III SA/Wa 1993/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uzupełnienia postanowienia 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2) stwierdza nieważność postanowienia Wójta Gminy C. z dnia [...] sierpnia 2016 r nr: [...]; 3) stwierdza nieważność postanowienia Wójta Gminy C. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr: [...] ; 4) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz O. S.A. z siedzibą w W. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Wójt Gminy C. (dalej też "Organ pierwszej instancji" lub "Wójt") określił O. S.A. w W. (dalej też "Skarżąca", "Spółka", "Strona") wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 40 377 zł. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Wójt nadał powyższej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu 15 grudnia 2014 r. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. Spółka jednocześnie zapłaciła kwotę podatku wynikającą z tej decyzji. Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej też "SKO" lub "Organ drugiej instancji") uchyliło decyzję Wójta w całości i umorzyło postępowanie w sprawie ze względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego. Dnia [...] czerwca 2016 r. Wójt Gminy C. wydał decyzję, w której stwierdził w stosunku do Spółki nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 65 798 zł. Organ ten wydał także postanowienie, w którym zaliczył przedmiotową nadpłatę na poczet brakującej kwoty zobowiązania za 2016 r w kwocie 6 155 zł. Ponadto, tego samego dnia, Organ pierwszej instancji wydał, na podstawie art. 216, art. 2017 § 1 i 2 w zw. z art. 77b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017, poz. 201 ze zm., dalej też "Op") postanowienie w przedmiocie zwrotu Skarżącej nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. w wysokości 59 643 zł. Organ pierwszej instancji w tym postanowieniu nie uwzględnił odsetek. Skarżąca złożyła wniosek o uzupełnienie postanowienia Wójta Gminy C. z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. w zakresie odsetek od nadpłaty. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Wójt Gminy C. odmówił wypłaty odsetek od przedmiotowej nadpłaty. W uzasadnieniu Organ pierwszej instancji powołał się na art. 78 § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Stwierdził, iż nie przyczynił się do wystąpienia przesłanki uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., gdyż zobowiązanie podatkowe przedawniało się dopiero po wydaniu tej decyzji. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 77 § 1 pkt 1, art. 78 § 1 i 3 pkt 1 i 2 Op poprzez brak określenia i zwrotu oprocentowania z tytułu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. za okres od dnia wpłaty należnego podatku do dnia zwrotu nadpłaty. Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. SKO utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy C. z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy wypłaty odsetek od nadpłaty. W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że wydane postanowienie jest co do zasady prawidłowe i zgodne z prawem, przy czym powinno zostać oparte na innym od powołanego przez Organ pierwszej instancji przepisie. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja stwierdzająca nadpłatę została wydana w dniu [...] czerwca 2016 r., a nadpłata została zwrócona w dniu 16 czerwca 2016 r. Wobec powyższego, w ocenie SKO, w świetle art. 78 § 3 pkt 3 lit. a Ordynacji oprocentowanie z tytułu przedmiotowej nadpłaty nie przysługuje. Skarżąca nie zgodziła się z wydanym postanowieniem SKO i złożyła skargę do Sądu. Spółka zarzuciła postanowieniu naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Op, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Wójta z dnia [...] sierpnia 2016 r. w sytuacji, gdy nie uwzględnienia ono oprocentowania od powstałej nadpłaty, liczonego od dnia wpłaty tej nadpłaty do dnia zwrotu nadpłaty, co w konsekwencji miało wpływ na naruszenie art. 77 § 1 pkt 1, art. 78 § 1 i 3 pkt 1 i 2 Ordynacji. W uzasadnieniu Skarżąca podkreśliła, że Organ pierwszej instancji przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji poprzez powstrzymywanie się z wydaniem decyzji do dnia [...] listopada 2014 r., tj. miesiąc przed przedawnieniem. