III SA/Wa 2051/11

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika Sygn.akt III SA/Wa 2051/11 Dnia 15 września 2011 r. P O S T A N O W I E N I E Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika Skarżąca A. C. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała, że źródłem jej utrzymania jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje dochód w wysokości 2.500 zł. Na utrzymaniu Skarżącej pozostają syn i córka. Poza mieszkaniem Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Spłaca kredyt bankowy, którego miesięczna rata wynosi 1.800 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała pismo, w którym wyjaśniła, że w okresie ostatnich lat nie nabyła, ani też nie sprzedała przedmiotów o wartości powyżej 10.000 zł. Ojciec dzieci wpłaca miesięcznie 1.500 zł. Koszty utrzymania rodziny wynoszą natomiast 3.500 zł. Skarżąca przedstawiła zeznania podatkowe, deklaracje VAT, zestawienie przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2011 r., umowę pożyczki, aneks do porozumienia w sprawie kredytu firmowego, harmonogram spłat, pismo w sprawie umowy o kartę płatniczą, wyciągi bankowe. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć jednak należy, że poza obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, na Skarżącej spoczywa także ciężar opłacenia tychże kosztów w trzech innych sprawach (III SA/Wa 2052, 2053 i 2054/11). Łączna wartość wpisów od skarg wynosi 800 zł, przy czym obowiązek ich zapłaty spoczywa solidarnie na E. M.. Sygn. akt III SA/Wa 2051/11 Wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżąca w głównej mierze opiera na fakcie osiągania niskich dochodów z działalności gospodarczej oraz spłacie kredytów. Istotnie dochody te kształtują się na stosunkowo niskim poziomie. Przykładowo w bieżącym roku Skarżąca uzyskała dochód w wysokości 7.753,14 zł. Nie można jednakże tracić z pola widzenia tego, iż dochodem jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania. Nie jest on więc miarodajny dla oceny zdolności płatniczych Skarżącej. Istotniejsze bowiem jest to, że uczestniczy ona aktywnie w obrocie gospodarczym, o czym świadczą chociażby zeznania podatkowe i deklaracje VAT. Wynika z nich, że obroty finansowe firmy są wysokie. I tak w 2009 r. Skarżąca uzyskała przychód w wysokości 464.782,07 zł (koszty wyniosły natomiast 440.448,75 zł), zaś w 2010 r. przychód kształtował się na poziomie 372.496,72 zł, natomiast koszty jego uzyskania wyniosły 357.242,67 zł. W 2011 r. działalność gospodarcza przyniosła Skarżącej dochód we wspomnianej wyżej wysokości 7.753,14 zł (przy przychodzie 192.730,36 zł i kosztach 184.977,22 zł). Wysokość tych obrotów – zestawiona z kwotą należnych w czterech sprawach wpisów w wysokości 800 zł, pozwala stwierdzić, że kwotę tę Skarżąca jest w stanie (solidarnie ze wspólnikiem) wygospodarować ze środków przeznaczonych na finansowanie prowadzonej działalności gospodarczej. Nie można bowiem zaaprobować tezy, iż przedsiębiorca podlega zwolnieniu z kosztów postępowania tylko dlatego, że ponosi znaczne wydatki związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w ten sposób ustanowiona zostałaby reguła, że koszty sądowe w hierarchii ważności wszelkich kosztów przedsiębiorcy są na pozycji niższej, niż koszty bieżącego funkcjonowania jego przedsiębiorstwa. Przy takim usytuowaniu obowiązku ponoszenia kosztów sądowych państwo musiałoby faktycznie zawsze wyręczyć przedsiębiorcę, który deklaruje brak środków na pokrycie kosztów procesu (por. postanowienie NSA z 14 maja 2010 r., II FZ 241/10). Faktem jest także, iż na Skarżącej ciąży zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek. Jednakże z nadesłanych materiałów nie wynika, jakoby zadłużenia tego nie spłacała. Nie wynika też, by spłata zaciągniętych kredytów i pożyczek stanowiła zagrożenie dla bytu rodziny i uniemożliwiała ponoszenie kosztów postępowania. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie pożyczki (ostatnia udzielona została 12 lipca 2011 r. na kwotę 20.000 zł) wskazuje na płynność finansową Skarżącej. W innym Sygn. akt III SA/Wa 2051/11 wypadku bank nie przyznałby jej tej pożyczki. Co istotne w grudniu 2010 r. bank – "po przeanalizowaniu zaistniałej sytuacji oraz historii na rachunku" (zob. pismo z 15 grudnia 2010 r.) wyraził zgodę na spłatę zadłużenia w ratach, a zatem – jak należy mniemać – bank pozytywnie ocenił współpracę ze Skarżącą. