III SA/Wa 2004/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek (spr.), po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2009 r. wniosku D. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie przekazania nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2007 postanawia - przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł (sto złotych) - Pismem z 2 września 2008 r. D. T. (dalej "skarżąca") wniosła o zwolnienie od zapłaty wpisu sądowego od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] czerwca 2008 r. nr [...] . Wskazała w nim, iż jest w trudnej sytuacji materialnej, ma około 600,00 zł netto renty i trudno jest jej utrzymać się z tej kwoty. Ponadto skarżąca podniosła, iż ostatnio chorowała i dużo wydawała na leki przeciwbólowe. Ma nieopłacone rachunki za gaz i wodę. Pismem z 5 września 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał skarżącą do nadesłania wypełnionego i podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma. Skarżąca nie odebrała wezwania pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki, którą zwrócono do Sądu 26 września 2008 r. Nie usunęła również braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 9 października 2008 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, z uwagi na nie złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Kolejno pismem z dnia 3 listopada 2008 r. skarżąca złożyła w terminie sprzeciw od w/w zarządzenia, wyjaśniając w nim przyczynę nieodebrania korespondencji z Sądu oraz wniosła o ponowne przesłanie urzędowego formularza PPF. Dalej na skutek ponownego doręczenia przez tutejszy Sąd stronie skarżącej urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca 5 stycznia 2009 r. złożyła wypełniony formularz wraz z zaświadczeniem z dnia 30 grudnia 2008 r. o zarejestrowaniu w Urzędzie Pracy jako bezrobotna oraz decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. w sprawie ustalenia dla jej córki prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W formularzu skarżąca wskazała, iż w stosunku do niej długi czas toczy się egzekucja, czym jest wykończona psychicznie i fizycznie, są dni że nie wychodzi z domu nie egzystuje, nie myśli, nie potrafi sprecyzować swoich myśli. Ponadto podniosła, iż w jej środowisku jako osoba wobec, której jest prowadzona egzekucja nie otrzyma pracy. Leczy się u [...]. Nie zna na tyle prawa, żeby odzyskać zajęte pieniądze przez komornika na rzecz tzw. ulgi rodzinnej i z tytułu tego, że jest matką samotnie wychowującą dziecko. Skarżąca miała rentę do 31 października 2008 r., ale komisja lekarska orzekła, że "może pracować". Kolejno skarżąca wskazała, iż ma na utrzymaniu córkę, która otrzymuje z funduszu alimentacyjnego 400,00 zł tytułem alimentów od ojca. Ponadto ma długi: gaz 378,00 zł, woda ponad 300,00 zł, pożyczki – karty ponad 14.000,00 zł. Skarżąca nie posiada nieruchomości, a jej miesięczne dochody to 620,00 zł brutto. W grudniu otrzymała 88,00 zł, gdyż zarejestrowała się w urzędzie pracy jak utraciła prawo do renty w wysokości [...] zł brutto. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Na wstępie należy zauważyć, iż na obecnym etapie postępowania jedynym wymaganym kosztem sądowym, do którego uiszczenia skarżąca jest zobowiązana jest wpis od skargi w wysokości 100 zł, a zatem w tym właśnie zakresie należy rozpoznać jego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że skarżąca utrzymuje się wraz z córką ze środków otrzymanych z funduszu alimentacyjnego (400,00 zł) oraz wcześniej renty ([...] zł brutto), a obecnie zasiłku dla bezrobotnych (620,00 zł brutto), które to w całości przeznaczone są na koszty utrzymania oraz lekarstw. W świetle tych danych Sąd doszedł do przekonania, iż sytuacja materialna skarżącej jest tego rodzaju, że niezwłoczne uiszczenie kwoty 100 zł, naraziłoby ją na negatywne konsekwencje, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stąd też zasadne jest zwolnienie jej od wpisu od skargi we wskazanej wyżej wysokości. Zwolnienie to podyktowane jest również realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do kontroli przez niezawisły sąd wydanego w stosunku do skarżącej aktu z zakresu administracji publicznej bez nieuzasadnionej zwłoki, która kontrolę tę może uczynić iluzoryczną. Żadne bowiem ograniczenia natury finansowej nie mogą zamykać skarżącym dostępu do sądu. Brak jest jednocześnie podstaw, by rozstrzygać o zwolnieniu od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Konieczność ich poniesienia nie jest bowiem w chwili obecnej pewna. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1 oraz art. 245, a także art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji.