III SA/Wa 208/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2011 r. postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący J.S. , wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że od [...] lat prowadzi bar, a od pięciu lat działalność nie przynosi zadawalających dochodów. Skarżący stwierdził, że brak środków finansowych nie pozwala mu na zmianę branży, a jego wiek i stan zdrowia praktycznie wyklucza zatrudnienie w innej firmie. Skarżący oświadczył, ze od wielu lat mieszka wraz z matką w jej mieszkaniu. Ze względu na wiek i stan zdrowia matki, wymaga ona stałej opieki. Skarżący stwierdził, że ich wspólne dochody w całości są przeznaczane na utrzymanie mieszkania i bieżące wydatki: czynsz 460 zł, media – 345 zł, środki czystości – 90 zł, lekarz [...] – 90 zł, lekarstwa – 65 zł, telefon i telewizja – 110 zł, artykuły żywnościowe – 850 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z matką i nie posiada majątku. Matka Skarżącego posiada mieszkanie o powierzchni 54 m². Skarżący oświadczył, że w 2012 r. z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskiwał miesięczny dochód w kwocie 190 zł, a jego matka z tytułu emerytury uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 1.970 zł. Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową, Skarżący przedłożył zeznanie podatkowe, z którego wynika, że w 2012 r. Skarżący uzyskał przychód w kwocie 59.260,77 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 56.987,80 zł, a dochód wyniósł 2.272,97 zł. W 2013 r. natomiast, Skarżący uzyskał przychód w kwocie 53.756,76 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 55.850,13 zł, a strata wyniosła 2.093,37 zł. Skarżący przedstawił również roczne obliczenie podatku przez organ rentowy swojej matki (w 2013 r. dochód 25.419,64 zł), wyciąg z rachunku bankowego matki, rachunki miesięcznych opłat, dokumentację prowadzonej egzekucji w stosunku do Skarżącego przez ZUS, dokumentację medyczną swojej matki. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi wynoszącego 100 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony w całości. W sprawie należało wziąć również pod uwagę, że Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego w sprawach o sygn. III SA/Wa 203 – 208/14, w łącznej wysokości 600 zł. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący będąc zobowiązany do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową, dokumenty przesłał i w sposób rzetelny przedstawił swoją sytuację majątkową. Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Skarżący, co prawda prowadzi działalność gospodarczą (bar) jednakże nie przynosi ona dochodów. Skarżący zamieszkuje wraz z matką w jej mieszkaniu, a wspólne dochody matki i Skarżącego – jak oświadczył Skarżący – wystarczają jedynie na bieżące utrzymanie. Ponadto matka Skarżącego jest osobą w podeszłym wieku i ponosi wydatki związane ze złym stanem zdrowia. Nie można pominąć również faktu, że Skarżący nie posiada żadnego majątku. W stosunku do Skarżącego prowadzona jest egzekucja z tytułu zaległości w opłacaniu składek ZUS. Zatem po rozpoznaniu wniosku, ocenie dokumentów oraz analizie informacji przedstawionych przez Skarżącego stwierdzić należy, że Skarżący wykazał, że nie jest obecnie w stanie, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny, ponieść kosztów sądowych / wpisu od skargi. Jednocześnie wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania kwota wpisu sądowego jest jedynym kosztem, do którego uiszczenia Skarżący jest zobowiązany. Przyszłe ewentualne koszty postępowania mogą być przedmiotem rozpoznania kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, że sytuacja materialna Skarżącego do tego czasu może ulec poprawie. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.