III SA/Wa 2047/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2006 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja, której nieważność stwierdzono nie podlega wykonaniu w całości. 2 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako Prezes ZUS), decyzją z [...] marca 2006 r. Nr [...] na podstawie art. 83 ust. 1pkt 3, art. 28 ust. 3 pkt 5 w zw. z art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm) zwanej dalej jako usus - odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne (marzec-sierpień 2003 r.), ubezpieczenie zdrowotne (kwiecień - sierpień 2004 r.), Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (marzec-sierpień 2003r) wraz z odsetkami za zwłokę oraz na podstawie art. 30 usus odmówił umorzenia należności powstałych z tytułu nieuregulowania składek finansowanych przez ubezpieczonych na ubezpieczenie społeczne (marzec-lipiec 2003 r.) oraz ubezpieczenie zdrowotne (maj-lipiec 2003 r) wraz z odsetkami. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS zauważył, ze należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności, co nie zachodzi w sprawie. Ponadto w interesie wszystkich ubezpieczonych jest skuteczne dochodzenie od dłużników zaległych składek, ponieważ ubezpieczeni poprzez płacenie składek tworzą Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, by w konsekwencji korzystać ze środków tego funduszu. G. i J. P., pismem z 11 kwietnia 2006 r., podtrzymali wniosek o umorzenie należności z tytułu nieuiszczonych składek. Zdaniem ich nie są w stanie zapłacić składek i nie posiadają żadnego majątku, zatem w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność. W ocenie strony, chociaż ZUS "sam winien zgłosić się do Komornika Sądowego z zapytaniem o stan majątkowy", to w celu przyśpieszenia postępowania, sama przekazała zawiadomienie o stanie egzekucji z [...] kwietnia 2006 r. sygn. [...]. Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2006 r. Nr [...] Prezes ZUS, na podstawie art. 83 ust. 4 usus odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne (marzec-sierpień 2003 r.), ubezpieczenie zdrowotne (kwiecień - sierpień 2004 r.), Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (marzec-sierpień 2003r) wraz z odsetkami za zwłokę oraz na podstawie art. 30 usus odmówił umorzenia należności powstałych z tytułu nieuregulowania składek finansowanych przez ubezpieczonych na ubezpieczenie społeczne (marzec-lipiec 2003 r.) oraz ubezpieczenie zdrowotne (maj-lipiec 2003 r) wraz z odsetkami. Zdaniem Prezesa ZUS w sprawie nie zaistniały przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek, w szczególności nie została stwierdzona ich nieściągalność oraz nie został sporządzony plan podziału nieruchomości położonej w U., a będącej własnością strony. Przywołał treść obowiązujących w sprawie przepisów i zwrócił szczególną uwagę na to, ze umorzenie składek ma charakter uznaniowy, a należności powstałe z tytułu nieterminowo regulowanych zobowiązań wraz z należnymi odsetkami stanowią przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego środków pokrywa się wydatki na świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 maja 2006 r. G. P. oświadczyła, że jest - wraz z mężem - niewypłacalna i nie posiada żadnego majątku. Nie jest współwłaścicielem nieruchomości w U. przy ulicy [...], ponieważ znajduje się ona "w gestii komornika". W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej i poprzedzającej ja decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej jako u.p.p.s.a. - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy też stwierdzić, że do spraw uregulowanych w usus stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r.,Nr 98 poz.1071 ze zmianami/, zwanej dalej "kpa" Zgodnie z art. 138 § 1 kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Zgodnie z art.138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z [...] maja 2006 r. nie odpowiada żadnemu z rozstrzygnięć przewidzianych art. 138 kpa, - co oznacza, iż wydana została z rażącym naruszeniem przepisu art. 138 kpa Organ odwoławczy w swym rozstrzygnięciu merytorycznym orzekł - powtórnie co do istoty sprawy, rozstrzygniętej już decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r. Utrwalone jest stanowisko orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym poddano analizie art. 138 § 1 i § 2 kpa, iż określone w art. 138 § 1 i § 2 kpa rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące w tym znaczeniu, że decyzja, która nie mieści się w ramach tego przepisu, stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 10 marca 1993 r., NSA 1245/92, IV SA 1252/92 nie publ.). Konsekwencją prawną jest uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zwalnia to równocześnie Sąd z obowiązku merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi, skoro dotyczą decyzji nieważnej. Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.