III SA/Wa 1986/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Sałek, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych uchyla zaskarżoną decyzję Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez T. P. (dalej "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza R. z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Wnioskiem z dnia 28 grudnia 2015 r. Skarżąca zwróciła się z prośbą do Burmistrza R. o umorzenie zaległości podatkowych za lata 2014 - 2015 z uwagi na fakt, iż jest osobą starszą, ma 85 lat, utrzymuje się z emerytury i zamieszkuje samotnie. Ponadto ponosi również koszty leków i leczenia. Na skutek powyższego wniosku organ pierwszej instancji przeprowadził stosowne postępowanie, wzywając m.in. Skarżącą do złożenia wyjaśnień, przedstawienia dokumentów potwierdzających dochody i wydatki. Organ dokonał przesłuchania Skarżącej co do wyżej wskazanych okoliczności. Dodatkowo została złożona do akt sprawy faktura VAT nr 906/2015 i rachunek P. S.A. Pismem z dnia 18 stycznia 2016 r. organ pierwszej instancji wyznaczył Skarżącej 7 - dniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie. Następnie w dniu 27 stycznia 2016 r. wydał decyzję na mocy której: 1) umorzył odsetki w wysokości 85 zł, 2) umorzył kwotę 486 zł z tytułu podatku od nieruchomości, 3) odmówił umorzenia pozostałych zaległości w wysokości 1319 zł. Decyzję doręczono Skarżącej w dniu 4 lutego 2016 r. W dniu 12 lutego 2016 r., za pośrednictwem operatora pocztowego, Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu podniesiono błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności dokumentacji przedstawionej przez wnioskodawcę. Wskazano, iż w niniejszej sprawie zachodzi ważny interes podatnika. W dniu 16 marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało decyzję, którą utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, iż wskazane wydatki miesięczne (energia – 238 zł, gaz – 70 zł, telefon – 50 zł, wydatki na leczenie – 100 zł, wywóz nieczystości – 7 zł) zestawić należy z dochodem Skarżącej w wysokości 1800 zł miesięcznie. Zdaniem organu wysokość osiąganych dochodów oraz ponoszonych wydatków miesięcznych nie może w niniejszym przypadku stanowić podstawy do pozytywnego rozpoznania odwołania. Organ odwoławczy dostrzegł także rozbieżność pomiędzy danymi wskazanymi w odwołaniu, a tymi, które zostały złożone w protokole przesłuchania Skarżącej. Znamiennym jest chociażby, że koszty lekarstw w wysokości 100 zł w odwołaniu "urosły" do 250 zł miesięcznie. Wskazane wartości organ ocenił przez pryzmat doświadczenia życiowego oraz fakt, iż oświadczenie złożone w protokole przesłuchania Skarżącej zostało uzyskane po uprzednim pouczeniu jej co do art. 233 k.k. Ponadto na uwadze należy mieć fakt, iż to na stronie ciąży obowiązek udokumentowania ponoszonych wydatków. Organ odwoławczy podniósł także, iż zobowiązanie którego umorzenia domaga się Skarżąca wynika z posiadanego przez nią majątku. Jak wskazuje organ pierwszej instancji podatek od nieruchomości naliczany jest od majątku stanowiącego własność strony. Dostrzec także należy, iż o statusie sytuacji majątkowej nie decyduje wyłącznie miesięczny przychód w postaci pieniężnej czy też ilość zgromadzonych środków pieniężnych na koncie, ale także inny posiadany majątek - w tym przypadku nieruchomości. Należy mieć także na uwadze fakt, iż posiadana nieruchomość nie stanowi wyłącznie budynku mieszkalnego w którym Skarżąca mieszka. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji co do odmowy umorzenia pozostałej zaległości w wysokości 1319 zł, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj. załączonych paragonów fiskalnych z apteki na okoliczność wysokości opłat za leki ponoszonych przez Skarżącą, co wpływa na jej miesięczne wydatki. