III SA/Wa 1983/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi B. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz B. U. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w W., po rozpatrzeniu odwołania B. U. (dalej jako: “Skarżąca"), utrzymało decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2006 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2006 r. Z motywów decyzji wynika, że w odwołaniu z dnia 19 stycznia 2007 r. od ww. decyzji organu pierwszej instancji Skarżąca utrzymywała, iż podatek powinien być naliczony jedynie za grunty, ponieważ Urząd Dzielnicy P. wyłączył budynek z użytkowania. W dniu 16 marca 2010 r. Skarżąca odnosząc się do materiału zgromadzonego w sprawie podniosła, że powodem powstania zaległości w podatku od nieruchomości za przedmiotowy okres był fakt, iż Prezydent Miasta W. odmówił wydania pozwolenia na rozbiórkę budynku. SKO przytoczyło treść art. 2 ust 1, art. 4 ust. 1, art. 6 oraz art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., dalej jako “u.p.o.l."). Następnie stwierdziło, że wyłączenie danego budynku z użytkowania nie pozbawia go przymiotu bycia budynkiem, a tym samym możliwości jego pominięcia przy ustalaniu podstawy opodatkowania w podatku od nieruchomości. Przeznaczenie budynku oraz jego przydatność ma niewątpliwie znaczenie w przypadku jego klasyfikacji jako budynku wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej. Na powyższe decyzje organów podatkowych Skarżąca, pismem z dnia 5 lipca 2010 r., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o ich uchylenie. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie art. 6 ust. 4 w związku z ust. 2 u.p.o.l. Skarżąca powołując się na treść art. 6 ust. 4 u.p.o.l. wywodziła, że obowiązek podatkowy wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek. Okolicznością uzasadniającą obowiązek w podatku od nieruchomości nie jest jednak, jak twierdzą organy podatkowe, samo istnienie budynku. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. obowiązek ten zależy od zakończenia budowy albo rozpoczęcia użytkowania budynku. W przedmiotowej sprawie jest bezspornym, że budynek został formalnie wyłączony z użytkowania. Tym samym ustała jedna z dwóch przesłanek powstania skonkretyzowanego obowiązku podatkowego. W konsekwencji zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.o.l. obowiązek podatkowy wygasł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Przede wszystkim zwrócenia uwagi wymaga, iż w uzasadnieniu decyzji przytoczono szereg przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie dokonując subsumcji norm w nich zawartych do stanu faktycznego sprawy. Nie przeprowadzono żadnego wywodu prawnego na okoliczność uzasadnienia postawionej w zaskarżonej decyzji tezy, iż "wyłączenie danego budynku z użytkowania nie pozbawia go przymiotu bycia budynkiem, a tym samym możliwości jego pominięcia przy ustalaniu podstawy opodatkowania w podatku od nieruchomości". W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności z zawartą w art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako "O.p.") zasadą przekonywania strony. Przepis ten stanowi, iż organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania jest realizowana m.in. poprzez uzasadnienie decyzji, którego elementy zostały określone w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. Uzasadnienie jest jednym z elementów decyzji tworzącym jej strukturę i podlegającym łącznej ocenie przy badaniu legalności decyzji. Budowa uzasadnienia decyzji i jego treść mają wpływ na ocenę zgodności decyzji z prawem. Decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. To wszystko kryje w sobie formuła art. 210 § 4 O.p. Bez zachowania tego elementu decyzji, strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd Administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Uzasadnienie decyzji powinien też cechować logiczny związek z rozstrzygnięciem oraz kompletność użytych motywów, które do tego rozstrzygnięcia posłużyły. Ma to szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji "wymiarowej". Przytoczenie przepisów prawa to również wskazanie ich treści i relacji do stanu faktycznego sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia żadnych z wyżej wskazanych kryteriów. Przede wszystkim w ogóle nie został w nim przedstawiony stan faktyczny sprawy. Jak już wcześniej wskazano, poprzestano na przytoczeniu kilku przepisów prawa bez wyjaśnienia jakie znaczenie mają one dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie wyjaśniono