III SA/Wa 2059/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania egzekucji oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. (dalej NUS), prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku osobistego K. S. oraz majątku wspólnego małżonków K. i P. S. na podstawie wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w W. tytułów wykonawczych z [...] grudnia 2013 r., obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2001 r., w łącznej kwocie należności głównej 190.559.80 zł plus należne odsetki za zwłokę. Pismem z 20 kwietnia 2015 r. zobowiązana wniosła skargę na czynności egzekucyjne zajęcia nieruchomości położonej w Z., ul. [...]. Postanowieniem z [...] maja 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. oddalił skargę. Postanowieniem z [...] lipca 2016 r. Minister Finansów utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. Pismem z 22 czerwca 2017 r. zobowiązana złożyła do NUS wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Postanowieniem z [...] października 2017 r. NUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie powyższego wniosku. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej DIAS), postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy orzeczenie NUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 22 stycznia 2019 r., III SA/Wa 479/18 oddalił skargę zobowiązanej. Pismem z 26 kwietnia 2019 r. K. S. złożyła kolejny wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Jako podstawę wniosku podała art. 54 § 1, 3, 4 i 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1188 ze zm., dalej Upea) oraz art. 18 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1195 ze zm., dalej Kpa). Postanowieniem z [...] maja 2019 r. NUS, na podstawie art. 61a § 1 Kpa w zw. z art. 18 Upea, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie egzekucji. Postanowieniem z [...] lipca 2019 r. DIAS, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa oraz w zw. z art. 18 Upea, utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. S. wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej Ppsa) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także postanowienie, rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do art. 120 Ppsa, w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z brzmieniem art. 61a § 1 Kpa, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził zatem dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 Upea jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji wydały prawidłowe rozstrzygnięcia, lecz w sposób wadliwy je uzasadniły. Organy powołały bowiem treść art. 23 § 6 Upea, zgodnie z którym organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wniosek zobowiązanej nie był skierowany wyłącznie do organu nadzoru, lecz przede wszystkim do NUS, będącego organem egzekucyjnym. Do takiej konstatacji prowadzi przede wszystkim wskazana w piśmie z 26 kwietnia 2019 r. podstawa prawna, a mianowicie art. 54 § 1, 3, 4 i 6 Upea. Powołane przepisy stanowią, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6). W tym miejscu należy zaznaczyć, że pismo strony słusznie nie zostało potraktowane jako skarga na czynności egzekucyjne, choć nieco mylące w tym zakresie mogło być powołanie w petitum, oprócz art. 54 § 6 Upea, także art. 54 § 1 tej ustawy. Wątpliwości rozwiewa jednak zarówno tytuł pisma z 26 kwietnia 2019 r. "Wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych" jak i jego uzasadnienie, w którym zobowiązana po wielokroć argumentuje za wstrzymaniem czynności egzekucyjnych. W szczególności zobowiązana wskazuje na trwającą kontrolę sądową decyzji podatkowych, która uzasadnia wstrzymanie egzekucji z uwagi na szczególny interes strony oraz na realne zagrożenie niemożności odzyskania nieruchomości w Z.. Zobowiązana podnosi również konieczność wstrzymania postępowania do czasu zakończenia wszystkich sporów stanowiących podstawę do działania organu egzekucyjnego. Potwierdza to również podsumowując swoje wywody, gdy wnosi o wstrzymanie czynności egzekucyjnej na mocy art. 54 § 6 Upea. Przechodząc zatem do meritum należy stwierdzić, że NUS nie mógł wszcząć postępowania w sprawie wniosku strony, gdyż jest to postępowanie wpadkowe względem postępowania ze skargi na czynności egzekucyjne. Innymi słowy, zobowiązany może wnosić o wstrzymanie egzekucji pod warunkiem, że wniesiona została przezeń wspomniana skarga. Z tych też powodów postępowanie w sprawie wniosku, o którym mowa w art. 54 § 6 Upea, nie może zostać wszczęte, jeżeli nie toczy się stosowne postępowanie skargowe. Zobowiązana natomiast skargi na czynności egzekucyjne nie wniosła. Nie mogła zatem ubiegać się o udzielenie jej swoistej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Dodać należy jedynie, że ustawodawca nie wykluczył możliwości wnioskowania przez stronę do organu egzekucyjnego o zawieszenia postępowania na podstawie art. 54 § 6 Upea. W powołanym przepisie nie ma bowiem mowy o działaniu tegoż organu wyłącznie z urzędu. Z kolei powoływany przez organy art. 23 § 6 Upea dotyczy wyłącznie organów sprawujących nadzór nad organami egzekucyjnymi nie zaś organów egzekucyjnych. Niezależnie od powyższego postępowanie z wniosku strony, skierowanego do NUS, nie mogło być wszczęte z przyczyn wskazanych we wcześniejszych rozważaniach tut. Sądu. Na marginesie należy zauważyć, że nawet gdyby, wbrew tytułowi pisma z 26 kwietnia 2019 r., potraktować je jako skargę na czynności egzekucyjne, w której zawarto wniosek o wstrzymanie egzekucji, to i tak ów wniosek nie zostałby merytorycznie rozpoznany. Czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu nieruchomości została dokonana zawiadomieniem i wezwaniem z 30 marca 2015 r. Zobowiązana, pismem z 20 kwietnia 2015 r., wniosła wówczas skargę na czynności egzekucyjne zajęcia nieruchomości położonej w Z., ul. [...]. Postanowieniem z [...] maja 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. oddalił tę skargę, zaś Minister Finansów, postanowieniem z [...] lipca 2016 r., utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. Trudno zatem nie dostrzec, że ewentualna skarga z 26 kwietnia 2019 r. zostałaby i tak wniesiona z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 54 § 4 Upea. Zastosowanie znalazłby wówczas art. 61a § 1 Kpa, który, jak już wskazywano, stanowi, że organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Za przyczynę taką należy niewątpliwie uznać brak formalny pisma niepodlegający uzupełnieniu tj. złożenie skargi na czynność egzekucyjną po przewidzianym ustawowo terminie. W konsekwencji, nie zostałoby także wszczęte jakiekolwiek postępowanie wpadkowe. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że w przedmiotowym stanie faktycznym, mimo częściowo błędnego uzasadnienia postanowień wydanych w obu instancjach, prawidłowym było rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie egzekucji. Wspomniane uchybienia, jako niemające wpływu na wynik sprawy, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa, nie mogły doprowadzić do uchylenia żadnego ze wspomnianych orzeczeń. Z tych zasadniczych przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę oddalił.