III SA/Wa 1962/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA Jerzy Płusa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 maja 2005 r. sprawy ze skargi D. F. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie: pozostawienia żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych bez rozpatrzenia postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić uiszczony wpis sądowy w kwocie 100,00 zł (słownie sto złotych) Postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., powołując się na art. 59 § 1 pkt 8 i § 4 w związku z art. 56 § 1 pkt 1 oraz art. 60 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", umorzył prowadzone wobec D. F. - skarżącej w niniejszej sprawie, postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego SM/[...] i dotyczące zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1990 r. i 1991 r. oraz uchylił dokonane czynności egzekucyjne. Na postanowienie to skarżąca nie złożyła zażalenia. Wnioskiem z dnia 18 maja 2004 r. skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zwrot pobranych kwot w wyniku działań komorniczych. We wniosku tym nawiązała do doręczonego jej w dniu 26 lutego 2004r. w.w. postanowienia z dnia [...] lutego 2004 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 27 maja 2004 r. skierowanym do Głównej Księgowej Urzędu Skarbowego W. i przekazanym do wiadomości skarżącej, Naczelnik tego Urzędu poinformował, że w okresie od grudnia 1995 r. do grudnia 2003 r. prowadzono wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne dokonując zajęcia przysługującego jej świadczenia emerytalnego. Z dokonanego zajęcia świadczenia emerytalnego ściągnięto ogółem kwotę 63.897,84 zł, z czego na koszty egzekucyjne zaliczono 54.971,13 zł, na zaległość podatkową i odsetki - 8926,71 zł, natomiast odsetki od kwoty 8.926,71 na dzień 31 maja 2004 r. wynosiły 1.306,10 zł, co razem stanowi 65.203, 94 zł. Kwotę tę należy zwrócić zobowiązanej. Pismem z dnia 21 czerwca 2004 r. skarżąca zwróciła się ponownie do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zwrot pobranych kwot w latach 1995-2002 w wyniku działań komorniczych, wskazując, iż na jej wniosek z dnia 18 maja 2004 r. została jej zwrócona jedynie kwota pobrana w 2003 r. Pismem z dnia 7 lipca 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. poinformował skarżącą, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na wniosek wierzyciela, co nie świadczy, że egzekucja została wszczęta i prowadzona była nieprawidłowo, a jedynie o tym, że wierzyciel uznał za niecelowe dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Ponadto wskazał, że koszty postępowania egzekucyjnego zostały ściągnięte od zobowiązanej, a zatem brak jest podstaw prawnych do ich zwrotu. Pismem z dnia 3 sierpnia 2004 r. zatytułowanym "wniosek o wydanie decyzji administracyjnej" skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu nienależnie pobranych od niej kwot z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. powołując się na art. 64c § 8 oraz art.17 § 1 u.p.e.a. pozostawił wniosek skarżącej z dnia 3 sierpnia 2004 r. bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zostało doręczone skarżącej w dniu 26 lutego 2004 r. Z art. 64c § 7 i § 8 u.p.e.a. wynika, że postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny wydaje na żądanie zobowiązanego. Żądanie to nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało złożone po upływie 14 dni od daty doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Z powyższego wynika, iż termin do rozpatrzenia wniosku w sprawie kosztów egzekucyjnych upłynął dnia 11 marca 2004 r. Skoro zatem wniosek został złożony po terminie należało go pozostawić bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, iż nie przysługuje na nie zażalenie, natomiast w przypadku uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa służy na nie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Kierując się tym pouczeniem, D. F. pismem z dnia 28 września 2004 r. zaskarżyła to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca, opisując szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego, wskazała m.in., że w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2004 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego uchylono także dokonane czynności egzekucyjne, w związku z tym zwrotowi powinna podlegać cała wyegzekwowana kwota. Stwierdziła również, iż zaskarżone postanowienie pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem organu egzekucyjnego zawartym w postanowieniu z dnia [...] lutego 2004 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz przepisami powołanymi w jego podstawie prawnej. W tej sytuacji wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i spowodowanie zwrotu przez organ egzekucyjny wyegzekwowanych od niej kwot, jak wynika to z pisma tego organu z dnia 27 maja 2004 r. