III SA/Wa 208/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2011 oddala skargę Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. ustalił J. S., dalej jako Skarżący wysokość podatku od nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] na rok 2011 w wysokości 2032,00 zł. Organ I instancji wydał ww. decyzję na podstawie art. 207 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa i art. 3-6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz uchwały W. z dnia [...] listopada 20010 r. nr [...] w sprawie stawek podatku od nieruchomości na 2011 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż na najemcach lokali użytkowych stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, zgodnie z przepisami o podatkach i opłatach lokalnych ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie podnosząc naruszenie przepisów art. 121 § 1 i 2 oraz art. 122 ustawy - Ordynacja podatkowa, a także naruszenie art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) – dalej: "u.p.o.l.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2013r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Organ powołał treść art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 7 u.p.o.l. Kolegium wyjaśniło, iż w wydanej w niniejszej sprawie decyzji podatkowej jako podstawa prawna określenia podatku od nieruchomości wskazany został art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a. u.p.o.l. W przepisie tym określone zostały warunki jego zastosowania, poprzez wskazanie czyich nieruchomości (obiektów budowlanych) on dotyczy oraz rodzaju czynności prawnej (m.in. umowa z właścicielem) będącej źródłem posiadania. Takie odrębne od przewidzianego w pkt 1, unormowanie dotyczące szczególnych (z uwagi na osobę właściciela) nieruchomości i obiektów budowlanych oznacza, że w przypadku gdy spełnione zostaną warunki określone w pkt 4, to podatnikiem jest tylko i wyłącznie podmiot wskazany w tym ostatnim punkcie, tj. posiadacz. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 z późn. zm.) dalej "k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W ocenie Kolegium w przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo przyjął, iż posiadaczem zależnym, a co za tym idzie podatnikiem podatku od nieruchomości, jest Skarżący, który faktycznie włada lokalem użytkowym jako posiadacz zależny (najemca). Wynika to z umowy najmu lokalu użytkowego z dnia 5.09.2005 r. zawartej pomiędzy Zakładem Gospodarowania Nieruchomościami miasta stołecznego W., a Skarżącym. Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie, zostały spełnione wszystkie przesłanki, od których zależy wystąpienie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Organ stwierdził, iż wskazane w odwołaniu zarzuty nie mogą mieć wpływu na zobowiązania podatkowe wynikające z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Organ zauważył, iż o obowiązku podatkowym organ podatkowy nie informuje podatnika, zaś zgodnie z art. 6 ust. 6 u.p.o.l. to osoby fizyczne są zobowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości. Obowiązek podatkowy powstał z chwila podpisania przez stronę umowy najmu lokalu użytkowego. Kolegium wyjaśniło, iż z uwagi na treść art 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, organ podatkowy ustalił w drodze decyzji wymiar podatku za lata 2006 - 2011. Ponadto powołując się na treść art. 47 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej wskazało, iż w niniejszej sprawie obowiązywał termin płatności podatku określony w § 1 tego przepisu tj 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W związku z powyższym Organ stwierdził, iż brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa; 2) art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej z uwagi na prowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania do obywateli oraz nieudzielenie wszelkich informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania; 3) art. 210 § 4 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej poprzez niezawarcie w uzasadnieniu decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, w tym nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji; 4) art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. nr 95 poz. 613 z późn. zm.) poprzez jego błędne zastosowanie, tj. rozłożenie w decyzji podatku na raty, pomimo, ze decyzja została wydana po wskazanych w decyzji terminach płatności. Skarżący podniósł, iż w przedmiotowej sprawie organ podatkowy i właściciel nieruchomości są formalnie tym samym podmiotem, co z kolei pozwala uznać, że organ podatkowy z urzędu posiadał informacje o stanie prawnym i zobowiązaniach dotyczących przedmiotowej nieruchomości (jej części). Zaznaczył, iż nie miał świadomości, że ma obowiązek jako najemca uiszczać podatek od wynajmowanej nieruchomości, w szczególności że umowa najmu, podpisana z Prezydentem, będącym jednocześnie organem podatkowy, nie informowała go o tym. Zdaniem Skarżącego w przedmiotowej sprawie organ, posiadając informacje o lokalu (W. jest właścicielem), powinien z urzędu wszcząć postępowanie, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Jednakże, pomimo zawierania kolejnych umów najmu, organ takiego postępowania nie wszczynał. Nie wydając decyzji na dany rok podatkowy, a następnie wydając kilka decyzji wstecz, organ I instancji naraził skarżącego na straty, wynikające m.in. z tego powodu, że Skarżący musi uiścić skumulowany podatek. W zaistniałej sytuacji organ powinien co najmniej rozważyć możliwość umorzenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości położonej w W., ul. [...] lokal użytkowy. W realiach przedmiotowej sprawy Skarżący miał bowiem prawo oczekiwać, jako osoba nie posiadająca odpowiedniego wykształcenia