III SA/Wa 2059/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący M. K. , na urzędowym formularzu PPF, wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że wskutek kontroli urzędu skarbowego zmuszony był zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą. Od kilku lat działalność ta nie przynosi żadnych dochodów. Cały majątek Skarżącego został zajęty na poczet zabezpieczenia przez naczelnika urzędu skarbowego (nieruchomości i konta bankowe). Skarżący argumentował, że został odcięty od jakichkolwiek środków do życia i nie mógł się nawet przygotować na zabezpieczenie wolnych środków na ewentualne wydatki. Skarżący podniósł, że z uwagi na brak środków do życia zmuszony jest korzystać wraz z synami z życzliwości siostry ciotecznej. Ponadto Skarżący od kilku lat pozostaje pod stałą opieką lekarzy [...] . Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwoma synami (ur. w [...] r. i [...] r.), posiada mieszkania o powierzchni 95, 33 oraz 57 m² , które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym. Z oświadczenia wynika także, ze rachunki bankowe Skarżącego również zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym. Skarżący nie posiada żadnego innego majątku. Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową Skarżącego, Skarżący przedłożył zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty, z których wynika, że Skarżący w 2011 r. osiągnął dochód w kwocie 20.600,00 z, natomiast w roku 2010 dochód w kwocie 24.838,69 zł. Skarżący przedłożył również zwolnienia lekarskie oraz (przy piśmie z 1 października 2012 r.) skierowanie do szpitala [...] . Natomiast w piśmie z 3 sierpnia 2012 r. pełnomocnik Skarżącego oświadczył, że w związku z tym, iż stan zdrowia Skarżącego nie ulega poprawie, w dniu 9 lipca 2012 r. w Sądzie Okręgowym w W. został złożony wniosek o [...] Skarżącego Skarżący przedłożył także wyciągi z rachunków bankowych, których wynika, że środki na tych rachunkach zostały zablokowane. Z przedstawionego pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 31 października 2011 r. wynika, że kwota zajęcia zabezpieczającego wierzytelności pieniężnych wynosi do 13.772 zł.. Z przedstawionego pisma [...] wynika natomiast, że bank zabezpieczył kwoty 5.38,74 zł oraz 73.288,78 zł.. Skarżący przedstawił również pismo [...] informujące, że z dniem 15 października 2011 r. nastąpiła blokada rachunku na kwotę 10.889.101,95 zł. Skarżący przedstawił ponadto, wypisy z księgi wieczystej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi wynoszącą 53.292,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie istnieją podstawy do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 53.292,00 zł. Skarżący będąc zobowiązany do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową, dokumenty przesłał i w sposób rzetelny przedstawił swoją sytuację majątkową. Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że Skarżący zawiesił działalność gospodarczą i obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Wspólnie z dwoma synami pozostaje na utrzymaniu siostry ciotecznej. Skarżący oświadczył, że jego cały majątek (mieszkania oraz rachunki bankowe) został zajęty przez urząd skarbowy. Na potwierdzenie tej okoliczności Skarżący przedłożył wyciągi z rachunków bankowych, pisma Naczelnika urzędu Skarbowego oraz banku oraz wyciągi z księgi wieczystej. Ponadto Skarżący przedstawił zwolnienia lekarskie od lekarza [...] i skierowanie do szpitala [...] . Natomiast pełnomocnik Skarżącego poinformował, że z uwagi na brak poprawy stanu zdrowia Skarżącego w dniu 9 lipca 2012 r. w Sądzie Okręgowym w W. został złożony wniosek o [...] Skarżącego. Pełnomocnik wyjaśnił również, że Skarżący jest człowiekiem chorym i jest mu potrzebna stała opieka lekarzy [...] jak i pomoc w prowadzeniu bieżących spraw życia codziennego. Po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej Skarżącego, ocenie dokumentów źródłowych oraz informacji przedstawionych przez Skarżącego i jego pełnomocnika, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że Skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.