III SA/Wa 1985/09

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PHU R. B. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2009 r. [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za 2005 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi ponad kwotę 200,- zł 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje ustanowienie pełnomocnika i zwolnienie od kosztów sądowych. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. R. PPHU R., dalej jako strona, podatniczka lub skarżąca - wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Poinformowała, że nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu córki. Pismem z 20 listopada 2009 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą o nadesłanie dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej oraz o wypełnienie formularza PPF. W uzasadnieniu nadesłanego formularza skarżąca wskazała, że poza rentą z tytułu niezdolności do pracy, przyznaną na okres czasowy, nie posiada innych środków finansowych, ani źródeł utrzymania. Działalność gospodarcza została zlikwidowana w 2008 r. Strona poinformowała o tym, że: - nie posiada rachunków bankowych, - jest zobowiązana do zapłaty kwoty ponad 100 tys. zł na mocy wyroku Sądu, - - za lata 2007 i 2008 wykazywała w zeznaniach podatkowych stratę (95 tys. i 271 zł); - jest rozwiedziona; - dzieci prowadzą odrębne gospodarstwa domowe; - skarżąca posiada służebność osobistą jednej izby w budynku w C. Nadto skarżąca oznaczyła miesięczne wydatki na leki na kwotę 200 zł, dojazdy do lekarzy na 70,- zł, koszty utrzymania na 300,- zł. Wydatki te pokrywa z renty o wysokości 775,20,- zł. Posiada piec CO, komputer, przenośny dystrybutor paliw. Do formularza PPF skarżąca dołączyła decyzję Prezesa KRUS o przyznaniu renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w 2007 r. i w 2008 r. W ocenie referendarza sadowego, na tym etapie postępowania jedynym wymagalnym kosztem sądowym jest obowiązek zapłaty wpisu od skargi. Stąd wniosek skarżącej jest rozpoznawany w odniesieniu do możliwości poniesienia przez nią ciężaru wpisu w wysokości 15487,- zł. Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05). Pojęcia środków nie można przy tym ograniczać wyłącznie do środków pieniężnych. Ciężar wykazania przesłanek, o których mowa wyżej spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Jak zauważył Sąd Najwyższy, przy ocenie zdolności strony do partycypowania w występujących w sprawie kosztach sądowych należy uwzględniać stopień wykorzystywania przez stronę swoich możliwości zarobkowych (por. postanowienie SN z 31 marca 1987 r. I CZ 26/87, podobnie NSA w postanowieniach z 14 października 2004 r. FZ 464/04, FZ 465/04 i z 19 maja 2005 r. II FZ 211/05). . Zdaniem referendarza sądowego, przy rozpoznawaniu prawa pomocy w niniejszej sprawie należy uwzględniać nie tylko fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, ale też okoliczności złożenia wniosku o prawo pomocy, w tym termin jego złożenia i – następnie - sposób wykonania zaleceń referendarza sądowego i rzetelność wykonania, nie wspominając już o analizie rodzaju sporu zawisłego przed Sądem. Z uwzględnieniem tych wszystkich elementów należy rozstrzygać o zdolności skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania przed Sądem: tak, by ewentualne rozszerzenie zakresu przyznanej pomocy było należycie uzasadnione i oparło się zarzutom bezpodstawności przyznanej pomocy. Stąd też, nie odmawiając przymiotu prawdziwości oświadczeń skarżącej zawartych w treści formularza PPF i innych nadesłanych dokumentach, referendarz sądowy stwierdza, że skarżąca dysponuje miesięcznie wolną kwotą w wysokości 200,- zł. Do takiego wniosku prowadzi zestawienie zadeklarowanych wydatków i kwoty świadczenia z tytułu renty, wyszczególnione tak w pismach strony, jak powyżej. Referendarz sadowy wskazuje na fakt, że spór przed sądem dotyczy skutków działalności gospodarczej skarżącej, która to działalność już nie jest prowadzona. Dlatego referendarz sądowy nie odnosi możliwości skarżącej uiszczenia wpisu od skargi do przychodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej. Okoliczności przyznania renty przez uprawniony do tego organ administracji, tj. Prezesa KRUS referendarz sądowy nie kwestionuje i tego też wyrazem jest ocena wykorzystania zdolności zarobkowych skarżącej, wyrażona w sentencji. Stąd, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 §1 w związku z art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. zadecydował, jak w sentencji.