III SA/Wa 1961/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Baran, sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), Protokolant referent Klaudia Staręga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2025 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz W. P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. w dniu [...] stycznia 2025 r., ustalono Panu W.P. – dalej "Skarżący" – wymiar podatku od nieruchomości na rok 2025 na kwotę 112 zł. Organ ustalił, że powierzchnia gruntów pozostałych podlegających opodatkowaniu wynosi 77,48 m2, co ma związek z tym, że Skarżący jest współwłaścicielem udziału wynoszącego 7260/289335 w gruncie o pow. 0,3088 ha. Stawka podatku wynosiła 0,53 zł, w związku z czym kwota podatku wyniosła 41,06 zł. Ponadto opodatkowano budynek mieszkalny o pow. użytkowej 72,60 m2. Stawka podatku wynosiła 0,98 zł, w związku z czym kwota podatku wyniosła 71,15 zł. Łącznie podatek od nieruchomości ustalono na kwotę 112 zł. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji. Skarżący wskazał w nim, że działka nr [...], której dotyczy wydana decyzja, jest w posiadaniu wykonawcy drogi. Na działce prowadzone są prace związane z budową drogi i działka jest wygrodzona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej "SKO") w ramach prowadzonego postępowania zleciło Prezydentowi Miasta C. dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie poprzez uzupełnienie akt postępowania o wypis z ewidencji gruntów i kartoteki budynków dla nieruchomości oraz budynków, których dotyczy zaskarżona decyzja oraz podjęcie czynności w celu ustalenia, czy decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej dotyczy nieruchomości Skarżącego, a jeżeli tak - to czy decyzja ta jest ostateczna i od kiedy. Organ I instancji nadesłał do akt przedmiotowej sprawy wypis z rejestru gruntów i rejestru lokali, z którego wynikało, że w dalszym ciągu Skarżący jest współwłaścicielem działki nr [...] w udziale 7260/289335, jak również działki nr [...] oraz [...]. Ponadto do akt sprawy przedłożono decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2024 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, która nie jest prawomocna z uwagi na złożone odwołanie. Decyzja dotyczyła m.in. działki nr [...], której Skarżący jest współwłaścicielem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z [...] sierpnia 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji SKO przytoczyło treść art. 2 ust. 1, art. 3 ust.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - dalej "u.p.o.l., a także art. 1b ust. 3 u.p.o.l., oraz art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311), zgodnie z którym nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa: 1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, 2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych - z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. SKO wskazało, że stosownie do art. 22 ust. 2 u.p.o.l. - zwalnia się z podatku od nieruchomości grunty i budynki wchodzące w skład nieruchomości przeznaczonych na budowę dróg publicznych, nabytych, po dniu 1 stycznia 2007 r., odpowiednio na własność lub w trwały zarząd: 1) Skarbu Państwa oraz przekazanych Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, 2) właściwych jednostek samorządu terytorialnego - w trybie określonym w niniejszym rozdziale, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło nabycie, nie dłużej niż przez okres 5 lat w odniesieniu do gruntów i 1 roku w odniesieniu do budynków. Mając na uwadze powyższe SKO stwierdziło, że w związku z tym, iż decyzja Starosty [...] z dnia [...] listopada 2024 r. nie jest ostateczna - nieruchomości przeznaczone na realizację inwestycji drogowej nie stały się własnością jednostki samorządu terytorialnego. Tylko w przypadku przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa czy też jednostki samorządu terytorialnego ustawodawca przewiduje zwolnienie z podatku od nieruchomości gruntów i budynków wchodzących w skład nieruchomości przeznaczonych na budowę dróg publicznych. SKO wskazało, że ewentualne rozpoczęcie prac na nieruchomości Skarżącego w ramach realizacji inwestycji drogowej nie daje podstaw do uznania, że nieruchomość z tego powodu jest przedmiotem posiadania samoistnego. SKO wyjaśniło przy tym, że Skarżący w dalszym ciągu jest właścicielem nieruchomości i jednocześnie stroną postępowania odwoławczego od decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. Budowa dróg gminnych dojazdowych w C. pomiędzy ulicami [...], [...] oraz [...]. W takiej sytuacji nie można zasadnie twierdzić, aby jakikolwiek inny podmiot uważał się za właściciela nieruchomości Skarżącego, co jest przesłanką niezbędną do uznania danego podmiotu za posiadacza samoistnego nieruchomości. Ponadto SKO stwierdziło, że organ I instancji zastosował prawidłowe stawki podatku - zastosowane stawki podatku są zgodne z treścią uchwały Rady Miasta C. z 24 października 2024 r., nr 58/VI/2024 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości. Skarżący pismem z 19 sierpnia 2025 r. wniósł skargę na powyższą decyzję. Skarżący zarzucił, że SKO nie uwzględniło wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z wpisów i szkiców sytuacyjnych dotyczących zajęcia i ogrodzenia działki oraz wykazu robót na działce Skarżącego, co obrazowałoby na jakiej części działki prowadzone są prace.   