stronie dlaczego budynek, wcześniej - mieszkalny (nawet nie wskazano o jakim przeznaczeniu budynek został opodatkowany, a przecież od tego zależy stawka podatku) pomimo, iż został wyłączony z użytkowania nadal podlega opodatkowaniu według stawek przewidzianych dla budynku mieszkalnego. Zupełnie pominięto okoliczność, iż według decyzji organu pierwszej instancji opodatkowany został nie tylko budynek mieszkalny, ale też "pozostałe budynki" (według stawki 5,78 zł). Z materiału dowodnego nie wynika o jakie budynki chodzi (jakie jest ich przeznaczenie), tymczasem Skarżąca twierdzi, iż wobec wyłączenia z użytkowania budynku mieszkalnego do opodatkowania pozostał tylko grunt, co może sugerować, że na działce nie było innych budynków, albo że budynek mieszkalny w części był przeznaczony na inny cel niż mieszkaniowy. Natomiast z art. 5 ust. 1 i następnych u.p.o.l. wynika, iż wysokość stawki podatku uzależniona jest od sposobu wykorzystania budynku lub jego części. Inna stawka jest dla budynków (lub ich części) mieszkalnych, a inna dla budynków (lub ich części) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Bez odpowiedzi pozostaje nasuwające się pytanie, czy zasadnym było opodatkowanie "pozostałych budynków" stawką 5,78 zł, czyli jak można się domyślać przewidzianą dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (zajętych na prowadzenie takiej działalności), jeśli w 2006 r. budynek był w całości wyłączony z użytkowania. Bezsprzeczne jest bowiem w niniejszej sprawie, iż budynek wielorodzinny mieszkalny usytuowany w W. przy ul. M. [...] został mocą decyzji właściwego organu wyłączony z użytkowania. Mieszkańcy budynku zostali wykwaterowani, zaś budynek uległ znacznej dewastacji, zostały od niego odłączone media (energia elektryczna). Organ odwoławczy nie wspomniał o żadnej z tych okoliczności, nie wyjaśnił też dlaczego uznał, że organ pierwszej instancji zastosował stawki podatku w prawidłowej wysokości, czemu dał wyraz utrzymując w mocy decyzję tego organu. SKO przytoczyło definicję budynku zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., ale zupełnie pominęło okoliczność, iż w opodatkowanym budynku był pożar i spaleniu, przynajmniej w znacznej części uległ dach. Tymczasem zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. budynek jest to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z przepisu tego wynika, że aby dany obiekt mógł być uznany za budynek muszą być kumulatywnie spełnione wszystkie wskazane w nim przesłanki. Zatem musi mieć on m.in. dach, ponieważ brak tego elementu eliminuje obiekt z kategorii budynku. Organ podatkowy zobowiązany był więc zbadać, czy należący do Skarżącej budynek miał dach, gdyż ta okoliczność ma bezpośredni wpływ na istnienie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Nie badając tej zasadniczej w niniejszej sprawie okoliczności naruszył przepisy postępowania, w tym art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Zauważenia też wymaga, iż SKO przytoczyło w zaskarżonej decyzji art. 7a ust. 1 u.p.o.l., który stanowi, iż dla potrzeb wymiaru i poboru podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego i podatku leśnego organy podatkowe prowadzą ewidencję podatkową nieruchomości w systemie informatycznym. Skoro organ przytoczył ten przepis, to przyjąć należy, iż regulacja w nim zawarta miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tyle, że w aktach sprawy nie ma wypisu z ewidencji podatkowej aktualnej na 2006 r., nie wiadomo więc dlaczego przepis ten został przywołany. Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy art. 124, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ podatkowy zobowiązany jest uwzględnić powyżej wyrażone stanowisko Sądu, w szczególności zbadać, czy obiekt budowlany należący w 2006 r. do Skarżącej może być kwalifikowany jako budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., poczynić ustalenia co do "pozostałych budynków" wskazanych w decyzji organu pierwszej instancji, sporządzić uzasadnienie decyzji odpowiadające przepisom prawa. Brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji i braki w materiale dowodowym uniemożliwiły Sądowi pełną kontrolę merytoryczną zawartego w niej rozstrzygnięcia. Nie jest rolą Sądu poszukiwanie uzasadnienia dla stanowiska organu, skoro tenże uzasadnienia takiego nie przedstawił. Dlatego przedwczesnym jest rozpoznanie zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), postanowiono jak w sentencji. Zakres, w jakim uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy.