III SA/Wa 1989/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych i ustanowić na jej rzecz doradcę podatkowego Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF Skarżąca R. M. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego z uwagi na trudną sytuację materialną. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że samotnie wychowuje 16-letniego syna. Ojciec dziecka im nie pomaga. Oboje mieszkają w użyczonym mieszkaniu. Skarżąca jest zatrudniona na ½ etatu z wynagrodzeniem 517 zł netto miesięcznie. Na koniec wskazała dane doradcy podatkowego, o wyznaczenie którego się zwróciła (S. M.). W odpowiedzi na wezwanie Sądu Skarżąca wyjaśniła, że oboje z synem egzystują na granicy ubóstwa. Rachunki opłacane są po terminie, a niektóre w ogóle. Skarżąca zalega z rachunkami za prąd, wodę, gaz. Zmuszona jest pożyczać pieniądze od rodziny, znajomych, przyjaciół – od jednych pożycza, innym oddaje. Konto bankowe zajął komornik. Skarżąca przedstawiła sposób w jaki wydatkowała pieniądze uzyskane ze sprzedaży mieszkania. Część przeznaczyła na zwrot pożyczek zaciągniętych na leczenie mamy, resztę przeznaczyła na życie, w tym zakup komputera. Skarżąca wyjaśniła, że nie wypłaciła żadnego wynagrodzenia doradcy podatkowemu S. M. , który sporządził w niniejszej sprawie skargę i skargę kasacyjną. Skarżąca przedstawiła kopię umowy o pracę, zeznanie za 2009 r., rachunki za gaz i energię, paragony fiskalne, kartę informacyjną leczenia matki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 p.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (tak w niniejszej sprawie) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z brzmienia powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie. W punkcie wyjścia koniecznym jest wskazanie, że sytuacja materialna Skarżącej była już wcześniej przedmiotem analizy referendarza sądowego w sprawie III SA/Wa 2240/09. W efekcie zwolniono ją od kosztów sądowych oraz ustanowiono na jej rzecz doradcę podatkowego. U podstaw takiego rozstrzygnięcia legło przekonanie, że Skarżąca nie ma wolnych środków, które mogłaby przeznaczyć na potrzeby opłat sądowych oraz wynagrodzenia – choćby najniższego – pełnomocnika. Wyrażoną wówczas ocenę Sąd podziela. Z nadesłanych informacji wynika bowiem, że jedynym źródłem utrzymania Skarżącej i jej syna jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 517 zł netto. Kwota ta nawet nie pokrywa bieżących wydatków, wśród których Skarżąca wymieniła czynsz (350 zł), energię elektryczną (100 zł), gaz (100 zł), telefon (80 zł), obiady w szkole (50 zł), ochronę zdrowia (100 zł), potrzeby konsumpcyjne (600 zł), odzież (150 zł - dane na podstawie skargi z 7 lipca 2010 r.). Jak wyjaśniła Skarżąca różnicę między wysokością dochodu a ujawnionymi wydatkami finansuje z pożyczek jakich udzielają jej przyjaciele, znajomi i rodzina ("od jednych pożyczam, innym oddaję" – zob. pismo z 19.10.2010 r.). W świetle tych danych uznać zatem należało, że Skarżąca wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia względem wybranego przez nią pełnomocnika. Jak sama wskazała każdy dodatkowy wydatek, jaki musiałaby ponieść w związku z postępowaniem jest dla niej "katastrofą". W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 254 § 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.