III SA/Wa 1976/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Gurba, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 października 2017 r. w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej Pan A.W. (dalej: "Skarżący") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie posiada majątku, ani oszczędności. Nie ma od kogo pożyczyć pieniędzy, ani też bliskiej rodziny, która mogłaby za niego uiścić opłatę. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką (ur. w 2009 r.) i nie uzyskuje żadnych dochodów. Zarządzeniem z dnia 12 września 2017 r. Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego stan majątkowy. Jednakże mimo doręczenia wezwania w dniu 15 września 2017 r. nie przedłożył żadnych dokumentów, ani oświadczeń. Postanowieniem z 2 października 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że wobec niezastosowania się przez Skarżącego do wezwania z 12 września 2017 r., niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącego, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. Pismem z dnia 10 października 2017 r. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym wniósł o zmianę orzeczenia referendarza sądowego i przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w części w zakresie objętym wnioskiem. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 259 § 1 p.p.s.a. poprzez niezawarcie w postanowieniu pouczenia o możliwości wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego; 2. art. 106 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez dopuszczenie się błędu w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, iż stan rodzinny i finansowy Skarżącego nie został przedstawiony w sposób pozwalający rozstrzygnąć czy Skarżącemu należy przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego oraz uznanie, iż sytuacja majątkowa Skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu, odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie 1, Skarżący ze zdania drugiego art. 141 § 4 p.p.s.a. wywiódł, iż postanowienie referendarza powinno zawierać pouczenie o sposobie wniesienia środka odwoławczego w postępowaniu administracyjnym. Odnosząc się zaś do zarzutu podniesionego w punkcie 2, Skarżący wskazał, że nie jest w stanie przedłożyć wyciągów z rachunków bankowych, ponieważ obecnie nie posiada żadnego konta w banku. Nie posiada także żadnych nieruchomości, ani majątku podlegającego sprzedaży. Wszelkie koszty utrzymania domu, w którym Skarżący mieszał z rodzicami zanim trafił do [...], pokrywał jego ojciec. Dotychczasowe potrzeby Skarżący pokrywał ze środków otrzymywanych od rodziców w granicach kilkuset złotych miesięcznie. Koszty pomocy prawnej opłacała jego matka. Skarżący podał również, że od dnia 7 lutego 2017 r. aż do chwili obecnej przebywa w [...] w S. Matka Skarżącego jest chora na [...], w związku z czym pomoc udzielana synowi przez rodziców została ograniczona do minimum. Skarżący wskazał również, że niezałączenie niektórych danych i dokumentów wynika jedynie z faktu, iż ich nie posiada. Skarżący nie jest w stanie przedstawić kopii deklaracji podatkowych za 2016 r., gdyż został zatrzymany przed datą składania takich deklaracji do urzędu skarbowego, nie prowadził też żadnych ewidencji wydatków, które w znacznej mierze pokrywali rodzice. Do sprzeciwu załączono: kopie pism komornika sądowego z 2014 r. oraz zeznanie podatkowe PIT-28/A za 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a., w brzmieniu, które zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) znajduje zastosowanie w odniesieniu do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015r., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu Sąd zauważa, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). W rozpoznawanej sprawie Skarżący ubiega się o zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 568 zł. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja Skarżącego pozwala na przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Aktualnie przebywa w [...], gdzie ma zapewnione warunki bytowe oraz opiekę medyczną. Nie uzyskuje żadnych dochodów, nie ma oszczędności. Z akt sprawy wynika, że nie ma majątku nieruchomego, czy wartościowych ruchomości. Na marginesie Sąd zauważa, że zarzut podniesiony w sprzeciwie w punkcie 1 jest niezasadny, gdyż stronę reprezentowaną w sprawie przez fachowego pełnomocnika nie poucza się o możliwości wniesienia środka zaskarżenia (art. 167a § 1 z zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.