III SA/Wa 2027/06

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia 1. zwolnić W. R. od wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 50.000 zł (pięćdziesiąt tysięcy złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. I. Wnioskiem z dnia 24 maja 2006 r. Skarżący W. R. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, iż nie posiada żadnego majątku, a przeciwko niemu prowadzona jest egzekucja na kwotę ok. 10.000.000 zł. Skarżący aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Od września 2005 r. do lutego 2006 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 25 kwietnia 2006 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy (do kwietnia 2007 r.) Jedynym źródłem utrzymania Skarżącego jest zasiłek chorobowy w wysokości 1.000 zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił iż od sierpnia 2005 r. gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Źródłem utrzymania jest renta w kwocie 520 zł. Wskazał, że nie posiada żadnej nieruchomości ani praw majątkowych. W okresie ostatnich dwóch lat nie zbył żadnej nieruchomości. Sprzedał natomiast trzy ruchomości, tj. ciągnik siodłowy Volvo o wartości 112.200 zł, naczepę cysternę o wartości 19.475,41 zł oraz samochód osobowy Honda Accord o wartości 23.000 zł. Wnioskodawca oświadczył, iż środki uzyskane ze sprzedaży tych ruchomości przeznaczył na zapłatę należności firmy lub zostały one zajęte przez komornika sądowego w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w W.. Skarżący wskazał także, że nie jest w stanie udokumentować swoich miesięcznych wydatków, przy czym nie przekraczają one uzyskiwanych dochodów. Oświadczył jedynie, iż ok. 300 zł wydaje na lekarstwa. Wyjaśnił ponadto, iż nie może przedstawić wyciągów z rachunków bankowych, gdyż z uwagi na zajęcie konta i brak operacji, bank odmówił wydania historii rachunku bankowego. II. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2006 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. III. W sprzeciwie od postanowienia Skarżący podniósł, że z oświadczenia, co do stanu majątkowego w sposób jasny wynikało, że nie posiada on jakichkolwiek środków by opłacić wpis sądowy w kwocie 100.000 zł. Do sprzeciwu dołączył pisma z banku oraz wyciągi z konta bankowego. IV. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy. V. Na skutek zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 marca 2007 r. uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. VI. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2007 r. Sąd zwolnił Skarżącego od wpisu sądowego w kwocie 100.000 zł. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż kluczowe znaczenie ma fakt, iż Skarżący w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej, a wszelkie posiadane środki pieniężne zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Poza tym w sądzie toczy się jeszcze jedno postępowanie z udziałem Skarżącego. VII. Wnioskiem z dnia 28 stycznia 2008 r. Skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że nie posiada żadnego majątku, oprócz zajętego przez urząd skarbowy samochodu ciężarowego z naczepą przedstawiającego aktualnie "wartość złomową". Skarżący nie posiada żadnych oszczędności. Jedynym źródłem utrzymania jest renta w wysokości 564,40 zł, z której – w wyniku zajęcia – jest potrącana kwota 160,92 zł. W efekcie Skarżący pozostaje na utrzymaniu dorosłych dzieci i żony, z którymi jednak nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący poinformował ponadto że leczy się, w tym także u lekarzy [...]. Na leczenie wydaje ok. 100 zł miesięcznie. Zaznaczył, że od czasu przyznania mu prawa pomocy jego sytuacja pogorszyła się z uwagi na wspomniane wyżej zajęcie renty. Do wniosku Skarżący dołączył dwa zaświadczenia lekarskie z dnia 15 stycznia 2008 r., z których wynika, że cierpi na [...], [...], [...] oraz leczy się u [...]. Dodatkowo załączył ksero zawiadomienia o zajęciu i dwóch odcinków renty. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga to, iż sytuacja materialna Skarżącego była już wcześniej przedmiotem analizy i to zarówno referendarza sądowego, sądu pierwszej instancji, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, w efekcie której przyznano mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w kwocie 100.000 zł. Dodatkowo z urzędu znany jest referendarzowi sądowemu fakt, iż postanowieniem z dnia 28 stycznia 2008 r. zwolniono Skarżącego od kosztów sądowych w sprawie III SA/Wa 2793/06. Co prawda fakt przyznania Skarżącemu prawa pomocy na wcześniejszym etapie postępowania tudzież w innej sprawie, nie obliguje referendarza sądowego do powielenia zapadłych uprzednio rozstrzygnięć, niemniej w przypadku gdy – jak w niniejszej sprawie - sytuacja Skarżącego nie uległa zmianie (a wręcz pogorszyła się), referendarz sądowy - przy ocenie jego zdolności ponoszenia kosztów postępowania kasacyjnego - rozstrzygnięciami tymi jest związany. Zwłaszcza, że, jak wspomniano wyżej, kondycja finansowa Skarżącego pogorszyła się z uwagi na zajęcie renty, wskutek czego jego dochód zmniejszył się z 564,40 zł na 403,48 zł. Jednocześnie mając na uwadze nadesłane wcześniej dokumenty, jak również dokumenty dołączone do wniosku z dnia 28 stycznia 2008 r. referendarz sądowy nie doszukał się okoliczności, wskazujących na potrzebę wzywania Skarżącego - w oparciu o art. 255 p.p.s.a. – do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów. Uznał tym samym, że Skarżący wykazał, iż nie jest w stanie - bez pomocy państwa – sfinansować swojego udziału w postępowaniu kasacyjnym. Zasadne jest zatem zwolnienie go od wpisu od skargi kasacyjnej – jedynego wymaganego na tym etapie postępowania kosztu sądowego - w kwocie 50.000 zł. Zwłaszcza, że Skarżący dysponuje miesięcznie kwotą 400 zł. Zwolnienie, o którym mowa wyżej podyktowane jest również realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do kontroli (w drodze skargi kasacyjnej) przez sąd drugiej instancji wydanego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 24 września 2007 r. Żadne bowiem ograniczenia natury finansowej nie mogą zamykać Skarżącemu dostępu do sądu. Referendarz sądowy uznał jednocześnie, że niezasadne jest rozciągnięcie zwolnienia na ewentualne przyszłe koszty sądowe i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.