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, m.in., iż prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r., którym uchylono również dokonane czynności egzekucyjne. Na postanowienie to skarżąca nie złożyła zażalenia, natomiast w kolejnych pismach z dnia 18 maja 2004 r., 4 czerwca 2004 r. i 3 sierpnia 2004 r. zwracała się o zwrot wyegzekwowanych kwot. W dniu 21 czerwca 2004 r. skarżącej zwrócono wyegzekwowane środki pieniężne, zaliczone w toku egzekucji na zaległość podatkową, wraz z należnymi odsetkami. Poinformowano także skarżącą, iż wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne z przepisami u.p.e.a., zaś w wyniku tego postępowania powstały koszty egzekucyjne. Koszty te zostały ściągnięte od zobowiązanej i brak jest podstaw prawnych do ich zwrotu. Następnie organ egzekucyjny powołał się na treść art. 64c § 7 i § 8 u.p.e.a. stwierdzając, iż wniosek skarżącej o dokonanie zwrotu wyegzekwowanych kwot złożony został po upływie, przewidzianego w art. 64c § 8 u.p.e.a. terminu do złożenia żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych i na podstawie tegoż przepisu nie podlegał rozpatrzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej wskazane w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.p.p.s.a." Wśród wskazanych w tym przepisie aktów administracyjnych, które mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, w oddzielnej jednostce systematycznej, t.j. pkt 3 znalazły się postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z przepisu tego wynika więc, iż wolą ustawodawcy było poddanie kognicji sądów administracyjnych jedynie tych z postanowień wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego wydawanych, czy to przez organ egzekucyjny, czy to przez wierzyciela, na które służy zażalenie. Stosownie do przepisu art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to służy zażalenie. Natomiast w myśl art. 64c § 8 u.p.e.a. żądanie, o którym mowa w § 7, nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny stwierdził, że zwrócił skarżącej wyegzekwowane środki pieniężne zaliczone w toku prowadzonej egzekucji na zaległość podatkową oraz należne odsetki, ponieważ jednak skarżąca domagała się zwrotu wszystkich wyegzekwowanych kwot, także tych zaliczonych na poczet kosztów egzekucyjnych, potraktował jej wniosek, dotyczący zwrotu całości wyegzekwowanych kwot, jako żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeśli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego dotyczyło jedynie kwestii związanej z upływem terminu przewidzianego do złożenia żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, a postanowienie pozostawiające wniosek, zawierający to żądanie, bez rozpatrzenia, ze względu na upływ tego terminu, zostało wydane na podstawie art. 64c § 8 u.p.e.a. O ile ustawa ta przewiduje możliwość złożenia zażalenia na postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych, tak nie przewiduje ona takiej możliwości, co do rozstrzygnięcia w sprawie żądania przez zobowiązanego wydania takiego postanowienia. Uprawnienia takiego nie da się również wywieść z przepisów k.p.a, ponieważ swoista konstrukcja prawna zawarta w art. 64c § 8 u.p.e.a przewidująca ograniczenie czternastodniowym terminem, liczonym od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, prawa do żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, nie ma swojego odpowiednika w przepisach normujących ogólne postępowania administracyjne, zawartych w k.p.a. Należy więc stwierdzić, iż w niniejszej sprawie zaskarżone zostało do sądu administracyjnego postanowienie wydane na podstawie przepisów u.p.e.a., na które nie służy zażalenie, a więc postanowienie, które biorąc pod uwagę regulację prawną zawartą w art. 3 u.p.p.s.a., nie mieści się w kategorii postanowień, które mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Oceny tej nie może zmienić fakt mylnego pouczenia zawartego w tym postanowieniu, co do możliwości jego zaskarżenia do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Na zakończenie należy jeszcze dodać, iż zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy wyznaczane są przedmiotem zaskarżenia. W niniejszej sprawie było to postanowienie organu egzekucyjnego wydane na podstawie art. 64c § 8 u.p.e.a., a konkretnie dopuszczalność jego zaskarżenia i tylko takim zakresie Sąd mógł dokonywać oceny prawnej działania organu egzekucyjnego. Granice sprawy wyznaczone takim przedmiotem zaskarżenia nie pozwalały natomiast na formułowanie ocen, co do prawidłowości działania organu egzekucyjnego w zakresie prowadzonego przez ten organ postępowania egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3, art. 120 oraz art. 232 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.