III SA/Wa 2067/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - Pismem z 11 lipca 2013 r. Skarżąca – H. B. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. W skardze zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że nie jest w stanie ponieść ich bez istotnego uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Pismem z 29 sierpnia 2013 r. Skarżąca została wezwana do nadesłania w terminie 7 dni wypełnionego formularza PPF pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, a także do udzielenia dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów Skarżącej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Zarządzeniem z 16 września 2013 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił wniosek Skarżącej bez rozpoznania, ponieważ nie nadesłała ona we wskazanym terminie formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismem z 26 września 2013 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od tego zarządzenia, wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy. Natomiast przy piśmie z 17 października 2013 r. nadesłała wypełniony formularz PPF. Z nadesłanego formularza PPF a także oświadczeń Skarżącej wynika, że jest ona osobą bezrobotną od [...] sierpnia 2006 r., a od 30 sierpnia 2007 r. nie ma prawa do zasiłku. Jest współwłaścicielem nieruchomości przy [...] w W. o pow. ok. 20.000 m² (współwłasność z mężem). W stosunku do tego składnika majątku prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Na całym majątku Skarżącej ciąży zadłużenie przekraczające 20 mln. złotych. Skarżąca wraz z mężem uzyskuje miesięczny czynsz w kwocie brutto 54.000 zł, ale na wniosek banku komornik zajął wszystkie wierzytelności z tytułu wynajmu nieruchomości. W związku z tym Skarżąca nie posiada kwoty wolnej od zajęcia. Skarżąca oświadczyła również, że nie posiada i nie zbyła w ciągu ostatnich 2 lat nieruchomości lub ruchomości o wartości ponad 10.000 zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synami, z czego jeden z nich uczy się, a drugi prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje miesięczny dochód brutto 1000-1500 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiadają oszczędności, a cały dochód z działalności gospodarczej jest zajmowany przez komornika. Ponieważ znajdujące się w aktach sprawy dokumenty dotyczące sytuacji materialnej Skarżącej były niewystarczające do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, pismem z 8 listopada 2013 r. wezwano ją do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to jest do: – udokumentowania miesięcznych przychodów (dochodów i kosztów uzyskania przychodu) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (wynajem nieruchomości) poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów (dotyczącej ostatnich 3 miesięcy ) ewentualnie kopii z ewidencji zakupów i sprzedaży VAT oraz nadesłanie deklaracji VAT -7 za ostatnie 3 miesiące, – przedłożenia informacji o ciążącym na Skarżącej zadłużeniu i toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, – udokumentowania wysokości miesięcznej kwoty zajęcia, tj. udokumentowanie jaka część miesięcznego dochodu przekazywana jest komornikowi, – wskazania wysokości dochodu, jakim dysponuje czteroosobowa rodzina Skarżącej na miesięczne utrzymanie oraz wskazanie miesięcznych, niezbędnych wydatków rodziny (zestawienie dochodów i wydatków), – udokumentowania miesięcznych przychodów, dochodów i kosztów z działalności gospodarczej prowadzonej przez S. B. (nadesłanie dokumentów j.w.). W odpowiedzi na to wezwanie Skarżąca pismem z 28 listopada 2013 r. wyjaśniła, że prowadzona przez nią działalność została zawieszona i nie uzyskuje żadnych przychodów. Nadal pozostaje bez pracy, na dowód czego przesłała zaświadczenie z Urzędu Pracy. Dodała, że nie uzyskuje wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę i nie ma kwoty wolnej od zajęcia, ponieważ komornik sądowy pobiera 100 % dochodu razem z podatkiem VAT (czynszu), jaki przynosi ostatni składnik majątku – nieruchomość położona w W. przy ul [...] i [...]