III SA/Wa 1967/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1967/17 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2017 r. (sygn. akt III SA/Wa 1967/17) w ten sposób, że przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca – T.P. – pismem z dnia 26 kwietnia 2017 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Do skargi Skarżąca załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzupełniła przy piśmie z dnia 11 lipca 2017 r. poprzez nadesłanie, na wezwanie starszego referendarza sądowego, dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową. Z oświadczeń Skarżącej wynika, że jest osobą samotną, utrzymującą się z renty rodzinnej po mężu wynoszącej 2.670 zł, cierpiącą na liczne schorzenia wymagające stałego zażywania leków i diety. Podkreśliła, że po śmierci męża zmuszona była sprzedać mieszkanie i kupić nowe, by zapłacić zachowek dzieciom spadkodawcy z pierwszego małżeństwa. Lokal ten wymagał remontu, na który to cel Skarżąca zaciągnęła kredyt. Lokal ten jest jedynym składnikiem jej majątku. Skarżąca podała, że uzyskuje jeszcze dochód w wysokości 1.000 zł z tytułu zasiadania w Radzie Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej. Jej kadencja kończy się w maju 2017 r. Wśród wydatków wymieniła kredyt (1.200 zł), ubezpieczenie (62 zł), telewizję (35 zł), podatek od nieruchomości (11 zł), ciepło, prąd, wodę, gaz, telefon (150 zł), czynsz (350 zł), leki (150-200 zł), wizyty u lekarza (200 zł), bieżące utrzymanie (1.000-1.200 zł). Skarżąca wyjaśniła również, że wynagrodzenie pełnomocnika - w okresach gdy jego udział w czynnościach był niezbędny – nie przekraczało kwoty 700 zł na przestrzeni miesiąca. Było ono opłacane gotówką ze środków własnych. Skarżąca przedstawiła zeznanie podatkowe, decyzję o waloryzacji, dokumenty potwierdzające wydatki, wyciągi bankowe, dokumentację medyczną. Starszy referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2017 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy twierdząc, że Skarżąca nie wykazała dostatecznie, że nie jest w stanie zgromadzić niezbędnych środków na pokrycie kosztów sądowych. Pismem z dnia 17 sierpnia 2017 r. Skarżąca wniosła sprzeciw na postanowienie starszego referendarza sądowego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca podniosła, że starszy referendarz sądowy nie zbadał czy Skarżąca jest w stanie jednorazowo ponieść ciężar wpisu sądowego przekraczającego 1000 zł. Skarżąca podkreśliła, że w zaskarżonym postanowieniu stwierdzono, że Skarżąca praktycznie cały swój dochód przeznacza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych jednak referendarz sądowy skupił się na tym w jaki sposób Skarżąca opłaca pełnomocników przy czym Skarżąca podkreśliła, że jak już wcześniej oświadczała, koszty usług regulowane są gotówką zaś sama opłata oparta jest na stawkach socjalnych jakie kancelaria podatkowa stosuje wobec wybranego klienta z uwagi na jego złą sytuację materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." - rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast według art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od kosztów sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) jest wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oceniając wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie w całości. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów jednoznacznie wynika, iż Skarżąca nie jest w stanie poczynić oszczędności celem pokrycia kosztów postępowania sądowego. Podkreślić należy, iż stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania przesłanek, o których mowa wyżej spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu. Zdaniem Sądu, Skarżąca w sposób wystarczający wykazała, iż nie posiada środków pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku (82 lata), jest osobą samotną, utrzymującą się z renty rodzinnej po mężu wynoszącej 2.670 zł, cierpiącą na liczne schorzenia wymagające stałego zażywania leków i diety. Miesięczne wydatki Skarżącej wahają się więc między 3158 zł a 3408 zł miesięcznie z czego połowę pochłania kredyt. Zestawiając tą kwotę z osiąganym przez Skarżącą dochodem, który od czerwca 2017 r. wynosi 2670 zł stwierdzić należy, że Skarżąca nie jest w stanie poczynić oszczędności celem pokrycia kosztów postępowania sądowego. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego a jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 p.p.s.a., należało zatem orzec jak w sentencji.