III SA/Wa 2023/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ulgi w podatku rolnym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący S. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołał się na to, że jest emerytem i prowadzi samodzielnie gospodarstwo rolne. Jest zadłużony na kwotę ponad 10.000 zł i spłaca ratę kredytu w wysokości 1.596 zł miesięcznie. Wśród wydatków wymienił także opłaty za Internet (29 zł), telefon (40-50 zł), ratę za telewizor (71 zł), opłaty w trzech sprawach sądowych (2.838 zł), pozostałe wydatki typu utrzymanie, energia elektryczna, woda, dentysta, kultura (2.000 zł). Koszty zasiewu Skarżący wyliczył na 15.000-20.000 zł, co finansuje zaciągając na ten cel kredyt. Oświadczył, że uzyskuje dochód z emerytury w wysokości 3.433 zł. Jako majątek wskazał gospodarstwo rolne, dom i oborę, działkę w Jastrzębiu-Zdroju z domem, dwie działki, łąkę. Skarżący przedłożył m. in. wyciągi bankowe, roczne obliczenie podatku przez organ rentowy PIT-40A za 2016 r., wezwanie do uiszczenia opłaty od pozwu. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed Sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej szczególnej sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Skoro skorzystanie z prawa pomocy wiąże się - jak to już podkreślono wyżej - z wystąpieniem szczególnych okoliczności, to - w ocenie referendarza sądowego - nie zachodzą one w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy nie neguje przy tym, że sytuacja finansowa Skarżącego nie należy do łatwych, zwłaszcza z uwagi na konieczność spłaty kredytu oraz ponoszenia znacznych wydatków związanych z zasiewem. Niemniej jednak, jak wynika z przedstawionego zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków, uzyskiwane dochody wystarczają na zaspokojenie potrzeb życiowych Skarżącego, w tym na spłatę kredytu. Nie można bowiem zapominać, że – jak ustalono w toku prowadzonego równolegle postępowania o przyznanie prawa pomocy w sprawie III SA/Wa 1923/17 – oprócz dochodu z tytułu emerytury w wysokości nieco ponad 3.336 zł Skarżący korzysta z dopłat z ARiMR. Nadto z nadesłanych wyciągów bankowych wynika, że w dniu 15 grudnia 2017 r. jego rachunek zasiliła wpłata na kwotę 10.000 zł z tytułu świadczenia rekompensacyjnego. Powyższe dochody pozwoliły Skarżącemu na poniesienie wydatków, których nie sposób zaliczyć do wydatków tzw. "pierwszej potrzeby", np. 22 grudnia 2017 r. dokonał on opłaty w wysokości 570 zł "na zabawę sylwestrową", zaś w dniu 27 grudnia 2017 r. przekazał 2.000 zł jako "dar na cele kultu religijnego". Należy pamiętać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2005 r. I GZ 107/05). Bez wątpienia Skarżącego do takiej kategorii wnioskodawców zaliczyć nie można. Podsumowując uznać należy, że okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzasadniają twierdzenia, iż Skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia kosztów sądowych. Z tego względu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.