. Oświadczyła również, że jej czteroosobowa rodzina dysponuje miesięcznym dochodem około 1.800 zł z działalności gospodarczej syna – S. B.. Wydatki rodziny również wynoszą 1.800 zł. Do pisma Skarżąca dołączyła deklarację na podatek od towarów i usług oraz księgę przychodów i rozchodów za październik 2013 r. S. B., z której wynika, że przychód za październik 2013 r. wyniósł 29.482,22 zł, natomiast za okres od początku roku – 306.353,73 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia, co niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do jego treści. Stosownie zaś do art. 245 § 1 p.p.s.a stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Obecnie koszty te to wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. Pozytywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy wymaga spełnienia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. To zatem w interesie strony skarżącej leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., I FZ 63/05,). Ocena przytoczonych okoliczności należy do Sądu. W niniejszej sprawie takich informacji zabrakło. Z uwagi bowiem na niepełne wykonanie wezwania do przedłożenia dodatkowej dokumentacji Sąd nie miał możliwości całościowego wglądu w sytuację majątkową Skarżącej. Skarżąca pomimo wezwania Sądu nie udokumentowała miesięcznych przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – wynajem nieruchomości, poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie 3 miesiące oraz deklaracji VAT-7 za ostatnie 3 miesiące. Mimo wyraźnego wezwania Sądu nie udokumentowała również wysokości kwoty miesięcznie zajmowanej przez komornika. Wyjaśniła tylko, że komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla W. pobiera 100 % dochodu (czynszu) z wynajmu nieruchomości. Nie przedstawiła również zestawienia dochodów i niezbędnych miesięcznych wydatków rodziny. Oświadczyła jedynie, że średni miesięczny dochód, jakim dysponuje jej rodzina to dochód pochodzący z działalności gospodarczej syna w kwocie 1.800 zł i tyle samo wynoszą wydatki. Skarżąca nie przedstawiła jednak żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że ponosi wydatki w takiej kwocie. Nie nadesłała również wyciągów z rachunków bankowych jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Przedstawiony przez nią wyciąg, z którego wynikają zerowe obroty na rachunku bankowym w okresie od 1 maja do 6 września 2013r. związany jest z C., a zatem z działalnością gospodarczą. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym nieodniesieniu się do kwestii uznanych przez Sąd za niewystarczająco wykazane powoduje niemożność uwzględnienia wniosku. Wątpliwości co do oświadczeń Skarżącej dotyczących jej sytuacji materialnej istniały i uzasadniały skierowanie do niej wezwania. Wezwanie w sposób szczegółowy wskazywało kwestie, jakie Skarżąca winna udokumentować. Skarżąca jednakże ograniczyła się do wypełnienia przesłanego jej formularza PPF, nadesłania zaświadczenia z Urzędu Pracy, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, zeznania podatkowego PIT-36L Z. B. za 2012 r., w którym wykazany został dochód w kwocie 1.841.167,84 zł., deklaracji VAT-7 oraz księgi przychodów i rozchodów za październik 2013 r. dotyczących działalności S. B. (A. s.c. S. B. J. Z.) oraz wydruku z rachunku bankowego prowadzonego dla C.. W pozostałym zakresie ograniczyła się do złożenia oświadczeń niepopartych stosownymi dokumentami. Ponownie podkreślić należy, że Skarżąca nie wykazała istnienia okoliczności, na które się powoływała we wniosku. Nie dysponując pełnym obrazem sytuacji materialnej Skarżącej oraz dowodami potwierdzającymi tę sytuację, Sąd nie ma podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Natomiast informacje zawarte we wniosku o udzielenie prawa pomocy oraz w sprzeciwie okazały się być niewystarczające dla uwzględnienia żądania Skarżącej. Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd wziął również pod uwagę fakt, że syn Skarżącej uzyskuje znaczne przychody z działalności gospodarczej, co potwierdza nadesłana przez Skarżącą deklaracja dla podatku od towarów i usług oraz księga przychodów i rozchodów za październik 2013 r. S. B., z której wynika, że przychód za październik 2013 r. wynosił 29.482,22 zł natomiast za okres od początku roku do końca października 2013 r. wynosił 306.353,73 zł. Syn Skarżącej prowadząc działalność gospodarczą jest przedsiębiorcą, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, aby w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zostały zminimalizowane, czy też w ogóle wyeliminowane. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Jak już Sąd wskazał, za 2012 r. Z. B. wykazał dochód w kwocie 1.841.167,84 zł., od którego następnie odliczona została strata z lat poprzednich. Nie zmienia to jednak faktu, że w 2012 r. działalność była dochodowa. Zdaniem Sądu, nie sposób przyjąć, że przy takich przychodach Skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym sporem sądowym w wysokości 500 zł. Sąd stwierdza zatem, że Skarżąca nie wykazała istnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Brak jest więc podstaw do pozytywnego dla niej załatwienia wniosku. W tym stanie, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy.