III SA/Wa 2077/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska,, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy przyznania odszkodowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M.P. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 2077/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] maja 2006r., Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2006r. Nr [...] w przedmiocie odmowy Skarżącemu - Panu M.P. stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 2003r. w sprawie odmowy przyznania odszkodowania w związku ze szkodą, jaką wnioskodawca poniósł w następstwie unieważnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchwały Zarządu Dzielnicy [...] Nr [...] z dnia [...] października 1999r., w sprawie stawek opłat za zajęcie powierzchni gruntu na targowisku [...] w W. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...], działając na podstawie art. 160 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływaną " k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku Pana M.P. o przyznanie odszkodowania, odmówił przyznania przedmiotowego odszkodowania, pouczając jednocześnie Stronę, że w przypadku niezadowolenia z ww. decyzji, przysługuje jej możliwość wniesienia powództwa do sądu powszechnego, w terminie 30 dni od daty doręczenia tej decyzji. Pan M.P. nie wniósł powództwa do sądu powszechnego, natomiast skierował do Wojewody [...] wniosek o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r., zarzucając jej rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 60 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z treścią art. 160 § 1 i4 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że dochodzenie odszkodowania powinno nastąpić przed sądem powszechnym. Wojewoda [...], wskazując na art. 65 § 1 k.p.a., przesłał wniosek wraz z aktami sprawy do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., znak: [...], utrzymaną w mocy decyzją tego organu z dnia [...] czerwca 2004 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie uznając, że opisana na wstępie decyzja Wojewody [...] nie może podlegać ocenie w trybie art. 156 k.p.a., ponieważ wnioskodawca nie zgadzając się z tą decyzją powinien wystąpić ze stosownym powództwem do sądu powszechnego, o czym został pouczony. Pan M. P. zaskarżył ww. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2005 r., sygn. akt III SA./Wa 1477/04, uzupełnionym wyrokiem z dnia 15 września 2005 r., uchylił zaskarżone decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i zobowiązał ten organ do merytorycznej oceny wniosku. Zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2006 r., znak: [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powiadomił o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji Wojewody [...]. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia nieważności opisanej na wstępie decyzji Wojewody [...]. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru wyjaśnił, że w niniejszej sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy wyeliminowaną z obrotu prawnego uchwałą Zarządu Dzielnicy [...] Nr [...] z dnia [...] października 1999 r., a dochodzoną kwotą, rozumianą jako szkodą. Zgodna z prawem jest zatem decyzja Wojewody [...] uznająca, że żądanie Pana M.P. zwrotu zapłaconych opłat z tytułu korzystania z określonej części targowiska na [...] może być dochodzone jedynie w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Pan M.P. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2006r. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powołaną na wstępie decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w wyniku czego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] maja 2006r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2006r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wobec jakichkolwiek zarzutów co do zgodności z prawem decyzji z dnia [...] marca 2006r, dotychczasowe ustalenia uznać należy za w pełni uzasadnione. W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2006r. oraz o zasadzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów k.p.a., nierozpatrzenie istoty sprawy oraz Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna aczkolwiek nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako "p.p.s.a"), sąd orzeka w granicach sprawy nie będą jednocześnie związany zarzutami i wnioskami podniesionymi w skardze oraz podaną podstawą prawną. Orzekając w oparciu o ten przepis, poza zarzutami podniesionymi w skardze, Sąd zważył, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, po ponownym rozpoznaniu sprawy. Zgodnie z tym przepisem do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z treści tego przepisu wynika, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją wydaną przez ministra lub inny zrównany z nim organ - art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., pełni taką samą rolę jak odwołanie od decyzji. Przepis art. 127 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z art. 140 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w art. 136-139 k.p.a. w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Na podstawie tego przepisu do decyzji wydanych przez organ drugiej instancji, a także do decyzji wydanych na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. zastosowanie ma również przepis art. 107 § 1-5 k.p.a. Zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z przytoczonych przepisów wynika, że organ odwoławczy wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzję, którą utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji obowiązany jest uzasadnić tę decyzję w sposób określony w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Decyzja wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, którą organ utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji winna zawierać uzasadnienie przemawiające za prawidłowością zaskarżonej decyzji, a zatem powinna wskazywać przepis prawa na podstawie którego organ rozstrzyga o prawach i obowiązkach adresata decyzji, a także wskazanie okoliczności uzasadniających to rozstrzygnięcie. Podkreślić należy, iż wymogi te obowiązują także w przypadku decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych, a z taką decyzją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Decyzja ta skutkuje rozstrzygnięciem sprawy w taki sam sposób, w jaki została ona rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją, a zatem oprócz uzasadnienia braku podstaw do uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w odwołaniu powinna wskazywać przepisy prawa oraz fakty uzasadniające rozstrzygnięcie sprawy w taki sposób, jak to miało miejsce w zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja nie spełnia wymienionych wymogów w zakresie uzasadnienia faktycznego. Organ w decyzji tej ograniczył się jedynie do wskazania, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Strona nie zgłosiła jakichkolwiek zarzutów co do zgodności z prawem decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2006r, a zatem dotychczasowe ustalenia uznać należy za w pełni uzasadnione. Tymczasem brak wskazania przez Stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów nie zwalnia organu od sporządzenia uzasadnienia decyzji, które spełniałoby wymogi z art. 107 § 3 k.p.a., gdyż takiego uprawnienia nie da się wywieść z żadnego przepisu k.p.a., a także innych aktów prawnych. Skoro w wyniku wniesienia przez Stronę środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a. dochodzi do ponownego rozpatrzenia sprawy, to również wydaną w wyniku tego rozpoznania decyzję należy traktować jako nową decyzję, a zatem decyzja ta nie może w swym uzasadnieniu odsyłać do ustaleń zaskarżonej decyzji. Ponadto należy podkreślić, że wydanie decyzji bez uzasadnienia faktycznego i prawnego stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 8 i 11 k.p.a. Wskazana wyżej wadliwość zaskarżonej decyzji, powoduje, iż decyzja ta wymyka się spod kontroli Sądu. Jednocześnie wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygania sprawy i zastępowania w tym procesie organu. Zakres dokonywanych przez WSA ustaleń zdeterminowany jest poprzez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, to jest oceny z punktu widzenia legalności zaskarżonego aktu lub czynności ( por. K. Sobieralski, Z problematyki postępowania rozpoznawczego przed sądem administracyjnym, ST 2002, nr 7-8, s. 51). Zatem dokonywanie przez WSA samodzielnych ustaleń, jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne dla dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu. Kwestia ta nigdy nie budziła wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym podkreślano, iż sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny z prawem tejże decyzji ( por. wyrok NSA z 7 lutego 2001r. V SA, 671/00, LEX nr 50 129). W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie dokonać ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy z wniosku Strony o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003r., mając jednocześnie na uwadze, iż zasady postępowania w trybie nadzwyczajnym, jakim jest tryb stwierdzenia nieważności zostały określone w sposób odmienny niż w trybie zwykłym i obligują organ do poruszania się jedynie w granicach przez nie określonych (art. 156§1i 2 k.p.a.). Dokonując oceny wniosku Strony z dnia [...] września 2003r.organ zobowiązany będzie zbadać, czy w realiach rozpoznawanej sprawy można mówić o rażącym naruszeniu prawa, czyli takim naruszeniu, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 8, 11, 107 § 3 w związku z art. 140 i 127 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 i 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.