III SA/Wa 2046/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł Skarżący S. T. złożył na formularzu PPF, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując iż z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną wpisu tego nie jest w stanie uiścić. Trzyosobowa rodzina utrzymuje się z renty Skarżącego w kwocie 419,12 zł i wynagrodzenia jego żony w wysokości 1.800 zł. Kwoty te "z ledwością wystarczają na utrzymanie", a w szczególności na leczenie Skarżącego, na które w skali miesiąca wydaje ok. 300 zł. Poza mieszkaniem lokatorskim Skarżący nie posiada żadnego majątku. Syn Skarżącego jest bezrobotny. Żona zaś spłaca zaciągnięte pożyczki, a także wierzycieli Skarżącego – miesięcznie jest to kwota ok. 1.000 zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał pismo z dnia 8 stycznia 2008 r., w którym poinformował że syn rozpoczął studia i obecnie nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Skarżący nie posiada rachunku bankowego, nie składa zeznań podatkowych gdyż robi to w jego imieniu ZUS. Podniósł, że po zapłaceniu rachunków i wykupieniu leków pozostają niewielkie kwoty na życie, dlatego też żona często korzysta z kasy zapomogowo-pożyczkowej w zakładzie pracy. Skarżący ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy. Do pisma dołączył zeznania podatkowe żony za lata 2005-2006, zaświadczenie o wynagrodzeniu, dokumenty potwierdzające wydatki z tytułu energii elektrycznej, czynszu, telefonu, decyzję o ponownym ustaleniu renty, zawiadomienia (cztery) o zajęciu, wyrok z dnia [...] marca 2005 r., rachunki dokumentujące zakup leków. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Na wstępie należy zauważyć, iż na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżący jest zobowiązany jest wpis od skargi w wysokości 500 zł. Z akt sprawy wynika, że Skarżący pobiera rentę w wysokości 419,12 zł netto miesięcznie. Wynagrodzenie miesięczne żony wynosi z kolei 1.800 zł netto. Łączny ich dochód kształtuje się zatem na poziomie nieco ponad 2.219 zł miesięcznie. Z kwoty tej finansują koszty bieżącego utrzymania trzyosobowej rodziny. Do kosztów tych Skarżący zaliczył: - koszty leczenia – 300 zł; - koszty spłat zaciągniętych pożyczek i wierzycieli Skarżącego – 1.000 zł. Dodatkowo – jak wynika z przedłożonych rachunków – do kosztów bieżącego utrzymania należą: - opłaty za mieszkanie – 676,95 zł (tj. 498,50 zł+178,45 zł); - opłaty za energię elektryczną – 146,52 zł (czyli ok. 73,26 zł miesięcznie); - opłaty za telefon – 146,58 zł. Koszty związane z opłatami wynoszą zatem ok. 2.270 zł miesięcznie, co by sugerowało, że po ich poniesieniu Skarżącemu nie pozostają już żadne środki finansowe na zakup żywności (o zakupie odzieży, biletów itp. nie wspominając), na który to cel – uwzględniając przeciętne ceny artykułów spożywczych oraz liczbę członków rodziny, potrzeba (minimum) kilkuset złotych miesięcznie. Skarżący wprawdzie wskazał iż po zapłaceniu rachunków i wykupieniu leków pozostają niewielkie kwoty na życie, dlatego też żona często korzysta z kasy zapomogowo-pożyczkowej w zakładzie pracy, niemniej trudno przyjąć by z pożyczek tych korzystała ona co miesiąc. Poza tym nadesłane pokwitowania wpłat z tytułu czynszu zdają się sugerować, że poza opłatami za lokal przy ul. [...] w W. (498,50 zł) Skarżący reguluje jeszcze opłaty za użytkowanie lokalu położonego w W. przy ul. [...] (178,45 zł). Dokumenty te kłócą się z oświadczeniem Skarżącego (przez co czynią to oświadczenie niewiarygodnym) iż jedynym jego majątkiem jest mieszkanie lokatorskie. Nie jest też jasne – brak jest w tym względzie jakichkolwiek wyjaśnień – czy 28-letni syn Skarżącego podjął naukę na studiach stacjonarnych (dziennych), czy też zaocznych. Okoliczność ta nie pozostaje bez wpływu na ocenę kondycji finansowej Skarżącego jako że w praktyce – wobec nieosiągania dochodów przez syna - to jego i jego żonę obciążają koszty edukacji syna. Poziom tych kosztów zależy zaś od typu podjętych przez niego studiów. Referendarz sądowy zauważa ponadto, że wykonanie wezwania do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych Skarżący ograniczył jedynie do złożenia oświadczenia, iż rachunku bankowego nie posiada. Tymczasem wezwanie to (zob. lit. d wezwania z dnia 18 grudnia 2007 r.) zakresem swoim objęło także pozostałych członków rodziny. Skarżący nie wyjaśnił zaś czy takowe rachunki posiada jego żona oraz syn. Skarżący nie uwiarygodnił ponadto – za pomocą dokumentów źródłowych – informacji o comiesięcznych wydatkach w wysokości ok. 1.000 zł związanych ze spłatą (przez żonę) zaciągniętych pożyczek, a także wierzycieli Skarżącego. Mając na względzie opisane wyżej niejasności stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Zaznaczyć jednocześnie należy że niewykluczone, iż wyjaśnienie tych niejasności na dalszym etapie postępowania (sprzeciw) skutkować będzie odmiennym - od podjętego przez referendarza sądowego - rozstrzygnięciem. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.