III SA/Wa 2072/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne postanawia: przyznać K. M. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Skarżący - K. M. wraz ze skargą z dnia 7 listopada 2007 r. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów procesowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Wskazał, iż posiada w 1/3 dom o pow. 83,3 m2 oraz w - nieruchomość rolną o pow. 3,5 ha (0,7 ha przeliczeniowego). Jako źródła dochodów wymienił: gospodarstwo rolne (50 zł miesięcznie), zasiłek okresowy (116 zł) oraz zasiłek celowy (200 zł). W wykonaniu wezwania Referendarza Sądowego z 10 grudnia 2007 r. o wskazanie m.in. uzyskiwanych dochodów, źródeł utrzymania, wydatków ponoszonych w związku z zaspokajaniem potrzeb, nadesłania odpisów z rachunków bankowych, skarżący pismem z dnia 3 stycznia 2008 r. zatytułowanym "zażalenie" wyjaśnił, iż wykaz dokumentów złożył do innej sprawy. Poinformował również, iż w okresie listopad-grudzień 2007 r. otrzymywał zasiłek z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w wysokości około 750 zł. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2008 r. Referendarz Sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając, że lakoniczne, jednozdaniowe informacje zawarte w treści formularza PPF oraz w piśmie z dnia 3 stycznia 2008 r. nie uzasadniają przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ponieważ nie można uznać, że nastąpiło uprawdopodobnienie jego sytuacji majątkowej - o co Sąd zwracał się bezskutecznie do strony. Ponadto skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów świadczących o braku zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. W szczególności nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych za wskazany okres, ani informacji o zobowiązaniach i należnościach względem osób trzecich. Nie nadesłał także zeznania podatkowego, o które był wzywany, ani nie przedstawił zmian swojej sytuacji majątkowej i zawodowej we wskazanym okresie, stąd te okoliczności, które powinny być uwzględnione w rozważaniach, pozostały nieznane. Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Podniósł, że zaskarżone postanowienie jest sprzeczne z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1830/07, przyznającym stronie prawo pomocy w zakresie całkowitym. Prawomocnym postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 2072/07 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przywrócił Skarżącemu termin do wniesienia sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do Sądu. Sąd uznał za wiarygodne wyjaśnienia skarżącego zawarte w formularzu PPF, iż jedynymi źródłami jego miesięcznych dochodów są: gospodarstwo rolne (50 zł) oraz zasiłek okresowy (116 zł) i celowy (200 zł) z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., a także w piśmie z dnia 3 stycznia 2008 r., w którym wskazał, że: w okresie listopad - grudzień otrzymywał również zasiłek w kwocie ok. 750 zł z MOPS. W świetle tych danych Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Zasadne jest zatem przyznanie K. M. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie to podyktowane jest realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do sądu. Ograniczenia natury finansowej skarżącego nie mogą uniemożliwiać kontroli, przez niezawisły sąd, działalności organów administracji publicznej. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.