III SA/Wa 1975/15

Dnia 30 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015r., Nr [...] w przedmiocie podatku od nieujawnionych źródeł przychodów za 2010r. postanawia: 1. przyznać prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu od skargi powyżej 1000 zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca – M.M. - w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] maja 2015r., w przedmiocie podatku od nieujawnionych źródeł przychodów za 2010r., zwróciła się (na formularzu PPF) o zwolnienie od kosztów sądowych, z uwagi na stan zdrowia, bycie emerytką (utrzymuje się wyłącznie z emerytury - 2060 zł) i samodzielne prowadzenie gospodarstwa domowego, bez pomocy finansowej osób trzecich. Z formularza wynika ponadto, że Skarżąca jest właścicielem 2/3 mieszkania o powierzchni 53,73 m2 i 1/3 nieruchomości rolnej o powierzchni 670 m2. Skarżąca nie wykazała oszczędności i nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego z 19 sierpnia 2015r. o wskazanie dodatkowych informacji odnośnie jej stanu majątkowego. Referendarz sądowy postanowieniem z 18 września 2015r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąca w ustawowym terminie wniosła sprzeciw, w którym wskazała, że utrzymuje się z emerytury - 2060 zł, a oszczędności w marcu 2010r. podarowała synowi, a sama posiada jedynie mieszkanie. Sąd, uznając, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy i sprzeciwie są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego wezwał Skarżącą, na podstawie art. 255 w związku z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") do udokumentowania wysokości dochodów i świadczeń, z których się utrzymuje; nadesłania wyciągów bankowych za ostatnie 3 miesiące z wszystkich rachunków bankowych; nadesłania zeznań podatkowych za 2014r. i 2013r.; udokumentowania, ewentualnie wykazania wysokości kosztów utrzymania miesięcznego (np. artykuły spożywcze, czynsz, energia elektryczna, gaz, leki itp.); wskazania w jaki sposób Skarżąca finansuje pomoc prawną świadczoną przez pełnomocnika z wyboru. Skarżąca w odpowiedzi wyjaśniła, że złożenie odcinka emerytury będzie możliwe do 5 grudnia 2015r.; nie posiada rachunków bankowych ani obowiązku wykazywania sposobu finansowania uzyskanej pomocy prawnej, nie składała zeznań podatkowych, bowiem poza emeryturą nie uzyskiwała żadnych ulg podatkowych ani odliczeń od podatku. Skarżąca załączyła kserokopie pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "W. " z 31 marca 2015r. z którego wynikają opłaty za lokal - łącznie 463,44 zł, rachunek za gaz - 103,14 zł, zawiadomienie z 5 listopada 2012r. o zmianie stawki za użytkowanie wieczyste –na 2015r. 779,21 zł, którą należy wnosić z góry do 31 marca każdego roku i decyzję w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości na 2015r. w łącznej wysokości 81 zł (IV rata 21 zł ustalona na 16 listopada 2015r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). W świetle ww. przepisu szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007r. sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Z norm prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa pomocy jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (do takich osób zaliczyć można np. osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się prawo pomocy powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Skarżąca, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie (wskazuje, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe), przedstawiając niezbędną dokumentację źródłową i składając stosowne oświadczenia. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącą wynika, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 2060 zł (brak dowodu potwierdzającego otrzymywanie świadczenia w tej wysokości), ponosi opłaty za lokal mieszkalny - 463,44 zł, opłatę za gaz - 103,14 zł. Ponadto wskazała, że w 2015r. zapłaciła opłatę za użytkowanie wieczyste - 779,21 zł i podatek od nieruchomości - 81 zł. Jednocześnie Skarżąca nie wykazała kosztów ponoszonych na "...niezbędne utrzymanie, wydatki bytowe i leki", które to wydatki wskazała w formularzu PPF, oraz wysokości kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Sąd - mając na uwadze powołane normy prawne i wykazaną przez Skarżącą jej sytuację majątkową oraz wysokość należnego w sprawie wpisu sądowego – 3172 zł, wiążącego się z decyzją w przedmiocie dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r., jak również zdolność Skarżącej do wygospodarowania pewnej kwoty pieniędzy na wynagrodzenie pełnomocnika - stwierdza, że Skarżąca będzie w stanie partycypować w kosztach wpisu sądowego w wysokości 1000 zł, bez negatywnego wpływu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Powoływane przez Skarżącą relatywnie wysokie wydatki z tytułu uiszczenia opłaty za użytkowanie wieczyste w wysokości 779,21 zł zostały, jak wynika z odręcznych dopisków na zawiadomieniu z 5 listopada 2015r. już zapłacone. Skarżąca do 16 listopada 2015r. była też zobowiązana zapłacić czwartą ratę z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości 21 zł. Tym samym na Skarżącej ciążą jedynie stałe opłaty za gaz i czynsz: łącznie 566,58 zł. Innych opłat Skarżąca, choć w toku rozpoznawania wniosku o prawo pomocy była dwukrotnie wzywana, nie wykazała. Skarżąca nie przedstawiła też dokumentu potwierdzającego wysokość przyznanego jej świadczenia emerytalnego. Sąd, mając na względzie prowadzenie przez Skarżącą samodzielnego gospodarstwa domowego i wiążące się z tym stałe wydatki na bieżące utrzymanie, wyzbycie się w 2010r. oszczędności na rzecz syna, uznał, że jakkolwiek sytuacja finansowa Skarżącej nie jest obecnie najłatwiejsza, tym niemniej, skoro Skarżąca jest w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie pomocy prawnej z wyboru, może również poczynić oszczędności w wydatkach na zapłatę mniej niż jednej trzeciej części wpisu sądowego od skargi, który to wpis, w sytuacji uwzględnienia przez Sąd skargi zostanie Skarżącej zwrócony. Zasadne jest więc jedynie częściowe zwolnienie Skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych. Wpis na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym. Przyznanie więc zwolnienia od części wpisu powyżej 1000 zł umożliwi Skarżącej realizację prawa do Sądu, zagwarantowanego Konstytucją RP. Mając na względzie powyższą argumentację oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.