III SA/Wa 1998/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi H. T. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2008 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "kpa") oraz art. 18 i art. 23 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej "upea"), Minister Finansów utrzymał w mocy, skierowane do H. T. (zwanego dalej "Skarżącym"), postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych. Powyższe rozstrzygnięcie Minister Finansów wydał na podstawie następującego stanu faktycznego. Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadzi z wniosku wierzyciela - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] sierpnia 2004 r. Zawiadomieniem z [...] października 2005 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z ubezpieczenia społecznego w ZUS. Odpis ww. tytuły wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu Skarżący otrzymał w dniu [...] października 2005 r. Postanowieniem z [...] czerwca 2006 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu rozpoznania sprawy przez organ II instancji i Prokuraturę Rejonową w O. Na wniosek wierzyciela postępowanie zostało podjęte. Pismem z 3 maja 2007 r. Skarżący zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w L. o wstrzymanie realizacji zawiadomienia o wznowieniu realizacji zajęcia wierzytelności do dnia rozpatrzenia odwołania na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Dyrektor Izby Skarbowej, uznając ww. żądanie za skargę na czynności egzekucyjne i postanowieniem z [...]czerwca 2007 r. oddalił skargę. Powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone przez Ministra Finansów postanowieniem z [...] października 2007 r. z uwagi na konieczność wyjaśnienia charakteru żądania Skarżącego. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej wezwał Skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z 3 maja 2007 r. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący wyjaśnił, że jego pismo stanowi wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. W tym stanie rzeczy, stosowanie do art. 23 § 6 i § 7 upea, organ nadzoru zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie. Postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wyraził zgody na wstrzymanie czynności egzekucyjnych. W tym stanie rzeczy Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. odmówił wstrzymania czynności egzekucyjnych W zażaleniu z 30 stycznia 2008 r. Skarżący wniósł o zmianę powyższego postanowienia i uwzględnienie jego wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przez organami nadzoru budowlanego. Skarżący podniósł, że jak dotąd nie wyjaśniono mu dlaczego do potrącenia pozostaje kwota 37.000 zł w sytuacji gdy egzekucja trawa już kilka lat, a potrącania miesięcznie wynoszą 378,80 zł, co daje 4.500 zł rocznie. W ocenie Skarżącego niezrozumiały jest też fakt zajmowania stanowiska przez wierzyciela, skoro art. 23 § 2 upea stanowi, że organ sprawujący nadzór samodzielnie podejmuje decyzje w sprawie wstrzymania egzekucji. W piśmie z 14 maja 2008 r. Skarżący zażądał uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z uwagi na brak szczegółowego wyjaśnienia sprawy oraz brak wyjaśnienia kwestii potrącanych mu ze świadczeń ZUS pieniędzy. Zaskarżonym postanowieniem Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, wskazując że jego materialnoprawną podstawę stanowi przepis art. 23 upea, zgodnie z którym organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną uprawnione są do wstrzymania, na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Minister Finansów wyjaśnił także, że § 7 powołanego artykułu stanowi również, iż dyrektor izby skarbowej może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych wyłącznie za zgodą wierzyciela. W przedmiocie wnioskowanego żądania wierzyciel - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wypowiedział się negatywnie w postanowieniu z [...] stycznia 2008 r. Wobec tego niezasadny jest powoływanie się Skarżącego na art. 23 § 2 upea. Odnosząc się do podnoszonych przez Skarżącego zarzutów dotyczących kwestii wysokości pozostającej do wyegzekwowania kwoty Minister Finansów wskazał, że kwestia ta nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. W skardze skierowanej do tutejszego Sądu Skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji z uwagi na ich wydanie z naruszeniem przepisów prawa i zasad współżycia społecznego. Zdaniem Skarżącego, Minister Finansów winien był uwzględnić fakt, że toczy się postępowanie w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia i uchylić postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz wstrzymać postępowanie egzekucyjne. Skarżący podniósł, że wobec braku prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie nałożenia grzywny, prowadzenie czynności egzekucyjnych może być nie tylko niecelowe, ale także stanowi pogwałcenie zasad współżycia społecznego. Egzekucja pozbawia go bowiem, jako człowieka chorego, środków do życia. Niezależnie od powyższego Skarżący zarzucił organom, że nie uwzględniły jego indywidualnej sytuacji, tj. faktu istnienia podstaw do uchylenia orzeczenia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz że nie ustosunkowały się do podniesionych w zażaleniu okoliczności dotyczących złożonego wniosku o legalizacje budowy. Odpowiadając na skargę Minister Finansów podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W punkcie wyjścia zaznaczyć należy, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej, w tym postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "ppsa"), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). W niniejszej sprawie Sąd takich naruszeń prawa w działaniach organów administracji publicznej nie stwierdził. Jednocześnie należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - stosownie do art. 134 § 1 ppsa - przyjął wniesioną przez Skarżącego skargę i rozpatrzył ją dokonując rozstrzygnięcia jedynie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi. Granice rozpoznania niniejszej sprawy wyznaczane są przedmiotem zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu jest postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy, wydane na podstawie art. 23 § 6 i § 7 upea postanowienie organu nadzoru - Dyrektora Izby Skarbowej - o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych. W związku z tym, mimo podnoszonych przez Skarżącego zarzutów dotyczących nieprawidłowości działań w zakresie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, jak również w zakresie wysokości pozostającej do wyegzekwowania kwoty, Sąd w niniejszym wyroku mógł odnieść się wyłącznie do kwestii zgodności z prawem postanowienia Ministra Finansów z [...] maja 2008 r. W tym kontekście można przypomnieć, iż zgodnie z art. 23 § 6 i § 7 upea organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną, tj. organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji, mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Jednakże w przypadku należności pieniężnych innych niż pozostające we właściwości urzędów skarbowych czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne może wstrzymać jedynie dyrektor izby skarbowej i to wyłącznie za zgodą wierzyciela. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1419/99 (LEX nr 47230), z istoty tego przepisu wynika, że wstrzymanie egzekucji zależy od uznania organu nadzoru i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków. Pamiętać przy tym należy, iż upea nie zna instytucji "wstrzymania" tego postępowania na wniosek dłużnika, czego domagał się Skarżący. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 października 1999 r., sygn. akt III SA 7798/98 (LEX nr 46233), uprawnienia "wstrzymania czynności egzekucyjnych" wynikające ze wskazanego przez niego w skardze art. 23 upea przysługują organowi sprawującemu nadzór nad organem egzekucyjnym. Mogą być one wykorzystywane wyłącznie w ramach tego nadzoru - kontroli prawidłowości działania organu egzekucyjnego - w wypadkach szczególnie uzasadnionych. Należy również podkreślić, że chociaż przepis art. 23 § 6 upea nie wymaga aby organ nadzoru w momencie rozstrzygania kwestii wstrzymania czynności egzekucyjnych czy też całego postępowania egzekucyjnego dysponował stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu, to w badanej sprawie stanowisko to zostało wyrażone w postanowieniu mającym charakter rozstrzygnięcia ostatecznego. Jak wynika z akt sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z [...] stycznia 2008 r. zajął negatywne stanowisko w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych. Oznacza to, że postanowieniem tym wierzyciel nie tylko nie wyraził zgody na wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, ale także zgodnie z art. 23 § 7 upea związał Dyrektora Izby Skarbowej, jako organ sprawujący nadzór nad egzekucją administracyjną. W tych warunkach Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Wydając rozstrzygnięcie, organy egzekucyjne działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów Państwa i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Z tego też względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.