III SA/Wa 1992/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. postanawia 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 50 zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł, B. Z. (dalej "Skarżąca" lub "Wnioskodawczyni") złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją finansową rodziny. Wskazała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką. Wnioskodawczyni pozostaje bez zatrudnienia. Do swojego majątku Skarżąca zaliczyła dom o pow. 110 m², nieruchomość rolną o pow. 0.85 ha oraz działkę o pow. 500 m² (współwłasność rodzinna).Mąż Skarżącej uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 1500 zł miesięcznie. Pracuje jako kierowca. W załączeniu Wnioskodawczyni złożyła kopię deklaracji PIT-36 za 2009 r. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów, Wnioskodawczyni nadesłała zaświadczenie o zarobkach męża, oświadczenie Skarżącej o pozostawaniu bez zatrudnienia i nie pobieraniu zasiłków, wyciąg z rachunku bankowego, rachunek za energię elektryczna oraz decyzję w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. Dodatkowo, Skarżąca wyjaśniła, iż ze względu na znaczne obniżenie zarobków męża dochody rodziny nie pokrywają wydatków. Miejsce zamieszkania na wsi sprawia, iż stałe opłaty dotyczą tylko energii elektrycznej i podatku od nieruchomości. Duża działka rolna uprawiana dla potrzeb własnych znacznie obniża koszty utrzymania. Skarżąca oświadczyła również, że rodzina nie posiada samochodu. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 §3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, iż przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącą Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 200 zł. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącą wynika, iż prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką. Łączny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi 1500 zł i składa się na niego wynagrodzenie za pracę męża Wnioskodawczyni. Sama Skarżąca pozostaje bez zatrudnienia. W związku powyższym, wskazać należy, iż sytuacja finansowa Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi - ponad kwotę 50 zł. Skarżąca wykazała bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, iż Skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja majątkowa dawała podstawy do zwolnienia jej z ponoszenia kosztów sądowych w całości. W szczególności wskazać należy na fakt, iż na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym elementem kosztów sądowych jest wpis od skargi. Skarżąca natomiast zostaje zwolniona z obowiązku jego zapłacenia ponad kwotę 50 zł. W związku z tym po uiszczeniu wpisu w wysokości 50 zł, sprawa Skarżącej zostanie merytorycznie rozpoznana przez Sąd, a w przypadku uwzględnienia skargi, na wniosek Skarżącej, przysługiwać jej będzie zwrot uiszczonego wpisu od organu podatkowego. Dodatkowo, zauważyć należy, iż rodzina Skarżącej dysponuje miesięcznie stałym dochodem, który pozwala na poczynienie drobnych oszczędności i uiszczenie części wpisu sądowego - w rozpoznawanej sprawie 50 zł. Ponadto, jak wskazała sama Skarżąca jest ona właścicielką dużej działki rolnej, która uprawiana dla potrzeb własnych, znacznie obniża koszty utrzymania. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.