III SA/Wa 2056/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa, , po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanowił: 1. zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi; 2. w pozostałym zakresie odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego Skarżący – P.B. wniósł przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na urzędowym formularzu PPF. Uzasadniając wniosek wskazał na następujące okoliczności: brak znacznych dochodów, utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy przy uprzednim funkcjonowaniu w układzie jako pracodawca – właściciel dobrze działającej firmy, niemożność funkcjonowania w systemie sprzed [...] lipca 2010 r., tj. przed wydaniem decyzji Starosty K. zakazującej prowadzenia działalności gospodarczej, obsługa znacznych kwot kredytowych i leasingowych przy braku dochodów, które uprzednio przynosiła stacja kontroli pojazdów. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. W związku małżeńskim obowiązuje ustrój wspólności majątkowej. Żona nie osiąga żadnych przychodów. Wnioskodawca wskazał, że posiada nieruchomość rolną o pow. 57,2452 ha. Podał, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód brutto w wysokości 1.680 zł miesięcznie. Wyjaśnił, że w budynkach związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą nie prowadzi działalności, ponieważ Starosta K. wydał w dniu [...] lipca 2010 r. decyzję zakazującą prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów, która była jego głównym źródłem utrzymania. Z tego okresu pozostały mu do spłaty zobowiązania w wysokości ok. 900.000 zł. Zobowiązania te spłaca z przychodów z dzierżawy części budynków. Skarżący podał również, że mimo korzystnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, którym uchylono ww. decyzję, nadal nie może uruchomić obiektu w takiej formie, jak przed dniem 16 lipca 2010 r. Wskazał, że musi obsługiwać zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kontroli pojazdów kredyty i umowy leasingowe. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący przedłożył zeznania podatkowe za 2013 r. PIT-37 i PIT 36L, przedstawił wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów dotyczący 2014 r. oraz zestawienie miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego. Z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że w 2013 r. Skarżący uzyskał przychód ze stosunku pracy i innych źródeł w wysokości 17.625,91 zł (PIT-37), a z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał roczny przychód w wysokości 132.633,35 zł oraz poniósł stratę w wysokości 215.488,21 zł (PIT-36L). Z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2014 r. wynika, że Skarżący uzyskał w bieżącym roku przychody: styczeń – 8.328,29 zł, luty – 10.191,14 zł, marzec – 11.963,01 zł, kwiecień – 8.081,35 zł, maj – 8.783,32 zł, czerwiec – 7.701,00, lipiec – 53.141,05 zł. i jednocześnie poniósł stratę w następujących wysokościach: styczeń – 43.398,75 zł, luty – 20.346,18 zł, marzec – 12.563,08 zł, kwiecień – 15.484,86 zł, maj – 13.388,25 zł czerwiec – 14.139,01 zł oraz uzyskał dochód za lipiec 30.606,31 zł. Średnie miesięczne wydatki Skarżący zadeklarował w następujący sposób: gaz, prąd – 460 zł, woda, kanalizacja – 60 zł, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania – 350 zł; telefon – 150 zł; ubezpieczenie na życie – 60 zł, ubezpieczenie mieszkania – 70 zł, pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego – 1.500 zł. Ze sprawy o sygn. akt III SA/Wa 1924/14 wynika, że Skarżący w ramach prowadzonej działalności rolniczej uprawia żyto (25 ha) oraz pszenicę (20 ha). Uzyskany przychód z wytworzonych płodów rolnych w 2013 r. wyniósł 100.000 zł, przy czym koszty prowadzenia działalności rolniczej w 2013 r. były następujące: zasiew – 33.000 zł, zbiory – 29.000 zł, uprawa – 59.000 zł, środki ochrony roślin – 12.000 zł, ubezpieczenie – 5.000 zł, podatek rolny i podatek od nieruchomości – 4.000 zł. Natomiast w 2014 r. koszty prowadzenia działalności rolniczej poniesione do kwietnia 2014 r.: zasiew – 30.000 zł, uprawa – 20.000 zł, środki ochrony roślin – 15.000 zł, ubezpieczenie – 3.000 zł, podatki rolny i od nieruchomości 2.000 zł. Postanowieniem z 26 września 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący w sprzeciwie z 9 października 2014 r., od ww. postanowienia referendarza sądowego wskazał, iż jego dochody znacznie spadły i nie jest w stanie opłacić wpisu sądowego od skargi. Sytuacja finansowa odbiega od przedstawionej przez referendarza sądowego. Skarżący stwierdził też, że nie może dochodzić swoich praw, w sytuacji gdy nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych. Sąd, w związku z oświadczeniem Skarżącego, iż jego sytuacja materialna przedstawiona w postanowieniu z 26 września 2014 r. nie odzwierciedla stanu rzeczywistego, a ponadto, iż uległa ona pogorszeniu, 12 listopada 2014 r. wezwał Skarżącego do nadesłania dokumentów, które potwierdzałyby te okoliczności, w szczególności rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, oświadczenia czy Skarżący korzysta z pomocy społecznej oraz innych dokumentów, które on uzna za istotne. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący nadesłał informację o zajęciu prawa majątkowego oraz wyjaśnił, że: posiada konto bankowe w N. S.A., jednak konto to jest od dłuższego czasu zajęte w związku z prowadzonymi egzekucjami; nie korzysta z żądnej formy wsparcia z pomocy społecznej; stara się spłacać swoje zadłużenie, m. in. poprzez zbycie części posiadanej nieruchomości, z tytułu której wierzytelność zajął Urząd Skarbowy; posiada też kilka kredytów do spłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej zwanej: "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z 26 września 2014 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Sąd, oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki uznał, że zasługuje on na uwzględnienie w zakresie częściowym. Wpis na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym. Przyznanie więc zwolnienia od wpisu umożliwi Skarżącemu realizację prawa do Sądu zagwarantowanego Konstytucją RP. Sąd stwierdza, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, bowiem w wyniku zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w lipcu 2010 r. pozostały mu do spłaty zobowiązania zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kontroli pojazdów, tj. kredyty i umowy leasingowe w wysokości ok. 900.000 zł, które spłaca z przychodów z dzierżawy. Skarżący wskazał ponadto, że aby spłacić swoje zadłużenie zbył część nieruchomości, jednakże należność z tego tytułu została zajęta przez NUS. Źródłem utrzymania rodziny Skarżącego jest dochód uzyskiwany z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1680 zł brutto oraz z działalności gospodarczej (najem pomieszczeń), która obecnie przynosi straty. Zdaniem Sądu, obecne dochody Skarżącego oraz prowadzone wobec niego postępowania egzekucyjne powodują, że Skarżący nie jest w stanie pokryć we własnym zakresie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 100 zł bez negatywnego wpływu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego. Sąd zauważa ponadto, iż łączny wpis we wszystkich sprawach Skarżącego rozpoznawanych w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wynosi 300 zł. Zasadne jest więc zwolnienie Skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych. Przyszłe ewentualne koszty postępowania mogą być przedmiotem rozpoznania kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, że sytuacja materialna Skarżącego do tego czasu może ulec zmianie. Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.