III SA/Wa 2037/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę Skarżący – M.K. złożył wniosek o umorzenie należności celnych wynikających z jedenastu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił umorzenia należności celnych wraz odsetkami za zwłokę objętymi wnioskiem Skarżącego. Organ wskazał, iż zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 170 poz. 1653) istnieje możliwość umorzenia należności, ze względu na sytuację majątkową dłużnika, ale tylko w przypadku zawarcia układu z dłużnikiem w postępowaniu układowym, w granicach przewidzianych w układzie oraz w wyniku przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego, po zakończeniu których organ celny mógłby stwierdzić, że istotnie należności nie zostaną wyegzekwowane. Skoro w niniejszej sprawie przesłanki § 4 ww. rozporządzenia nie wystąpiły, to organ nie miał podstaw do umorzenia należności celnych. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie. Decyzji zarzucił naruszenie art. 121, art. 122, art. 180, art. 187, art. 188, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), a szczególności naruszenie art. 121 poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób nie wzbudzający zaufania do organów podatkowych; a ponadto wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym poprzez nie wzięcie przez organ pod uwagę okoliczności, które wynikają z wyroku Sądu Rejonowego dla m. W. [...] Wydział Karny z dnia 18 czerwca 2008 r. sygn. Akt [...]. Wyrokiem tym Sąd uniewinnił Skarżącego. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej oraz przeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego. Skarżący podniósł, iż w postępowaniu opartym na przepisach ordynacji podatkowej kluczowe znaczenie ma zasada prawdy materialnej, organ uprawniony jest do wydania decyzji jedynie w przypadku braku wątpliwości, co do stanu faktycznego i dopiero po uznaniu za udowodnione wszystkich niekorzystnych dla podatnika okoliczności, czego w ocenie Skarżącego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Organ, bowiem nie dokonał wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, opierając swoje rozstrzygnięcie na niekorzystnych okolicznościach dla Skarżącego, całkowicie pomijając w ramach swej oceny fakty przemawiające na korzyść podatnika. Skarżący zarzucił organowi I instancji brak starannego i dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jakie zaistniały w sprawie. Zdaniem Skarżącego materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania karnego powinien zostać wykorzystany przy rekonstruowaniu stanu faktycznego niezbędnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i wzięty pod uwagę przy wydawaniu decyzji. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż postępowanie administracyjne i postępowanie karne mają charakter autonomiczny rządzą się odmiennymi zasadami. W szczególności w postępowaniu karnym obowiązuje zasada domniemania niewinności, tak więc wynik postępowania karnego nie wywiera żadnego wpływu na tok procesu i rozstrzygnięcie mające zapaść w postępowaniu administracyjnym. Ustalenia postępowania karnego mogą być wykorzystane w postępowaniu celnym. Jednak fakt uznania importera winnym bądź niewinnym naruszenia przepisów karnych nie ma zasadniczego wpływu na prawidłowe, zgodne z przepisami Kodeksu celnego, prowadzenie postępowania celnego. Organ podkreślił ponadto, iż ustalenia i wynik postępowania karnego oraz zapadły w sprawie wyrok mogą ewentualnie stanowić podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ale nie mogą stanowić podstawy umorzenia należności. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił nadto, iż możliwość umarzania należności celnych ze względu na sytuację majątkową dłużnika przewiduje § 4 Rady Ministrów, Zgodnie z nim należności celne mogą zostać umorzone w całości lub części: jeżeli nie ściągnięto ich w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego oraz w przypadku zawarcia układu z dłużnikiem w postępowaniu układowym, w granicach przewidzianych w układzie. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek umorzenia należności, o której mowa w § 4 powoływanego rozporządzenia. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze M.K. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej; rozważenie przez Sąd zawieszenia postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w związku z art. 56 P.p.s.a.; zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił wydanie jej z naruszeniem przepisów art. 121, 122 , 180, 187, 188, 191 Ordynacji podatkowej, w szczególności naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób nie wzbudzający zaufania do organów podatkowych; wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym tj. naruszenie art. 187 i 191 Ordynacji podatkowej; w szczególności poprzez nie wzięcie przez organ pod uwagę wyroku z dnia 18 czerwca 2008 r. przez Sąd Rejonowy dla m. Warszawy [...] Wydział Karny wyroku w sprawie o sygn. akt [...] wyroku uniewinniającego wobec Skarżącego