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. – dalej "O.p.") poprzez zaniechanie podjęcia działań mających na celu ustalenie dokładnego stanu faktycznego sprawy, sytuacji majątkowej Skarżącej, zbadaniu jej możliwości płatniczych, prawidłowego ustalenia ponoszonych przez Skarżącą kosztów utrzymania, 2) art. 121 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, dokonaniu dowolnej oceny materiału dowodowego odnośnie sytuacji majątkowej Skarżącej, wyprowadzeniu z tego materiału dowolnych wniosków, 3) art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez zaniechanie zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, nie odniesienie się do twierdzeń Skarżącej zawartych w odwołaniu odnośnie jej trudnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej, 4) art. 67a § 1 pkt. 3 O.p. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie występuje ważny interes podatnika, pomimo tego, że Skarżąca należycie uzasadniła swój interes, 5) art. 233 § 1 pkt. 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy przez organ drugiej instancji wadliwej, niezasadnej decyzji organu pierwszej instancji w zakresie odmowy umorzenia pozostałej zaległości w kwocie 1319 złotych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Na wstępie Sąd pragnie podkreślić, że w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2018 r. III SA/Wa 1013/17) w którym stwierdzono, że ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 O.p. nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez Państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. "Ważny interes podatnika" jest przesłanką związaną bezpośrednio z sytuacją określonej osoby. Musi on być na tyle istotny i wyjątkowy, aby jego pominięcie przyniosło dla tej osoby wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki. Uzyskanie ulgi w spłacie należności w istocie zawsze leży w interesie podatnika prowadząc bądź to do zmniejszenia jego obciążeń podatkowych, bądź to do takiego ich rozłożenia w czasie, aby były możliwe do spełnienia. Jednakże interes ten nie jest równoznaczny z przesłanką "ważnego interesu podatnika", o jakiej mowa w art. 67a § 1 O.p. Ustawodawca określił ten interes przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego doniosłość. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują obiektywne kryteria i nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Ustawodawca pozostawił organom podatkowym swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie ulg w spłacie należności podatkowych, pod warunkiem jednak, że w toku postępowania dokonają szczegółowej analizy prowadzonej sprawy pod kątem wskazanych w art. 67a O.p. dyrektyw wyboru oraz prowadzenia postępowania zgodnie z art. 120 O.p., a więc na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Ponadto Sąd podkreśla, iż uznanie administracyjne w ramach którego organ podejmuje rozstrzygnięcie nie oznacza dowolności. Organ musi bowiem uwzględnić konstytucyjne dyrektywy wyboru np. zasadę równości obywateli wobec prawa. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego nie może różnicować rozstrzygnięć w ramach tożsamych stanów faktycznych. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy zdaniem Sądu organ w sposób niedostateczny rozważył czy w sprawie nie zachodzi ważny interes podatnika. W pierwszej kolejności organ powinien dokonać rzetelnej analizy sytuacji majątkowej Skarżącej. Powyższa analiza powinna obejmować zarówno wydatki przedstawione przez Skarżącą, ale również wydatki "życia codziennego", co słusznie zostało podniesione w skardze. Organ tymczasem skoncentrował się na zasadności ponoszonych wydatków w szczególności kwestionując wydatki na "leki". Jeżeli w ponownym postępowaniu organ również będzie kwestionował wydatki 85 letniej Skarżącej w tym zakresie to powinien powołać biegłego celem stwierdzenia braku przydatności powyższych wydatków dla zdrowia Skarżącej. W ponownym postępowaniu organ przede wszystkim przeprowadzi rzetelną analizę sytuacji finansowej Skarżącej z uwzględnieniem statystycznych wydatków jednoosobowego gospodarstwa domowego. W zależności od rezultatów przedmiotowej analizy finansowej organ oceni, czy zapłata wskazanego w skarżonej decyzji zobowiązania podatkowego nie zagrozi egzystencji Skarżącej. Mając na uwadze poczynione ustalenia należy stwierdzić, że organy naruszyły art. 122 art. 187 § 1 i art. 191 O.p. zatem Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a uchylił skarżoną decyzję.