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm; dalej zwany: "k.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie DIS. Minister Finansów wyjaśnił, że na podstawie art. 141 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Z akt wynika, iż ww. postanowienie DIS z [...] stycznia 2014r. doręczono Skarżącej w trybie art. 44 K.p.a. Przesyłkę awizowano dwukrotnie: 21 i 29 stycznia 2014r., a jej zwrotu dokonano 5 lutego 2014r., z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Wobec tego skutek prawny doręczenia powstał z upływem 4 lutego 2014r. i w konsekwencji ustawowy termin do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie upłynął 11 lutego 2014r. Wniesienie osobiście w Kancelarii w C. Izby Skarbowej w K. przez Skarżącą zażalenia 21 lutego 2014r. nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Minister Finansów wskazał również, że odbiór kserokopii ww. postanowienia DIS przez Skarżącą w siedzibie Izby Skarbowej w C. 14 lutego 2014r., nie ma wpływu na skuteczność doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. 4. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Ministra Finansów wyjaśniła, iż od 7 stycznia do 11 lutego 2014r. przebywała na leczeniu w [...] w M. , zaś 14 lutego 2014r. zgłosiła się osobiście do Izby Skarbowej w C. w celu uzyskania informacji na temat pisma, które złożyła do DIS. Skarżąca wskazała, że wydano jej pismo i poinformowano, że "odwołanie" należy wnieść w ciągu 14 dni. Uchybienie terminu powstało wskutek tego, iż Skarżąca była pewna, że odwołanie należy złożyć w ciągu 14 dni od dnia otrzymania pisma, a nie od daty zwrotu przesyłki do Izby Skarbowej w C. . 5. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 2. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) P.p.s.a.). 3. Zdaniem Sąd w rozpoznawanej sprawie wyżej wymienione przesłanki nie zachodzą. Przypomnieć bowiem należy, że przedmiotem zaskarżenia było wyłącznie postanowienia stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Skarżąca nie złożyła – jak wynika z akt administracyjnych – wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenie, w którym wyjaśniłaby przyczyny, z powodu, których doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, które mogłyby podlegać najpierw ocenie organu administracyjnego, a następnie ocenie Sądu, gdy Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu. 3.1. W świetle dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy a w szczególności zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia DIS z [...] stycznia 2014r. uchybienie przez Skarżącą terminowi do wniesienia odwołania nie budzi wątpliwości (k. 101a akt administracyjnych). 3.2. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 k.p.a. (wyrok NSA w Łodzi z 21 marca 1997r. sygn. akt SA/Łd 2990/95, LEX nr 29079). W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminowi wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (wyrok NSA w Gdańsku z 29 stycznia 1997r. sygn. akt I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004). W takiej sytuacji organ nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co wynika z przepisu art. 134 k.p.a. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Analogiczny pogląd przyjęto w wyrok NSA w Katowicach z 15 listopada 1995r. sygn. akt SA/Ka 2111/94 (LEX nr 27060), wskazując, że gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. NSA w Łodzi w wyroku z 27 listopada 1996r. sygn. akt SA/Łd 2665/95 wskazał natomiast, że nawet nieznaczne przekroczenie terminu wniesienia odwołania, zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia temu terminowi NSA, Biul. Skarb. 1997, nr 5, poz. 32). Sąd wskazuje, że na mocy art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W związku z tym ww. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zachowują swoją aktualność w rozpoznawanej sprawie. 