przedstawionego w piśmie z dnia 25 kwietnia 2009 r., uzupełnionego pismem z dnia 27 maja 2009 r. W ocenie Skarżącego organy podatkowej błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy z uwagi na brak kompleksowego zebrania materiału dowodowego w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie wniosek o umorzenie należności celnych określonych decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego [...] W. z dnia [...] sierpnia 2003 r., [...] sierpnia 2003 r., [...] lipca 2003 r. i [...] sierpnia 2003 r. został złożony w dniu 24 kwietnia 2009 r., a więc w pierwszej kolejności należy sięgnąć do regulacji obowiązującej po przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Zgodnie z punktem 14 działu 5 - Unia celna załącznika IV - Tom I załącznika nr 1 do Traktatu akcesyjnego podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) zwrot i umorzenie należności celnych jest dokonywane na warunkach określonych w ustawodawstwie wspólnotowym, jednakże w przypadku, gdy należności celne, których dotyczy wniosek o zwrot lub umorzenie, odnoszą się do długu celnego, który powstał przed dniem przystąpienia, zwrot i umorzenie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie Członkowskim, przez to Państwo oraz na jego koszt. Natomiast stosownie do art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Powyższe oznacza, iż zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz wydane na jego podstawie przepisy wykonawcze. Przesłanki umorzenia należności celnych zostały zawarte w Dziale V Kodeksu celnego - Zwrot i umorzenie należności celnych. Zgodnie z art. 246 § 1 Kodeksu celnego należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3. Z kolei w myśl art. 248 § 1 Kodeksu celnego umorzenie cła może nastąpić również po ustaleniu, że zarejestrowana kwota tych należności dotyczy towarów objętych procedurą celną i nieprzyjętych przez osobę wprowadzającą ze względu na to, iż w chwili, o której mowa w art. 69, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów. Z powyższej regulacji wynika, iż przepisy Kodeksu celnego pozwalają na umorzenie należności celnych jedynie z przyczyn dotyczących sytuacji prawnej towaru, natomiast nie pozwalają na umorzenie tychże należności ze względów podmiotowych, a więc w szczególności odnoszących się do sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawcy. Takiej możliwości nie przewidują również wydane na podstawie art. 252 Kodeksu celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz.U. Nr 170, poz. 1653.). Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia należności celne mogą zostać umorzone w całości lub części w przypadkach gdy: nie ściągnięto ich w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego; oraz w przypadku zawarcia układu z dłużnikiem w postępowaniu układowym, w granicach przewidzianych w układzie. Jak słusznie organy wskazały, żadna z powyższych przesłanek nie znajduje zastosowania w odniesieniu do Skarżącego. Należy także podkreślić, że twierdzenia skarżącego sprowadzające się do kwestionowania stanu faktycznego na podstawie, którego wydane zostały decyzje Naczelnika Urzędu Celnego [...] W. z dnia [...] sierpnia 2003 r., [...] sierpnia 2003 r., [...] lipca 2003 r. i [...] sierpnia 2003 r. określające należności celne, nie mają znaczenia w niniejszej sprawie. Jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu swojej decyzji, zarzuty Skarżącego odnośnie braku uwzględnienia materiałów zebranych w postępowaniu karnym prowadzonym wobec Skarżącego, mogą być podnoszone we wniosku o wznowienie postępowań w przedmiocie określenia długu celnego, zaś nie znajdują takiego zastosowania w sprawie, której przedmiotem jest umorzenie zaległości celnych. Dla umorzenia należności celnych konieczne jest bowiem spełnienie przesłanek przewidzianych w powołanych przepisach prawnych i w tym zakresie nie jest dopuszczalne żadne odstępstwo ani uznanie organu celnego. Ponadto Skarżący nie wskazał żadnych innych okoliczności ani dowodów, które mogłyby uzasadniać umorzenie należności celnych w świetle wyżej powołanych przepisów prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie. W tej sytuacji należy stwierdzić, iż organ celny zastosował właściwe przepisy prawne w niniejszej sprawie oraz dokonał prawidłowej subsumpcji okoliczności faktycznych sprawy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego o umorzenie należności celnych. Ponadto w ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty Skarżącego odnośnie naruszenia art. 121, art. 122, art. 180, art. 187, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu organy celne nie naruszyły zasad postępowania wskazanych w powyżej wymienionych przepisach. Nie doszło zwłaszcza do naruszenia zasady prawy materialnej wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej, gdyż Organy w sposób wyczerpujący przeprowadziły postępowanie w celu ustalenia stanu faktycznego. Mając powyższe na uwadze, skargę należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).