W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, [...] lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Natomiast w myśl art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.o.l. podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa; 3) dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4-6 - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. Zatem zasadą jest, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest właściciel nieruchomości, a w przypadku kiedy nieruchomość stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Nie mniej jednak ustawodawca przewidział wyjątki od tej zasady i m.in. w art. 3 ust. 3 u.p.o.l. wskazał, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W doktrynie prawa cywilnego wskazuje się, że posiadaczem samoistnym jest ten podmiot, który włada rzeczą we własnym imieniu i dla siebie w zakresie prawa własności (B. Szolc-Nartowski, (w) Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, (red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak), Warszawa 2025 r., komentarz do art. 336, Lex/el). Ponadto w doktrynie prawa cywilnego przy ocenie kategorii posiadania samoistnego przywołuje się uchwałę pełnego składu SN z 26. 10. 2007 r., III CZP 30/07, OSNC 2008/5, poz. 43., w której Sąd ten przyjął, "że czynnik w postaci woli władania dla siebie (animus rem sibi habendi) przejawia się w podejmowaniu wielu czynności wskazujących na to, że posiadacz traktuje faktyczny stosunek do rzeczy jako własną, z reguły nieograniczoną sferę dyspozycji. Przeważa przy tym obiektywne ujmowanie elementu animi, w którym o władaniu rzeczą jak właściciel albo inny uprawniony decyduje ocena otoczenia posiadającego. Nie można jednak pominąć w tej ocenie rzeczywistej woli władającego" (B. Szolc-Nartowski, (w) Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, (red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak), Warszawa 2025 r., komentarz do art. 336, Lex/el). Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, konieczne staje się dokonanie oceny (poprzedzone zebraniem odpowiedniego materiału dowodowego) wskazanej kwestii w ramach analizy stanu prawnopodatkowego w 2025 r., bowiem Skarżący w toku postępowania podatkowego podnosił (patrz pismo z 27 maja 2025 r.) , że "(...) Starosta [...] (...) wydał Decyzję (...) decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności (...) Niezabudowana część działki została wygrodzona i podjęto na niej prace. Zostałem fizycznie pozbawiony korzystania z tej części wygrodzonej". Powyższe twierdzenia Skarżącego (które należy potwierdzić) wskazują, że – w związku z wydaną decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej – podmiot inny niż Skarżący traktował tę nieruchomość (w określonej części) jak własną pozbawiając Skarżącego możliwości korzystania z niej (w określonej części) i podejmując stosowne prace na niej (tej części). Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez organ odwoławczy okoliczność tego, że Skarżący w dalszym ciągu był właścicielem nieruchomości i stroną postępowania odwoławczego od decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2024 nr [...]. Okoliczność tego, że Skarżący cały czas był właścicielem przedmiotowej nieruchomości nie przesądza o konieczności jej opodatkowania, skoro samoistne posiadanie przez podmiot trzeci wyłącza status prawnopodatkowy właściciela (w zakresie zajętym przez samoistnego posiadacza). W tym względzie również sama okoliczność (jako taka) władania nieruchomością (jej częścią) przez podmiot trzeci w następstwie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i zaopatrzenia jej w rygor natychmiastowej wykonalności, nie świadczy o tym, że nie występuje samoistne posiadanie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 16 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 2/25). Przeciwnie, o ile – występuje czynnik w postaci woli władania dla siebie (animus rem sibi habendi) przejawiający się w podejmowaniu wielu czynności wskazujących na to, że posiadacz traktuje faktyczny stosunek do rzeczy jako własną (tutaj poprzez wygrodzenie (części) nieruchomości, niedopuszczanie właściciela, podjęcie prac) – należy uznać, że mamy do czynienia z samoistnym posiadaniem. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja narusza art. 121, art. 187 § 1 O.p. (poprzez brak zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego celem ustalenia, czy i w jakiej części doszło do przejęcia posiadania samoistnego przedmiotowej nieruchomości), w efekcie doszło również do naruszenia art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez przyjęcie (bez dokonania niezbędnych ustaleń), że przepis ten nie znajduje w sprawie zastosowania. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji (pkt 1). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §1 p.p.s.a. jak w sentecji (pkt 2). Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełni materiał dowodowy celem ustalenia czy (i w jakim zakresie oraz w jakim okresie) zaistniał stan posiadania samoistnego przez podmiot trzeci przyjmując, że okoliczność (jako taka) tego, że podmiot trzeci włada nieruchomością (jej częścią) w następstwie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i zaopatrzenia jej w rygor natychmiastowej wykonalności, nie świadczy o tym, że nie występuje samoistne posiadanie.