3.3. Sąd wskazuje również, że stwierdzenie na mocy art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 i art. 141 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 141 § 2 k.p.a. Sąd wskazuje również, że z orzecznictwa wynika, że "Ciężar dowodu zachowania terminu do złożenia odwołania ciąży na skarżącym" (wyrok NSA z 28 marca 2008r. sygn. akt II GSK 10/08, LEX nr 466172). Analogiczne stanowisko należy przyjąć w odniesieniu do zażaleń. Sąd stwierdza też ponadto, że w orzecznictwie wskazuje się, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie może nastąpić przed rozstrzygnięciem w przedmiocie wniosku strony o przywrócenie tego terminu. Przywrócenie go wyłącza bowiem możliwość stwierdzenia uchybienia terminowi (np. wyrok NSA z 23 lipca 1999r. sygn. akt I SA 350/98, LEX nr 48579). Pogląd ten należy również odnieść do zażaleń na mocy art. 144 k.p.a. 3.4. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie złożyła jednak wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, stosownie do art. 58 i art. 59 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. Uchybienie terminowi wniesienia zażalenia, bez złożenia wniosku o przywrócenie ww. terminu, powodowało, że organ odwoławczy – Minister Finansów - po zbadaniu okoliczności, wynikających przede wszystkim ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. postanowienia DIS - odmawiającego wstrzymania czynności egzekucyjnej w postaci licytacji nieruchomości stanowiącej własnościowe spółdzielcze prawo Skarżącej do lokalu mieszkalnego, które skierowano pod właściwy adres, było dwukrotnie awizowane (21 i 29 stycznia 2014r.), zgodnie z procedurą przewidzianą przy zastępczym doręczania przesyłek (art. 44 k.p.a. w związku z art. 42 § 1 k.p.a.), miał obowiązek – stosownie do treści art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 i art. 141 § 2 k.p.a. oraz w związku z art. 18 u.p.e.a. - stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Skoro bowiem ustawowy termin do wniesienia zażalenia upływał 11 lutego 2014r., gdyż skutek prawny zastępczego doręczenia ww. postanowienia DIS z [...] stycznia 2014r. powstał 4 lutego 2014r., a Skarżąca zażalenie wniosła osobiście 21 lutego 2014r., prawidłowe było uznanie przez Ministra Finansów w zaskarżonym postanowieniu, że Skarżąca uchybiła terminowi ustawowemu do wniesienia zażalenia. Termin na wniesienie zażalenia należało liczyć, stosownie do treści art. 57 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., bez uwzględniania dnia zastępczego doręczenia ww. postanowienia DIS ([...] lutego 2014r.), więc 7-dniowy termin upływał 11 lutego 2014r. 4. Sąd - odnosząc się do podnoszonej w skardze okoliczności, iż Skarżąca 14 lutego 2014r. otrzymała w siedzibie Izby Skarbowej w C. kserokopię postanowienia z [...] stycznia 2014r. - wskazuje, że nie podważa ona skuteczności doręczenia zastępczego, w trybie art. 44 k.p.a., ww. postanowienia DIS, o którym mowa wyżej, do którego doszło 4 lutego 2014r. W aktach sprawy nie znajduje również potwierdzenia informacja, na którą powołuje się Skarżąca, że urzędnik, który wydał jej ww. postanowienie DIS, poinformował, że odwołanie wnosi się w ciągu 14 dni. Z protokołu sporządzonego 14 lutego 2014r. w Izbie Skarbowej w K. z siedzibą w C. , znajdującego się w aktach sprawy (k. 102a akt administracyjnych), wynika że Skarżąca w tym dniu otrzymała jedynie kserokopię postanowienia DIS z [...] stycznia 2014r. Prawidłowe pouczenie, co do sposobu wniesienia środka zaskarżenia od ww. postanowienia DIS – zażalenia (a nie odwołania, o który wspomina Skarżąca) - zawarto w uzasadnieniu ww. postanowienia DIS z [...] stycznia 2014r. (k. 101v akt administracyjnych). Sąd jednoznacznie wyjaśnia, że okoliczność podniesiona w skardze, że Skarżąca przebywała od 7 stycznia do 11 lutego 2014r. na leczeniu w [...] w M. mogła być ewentualnie podnoszona we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, który, jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, nie został jednak, przez Skarżącą złożony. 5. Sąd, w związku z tym, uznał, iż zasadne było oddalenie skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a.