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych, dalej idących powodów, niż w niej wskazane. Należało stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia SKO z [...] marca 2017 r., postanowienia Wójta z [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie uzupełnienia postanowienia z [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty oraz tego postanowienia z [...] czerwca 2016 r. Otóż zgodnie z art. 77b Ordynacji podatkowej, na podstawie którego wydano postanowienie z 14 czerwca 2016 r., zwrot nadpłaty następuje na rachunek bankowy. Jednakże przepis ten, ani żaden inny przepis Ordynacji, nie ustanawia podstawy prawnej dla wydania postanowienia w przedmiocie zwrotu nadpłaty, gdyż taki zwrot jest po prostu czynnością materialno – techniczną. Podstawa prawna dla postanowienia z 14 czerwca 2016 r. nie istnieje. To postanowienie jest nieważne (art. 247 § 1 pkt 2 Op). Skoro postanowienie z [...] czerwca 2016 r. jest nieważne, to niemożliwe było sformułowanie wniosku o uzupełnienie tego postanowienia, a w konsekwencji – jego uzupełnienie postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. Postanowienie z [...] sierpnia 2016 r. wydano zatem z rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pkt 2 Op). Ponadto istnienie uprawnienia do odsetek lub brak takiego uprawnienia jest materią wymagającą decyzji (art. 207 Ordynacji), toteż ewentualny brak rozstrzygnięcia w kwestii odsetek wymagał uzupełnienia - w drodze decyzji, a nie postanowienia (art. 213 § 3 Ordynacji) - ale uzupełniona być mogła co najwyżej decyzja. Z akt wynika zresztą, że w dniu [...] czerwca 2016 r. Wójt wydał decyzję stwierdzającą nadpłatę za rok 2009, w uzasadnieniu której odmówił Skarżącej prawa do odsetek od tej nadpłaty. Co więcej – jakkolwiek jako podstawa prawna postanowienia z [...] sierpnia 2016 r. podany został art. 213 § 5 Op, który dotyczy odmowy uzupełnienia, to przecież Wójt w istocie uzupełnił swoje postanowienie z [...] czerwca 2016 r., tj. odmówił wypłaty odsetek. Należy dodać, że na postanowienie z [...] czerwca 2014 r. nie przysługiwało też – obiektywnie – zażalenie. Konsekwentnie – rażącym naruszeniem prawa było utrzymanie w mocy, postanowieniem SKO z [...] marca 2017 r., nieważnego postanowienia z [...] sierpnia 2016 r. Jednakże to postanowienie SKO obarczone jest wadą nieważności z jeszcze jednego powodu. Otóż nie powinno ono zapaść także dlatego, że od decyzji (postanowienia) uzupełniającego nie przysługuje żaden środek odwoławczy. Postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. Wójt, jak wyżej Sąd zauważył, uzupełnił swoje postanowienie z [...] czerwca 2016 r. Art. 213 Op nie przewiduje odwołania (zażalenia) od rozstrzygnięcia o uzupełnieniu, przewiduje natomiast zażalenie (w §5) na postanowienie o odmowie uzupełnienia. Co więcej – Spółka wcale nie wniosła zażalenia na postanowienie z [...] sierpnia 2016 r., lecz wniosła je na postanowienie z [...] czerwca 2016 r. (k. 81 akt podatkowych). SKO wydało więc swoje postanowienie pomimo braku zażalenia na postanowienie z [...] sierpnia 2016 r., które zresztą obiektywnie, wbrew pouczeniu zawartemu w tym postanowieniu Wójta, nie przysługiwało. Jak widać, wymienione rozstrzygnięcia Wójta i SKO obarczone są szeregiem wad, w tym wad kwalifikowanych. Konieczne było ich wyeliminowanie z obrotu ze skutkiem ex tunc. Ponowić należy uwagę, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Wójta z [...] czerwca 2016 r., w której stwierdzono nadpłatę oraz - w jej uzasadnieniu – odmówiono prawa do odsetek. Nie jest uprawnieniem Sądu w niniejszym postępowaniu przesądzać, czy to uprawnienie Spółce rzeczywiście przysługuje, nie jest też takim uprawnieniem wskazywać, czy wypowiedź Wójta, w uzasadnieniu jego decyzji, iż Spółce nie przysługuje prawo do odsetek, jest wystarczająca i czy stanowi władczą wypowiedź tego Organu w tej materii. Spór o odsetki może być bowiem rozstrzygnięty w postępowaniu odwoławczym od decyzji Wójta z [...] czerwca 2016 r. (k. 70 akt podatkowych), jeśli przyjąć, że odmowa prawa do odsetek w uzasadnieniu decyzji jest wystarczająca, lub w postępowaniu ze skargi na bezczynność w sprawie żądania wypłaty odsetek, jeśli przyjąć, że taka forma wystarczająca nie jest. W obrocie prawnym nadal funkcjonuje ta decyzja z [...] czerwca 2016 r., zawarto w niej pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 P.p.s.a., stwierdził nieważność postanowień wymienionych w sentencji wyroku. W kwestii kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2016 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Na koszty te złożył się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł). Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 1 i 3 P.p.s.a.