III SA/Wa 2064/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA Lidia Ciechomska - Florek po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2003 r. postanawia 1) przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 500 zł (słownie: pięćset) We wniosku złożonym na urzędowym formularzu (PPF) R. K., zwany dalej Skarżącym, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z przynoszącej niewielkie dochody działalności gospodarczej utrzymuje samodzielnie 2 małoletnie córki. Dochody uzyskiwane we wcześniejszym okresie - z uwagi na obciążenia finansowe związane z utrzymaniem, nie pozwoliły skarżącemu na poczynienie oszczędności wystarczających na pokrycie kosztów sądowych. Skarżący podkreślił że wobec niego wydanych zostało łącznie 21 decyzji, zaś łączna kwota wpisu do którego uiszczenia byłby zobowiązany to 10.543 zł. Poza udziałem w nieruchomości (½ domu o pow. 160 m²) Skarżący nie posiada żadnego majątku. Dochód uzyskiwany z działalności gospodarczej określił na kwotę ok. 4.000 zł. W aktach sprawy znajdują się natomiast informacje w których Skarżący pismem z 22 sierpnia 2008 r. wyjaśnił, że posiadany przez niego rachunek bankowy został zajęty przez Urząd Skarbowy w P. Poziom wydatków na utrzymanie czterech osób określił na 2.700 zł (przedszkole dzieci - 800 zł, środki czystości - 100 zł, wyżywienie - 1.000 zł, gaz, energia elektryczna - 200 zł, ogrzewanie gazowe domu, podgrzewanie wody - 400 zł, podatek od nieruchomości - 200 zł). Skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką dzieci, niemniej łoży ona na ich utrzymanie kwoty porównywalne do kwot wydatkowanych na ten cel przez Skarżącego. Do okoliczności uniemożliwiających poczynienie oszczędności Skarżący zaliczył powstałe wcześniej długi, zły stan psychiczny paraliżujący zdolność do pracy oraz wydatki poniesione na dostosowanie domu do funkcjonowania ojca, który przeszedł amputację obu nóg. Koszty wykonanych prac budowlanych oraz zakupu wózka inwalidzkiego nie zostały zrefundowane przez PFRON. Skarżący posiada zobowiązania z tytułu: - podatku VAT i podatku dochodowego począwszy od grudnia 2007 r., - składek ZUS (od października 2005 r.), - kredytów (w sierpniu 2008 r. Skarżący otrzymał trzy wezwania do natychmiastowej spłaty łącznej kwoty ponad 56.000 zł); - zaległości podatkowych, które to zaległości skarżący regularnie spłaca (po 2.000 zł). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 4.943 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie istnieją podstawy dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przy czym rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie należało wziąć również pod rozwagę, że na Skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej także w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem (sygn. akt III SA/Wa 2064 – 2084/08) na łączną kwotę około 10.000 zł. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Dokonując analizy zdolności płatniczych Skarżącego należało dojść do wniosku, że sytuacja finansowa skarżącego pozwala mu partycypować w części kosztów postępowań sądowych. Przy czym, w ocenie Sądu, Skarżący jest w stanie uiścić tytułem wpisów łączną kwotę ok. 1.500 zł. Poniesienie wydatków tego rzędu nie będzie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla wnioskodawcy i jego rodziny. Podnieść należy, iż wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy był już przedmiotem rozpoznania, w rezultacie czego Skarżący uzyskał częściowe zwolnienie od wpisów sądowych od skarg, uiszczając łączny wpis w kwocie 5.995 zł. Wskazać należy również, iż obecnie sytuacja rodzinna i finansowa Skarżącego zmieniła się, bowiem w grudniu 2008 r. zmarł pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym ojciec Skarżącego. Zmniejszył się zatem dochód rodziny o kwotę około 3.000 zł. Jednocześnie w sprawie należało wziąć wziął pod uwagę, że z uwagi na wysokość ciążących na skarżącym zaległości podatkowych oraz innych zobowiązań, poniesienie pełnych kosztów postępowania - na obecnym etapie postępowania uiszczenie łącznej kwoty ok. 10.000 zł tytułem wpisów sądowych - mogłoby spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla skarżącego i jego rodziny. Dlatego też zasadnym wydaje się przyznanie skarżącemu częściowego prawa pomocy przez zwolnienie go od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 500 zł.. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.