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Skarżąca nie wykazała, iż nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia względem wybranego przez siebie pełnomocnika. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. Sygn. akt III SA/Wa 2051/11 U Z A S A D N I E N I E Skarżący E. M. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że źródłem jego utrzymania jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje dochód w wysokości 420 zł oraz emerytura w kwocie 2.390 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Spłaca kredyt bankowy, którego miesięczna rata wynosi 1.500 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał pismo, w którym wyjaśnił, że w okresie ostatnich lat nie nabył, ani też nie sprzedał przedmiotów o wartości powyżej 10.000 zł. Koszty utrzymania wynoszą do 800 zł. Skarżący przedstawił zeznania podatkowe, deklaracje VAT, zestawienie przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2011 r., aneks do porozumienia w sprawie kredytu firmowego, harmonogram spłat, decyzję o waloryzacji emerytury, pismo w sprawie umowy o kartę płatniczą, wyciągi bankowe, pismo w sprawie warunków spłaty pożyczki. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć jednak należy, że poza obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, na Skarżącym spoczywa także ciężar opłacenia tychże kosztów w trzech innych sprawach (III SA/Wa 2052, 2053 i 2054/11). Łączna wartość wpisów od skarg wynosi 800 zł, przy czym obowiązek ich zapłaty spoczywa solidarnie na A. C.. Wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący w głównej mierze opiera na fakcie osiągania niskich dochodów oraz spłacie kredytów. Istotnie dochody z działalności gospodarczej kształtują się na stosunkowo niskim poziomie. Przykładowo w bieżącym roku Skarżący uzyskał dochód w wysokości 2.584,38 zł. Sygn. akt III SA/Wa 2051/11 Nie można jednakże tracić z pola widzenia tego, iż dochodem jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania. Nie jest on więc miarodajny dla oceny zdolności płatniczych Skarżącego. Istotniejsze bowiem jest to, że uczestniczy on aktywnie w obrocie gospodarczym, o czym świadczą chociażby zeznania podatkowe i deklaracje VAT. Wynika z nich, że obroty finansowe firmy są wysokie. I tak w 2009 r. Skarżący uzyskał przychód z działalności w wysokości 154.926,61 zł (koszty wyniosły natomiast 146.816,28 zł), zaś w 2010 r. przychód kształtował się na poziomie 124.165,57 zł, natomiast koszty jego uzyskania wyniosły 119.080,89 zł. W 2011 r. działalność gospodarcza przyniosła Skarżącemu dochód we wspomnianej wyżej wysokości 2.584,38 zł (przy przychodzie 64.243,47 zł i kosztach 61.659,09 zł). Wysokość tych obrotów – zestawiona z kwotą należnych w czterech sprawach wpisów w wysokości 800 zł, pozwala stwierdzić, że kwotę tę Skarżący jest w stanie (solidarnie ze wspólnikiem) wygospodarować ze środków przeznaczonych na finansowanie prowadzonej działalności gospodarczej. Nie można bowiem zaaprobować tezy, iż przedsiębiorca podlega zwolnieniu z kosztów postępowania tylko dlatego, że ponosi znaczne wydatki związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w ten sposób ustanowiona zostałaby reguła, że koszty sądowe w hierarchii ważności wszelkich kosztów przedsiębiorcy są na pozycji niższej, niż koszty bieżącego funkcjonowania jego przedsiębiorstwa. Przy takim usytuowaniu obowiązku ponoszenia kosztów sądowych państwo musiałoby faktycznie zawsze wyręczyć przedsiębiorcę, który deklaruje brak środków na pokrycie kosztów procesu (por. postanowienie NSA z 14 maja 2010 r., II FZ 241/10). Nie można też zapominać, że Skarżący osiąga również dochód z emerytury, która wynosi 2.390 zł, zaś zadeklarowane koszty utrzymania wynoszą do 800 zł. Co prawda na Skarżącym ciąży zadłużenie z tytułu kredytów, jednakże z nadesłanych materiałów nie wynika, jakoby zadłużenia tego nie spłacał. Nie wynika też, by spłata zaciągniętych kredytów stanowiła zagrożenie dla bytu Skarżącego i uniemożliwiała ponoszenie kosztów postępowania. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie kredytu wskazuje na płynność finansową Skarżącego. W innym wypadku bank nie przyznałby mu tego kredytu. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, iż nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia względem wybranego przez siebie Sygn. akt III SA/Wa 2051/11 pełnomocnika. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.