III SA/Wa 2000/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia 1) ustanowić na rzecz skarżącego adwokata, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący B. B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, motywując to trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Nadto Skarżący powołał się na konieczność przeprowadzenia remontu zajmowanego pomieszczenia, które jest bez ogrzewania, wody i kanalizacji. Wskazał również, że w najbliższym czasie będzie musiał zapłacić podatek rolny w wysokości 2.000 zł. Skarżący mieszka sam. Do majątku zaliczył mieszkanie oraz nieruchomość rolną. Wyjaśnił przy tym, że jej część użytkuje syn, zaś on jedynie 0,6 ha. Dodał, że w gospodarstwie rolnym w ostatnich latach poniósł stratę ok. 20.000 zł. Skarżący pobiera emeryturę wynoszącą 1.587 zł, z której finansuje m. in. wydatki na prąd w wysokości 323 zł. W okresie zimowym pomagał bezrobotnej córce. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że kopię zeznania podatkowego przedstawi po jej uzyskaniu z urzędu skarbowego. Oświadczył, że nie otrzymał dopłat z funduszy strukturalnych i nie uzyskał żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego. Wśród zaległości wymienił podatek rolny w wysokości 2.000 zł. Skarżący wskazał, że nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Nie posiada rachunków bankowych. Skarżący przedstawił fakturę za energię elektryczną, recepty, potwierdzenie wypłaty emerytury, pismo ZUS w sprawie potrąceń z emerytury. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sytuacja materialna Skarżącego była już wielokrotnie przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach m. in. I SA/Lu 229/14, I SA/Lu 588/14, I SA/Lu 589/14, I SA/Lu 62/14 oraz II GZ 355/14. Uznano wówczas, iż uzyskiwany przez Skarżącego dochód w wysokości ponad 1.500 zł (z tytułu emerytury), przy uwzględnieniu, że nie wykazał on wszystkich deklarowanych wydatków, uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, nie pozwala jednakże stwierdzić, iż Skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na pokrycie kosztów swojego udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ocenę powyższą referendarz sądowy rozpoznający niniejszy wniosek w pełni podziela. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych (osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13 i przywołana tam literatura). W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że jego sytuacja życiowa i materialna nie pozwala na poniesienie kosztów obejmujących wynagrodzenie adwokata, natomiast pozwala na poniesienie kosztów sądowych, które zarówno w tej, jak i w dwóch innych zainicjowanych przez Skarżącego przed tutejszym Sądem sprawach, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł. Z nadesłanych materiałów wynika, że Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i stały dochód z tytułu emerytury w kwocie ponad 1.580 zł (netto) miesięcznie, jest też właścicielem gospodarstwa rolnego, którego znaczną część użytkuje jego syn. W zakresie wydatków Skarżący wskazał jedynie opłaty za energię elektryczną (w kwocie około 323 zł/2 miesiące) oraz wydatki na leczenie (ok. 174 zł). W takim stanie majątkowym, nawet przy założeniu, że pomimo posiadania gospodarstwa rolnego Skarżący ponosi także niewykazane w oświadczeniach wydatki na produkty żywnościowe oraz – okresowo - na odzież, Skarżący jest w stanie – w ocenie referendarza sądowego – uiścić wymagane w sprawie koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Jednocześnie obciążenie budżetu domowego dalej idącymi kosztami, wynikającymi z konieczności pokrycia wynagrodzenia względem profesjonalnego pełnomocnika, mogłoby – zdaniem referendarza sądowego - spowodować uszczerbek w niezbędnych środkach utrzymania Skarżącego. Stąd też za zasadne uznać należy uwzględnienie jego wniosku o ustanowienie adwokata. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.