prawniczego, że organ podatkowy w toczącym się postępowaniu podatkowym z urzędu uwzględni posiadaną przez siebie wiedzę odnośnie do lokalu użytkowego należącego do W.. W ocenie Skarżącego zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Zawiera ona bowiem wyłącznie lakoniczne przytoczenie przepisów prawa, bez wskazania, z jakich względów mają one zastosowanie do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Organ odwoławczy nie dokonał przy tym ustaleń co do stanu faktycznego, jak również nie dokonał w żadnym stopniu oceny materiału dowodowego. Co szczególnie istotne, organ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do szeregu zarzutów podniesionych w skardze, w tym przede wszystkim do kwestii posiadania przez organ podatkowy z urzędu wiedzy o umowach najmu zawartych ze Skarżącym, jak również niepoinformowania przez W. Skarżącego o istniejącym obowiązku podatkowym. Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustosunkowało się do zarzutu dotyczącego zwlekania przez organ podatkowy ze wszczęciem postępowania przez 5 lat, pomimo posiadanej wiedzy o umowach najmu zawartych ze Skarżącym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W skardze sformułowano zarzuty o charakterze procesowym, jak i materialnym. Pierwsze z nich wynikają z przekonania Skarżącego, iż Organy podatkowe miały pewien szczególny obowiązek informowania go obowiązkach jako podatnika, zaś uzasadniając swoje rozstrzygnięcia powinny odnieść się do każdej kwestii przez niego postawionej w toku postępowania. Otóż Sąd zauważa, że jakkolwiek Organy, stosownie do art. 121 Ordynacji podatkowej, powinny były prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie, a nadto powinny były udzielać Skarżącemu koniecznych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego, to jednak te obowiązki konkretyzują się we wszczętym, konkretnym postępowaniu podatkowym. O tym, że na Skarżącym ciążył obowiązek podatkowy z racji wynajmowania od W. lokalu użytkowego przy ul. [...] w W., powinien wiedzieć on sam, gdyż, jak wynika już choćby z art. 84 Konstytucji, każdy ma obowiązek ponosić ciężary i świadczenia publiczne, w tym podatki. Przyjmuje się domniemanie powszechnej znajomości prawa, w tym prawa nakładającego wspomniane ciężary i świadczenia publiczne. Okoliczność, że właścicielem przedmiotu najmu jest W., nie zmieniała niczego w obowiązku Skarżącego samodzielnego, niezależnego od żadnego wezwania, terminowego zadeklarowania przedmiotu opodatkowania. Co więcej – nie można zgodzić się z jego poglądem, że właściciel i organ podatkowy (Prezydent W.) to w niniejszej sprawie ten sam podmiot, przez co miał on z urzędu wiedzę o obowiązku podatkowym Skarżącego. Otóż podmiotem prawa własności jest W., zaś organem podatkowym I instancji – Prezydent W.. Pierwszy z tych podmiotów działa w sferze dominium publicznego, w ramach którego zawiera np. cywilnoprawne umowy najmu majątku gminy W., zaś drugi działa w sferze imperium, w ramach którego ustala wysokość zobowiązań podatkowych podatników podatków lokalnych. Oczywiście w praktyce Prezydent rzeczywiście z urzędu mógł dysponować wiedzą co do obowiązku podatkowego Skarżącego (ten sam Prezydent jest organem osoby prawnej – Gminy W., jak i organem podatkowej administracji publicznej), co do pewnego stopnia zasadnym czyni zarzut Skarżącego, iż przez kilka lat Organ ten niezasadnie zwlekał ze wszczęciem postępowania podatkowego. W efekcie Skarżący rzeczywiście uiścić musi obecnie "skumulowany podatek" ale – powtórzmy – niczego nie zmieniało to w obowiązku samodzielnego zadeklarowania podatku przez samego Skarżącego. Powinien on liczyć się z tym obowiązkiem od samego początku trwania umowy najmu, i to niezależnie od tego, że w zawieranych umowach W. nie informowało go o tych obowiązkach jako podatnika. Obowiązek podatkowy wynika bowiem z prawa publicznego, jest niezależny od tego, czy strony umowy wspomną o nim w samej umowie i w jaki sposób rozłożą ekonomiczny ciężar podatku. W świetle prawa podatkowego, jak wynika z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, podatnikiem podatku od wynajmowanego od W. lokalu był Skarżący. Ewentualne uzgodnienia stron umowy niczego nie zmieniałyby w tym zakresie. W pierwszym zdaniu uzasadnienia skargi Skarżący przyznaje niesporną, oczywistą okoliczność faktyczną sprawy, że wynajmował od W. lokal przy ul. [...] w W.. Jest to w istocie jedyna, istotna okoliczność faktyczna sprawy. Ustalono ją zatem prawidłowo. Zarzut wadliwego uzasadnienia decyzji jest więc chybiony, gdyż w wydanych decyzjach Organy powinny dokonać jedynie prostego aktu subsumcji obowiązujących przepisów do tak ustalonego, niespornego stanu faktycznego. Z tego obowiązku Organy obydwu instancji wywiązały się prawidłowo. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 6 ust. 7 u.p.o.l. poprzez orzeczenie o rozłożeniu podatku na raty, pomimo wydania decyzji organu pierwszej instancji po upływie wskazanych w decyzji terminów płatności, zdaniem Sądu naruszenie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Trafnie SKO wskazywało, że w stanie faktycznym sprawy znajdzie zastosowanie znajdzie przepis art. 47 ust.2 O.p. zgodnie z którym, jeżeli przepisy prawa podatkowego określają kalendarzowo terminy płatności podatku, zaliczki na podatek lub raty podatku, a decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego nie została doręczona co najmniej na 14 dni przed terminem płatności podatku, pierwszej zaliczki na podatek lub pierwszej raty podatku, obowiązuje termin określony w § 1 (14 dni od doręczenia decyzji). Odrębną kwestią, poruszoną w skardze, jest niewątpliwa uciążliwość obowiązków podatkowych Skarżącego, wynikająca z tego, że jednocześnie, w jednym roku podatkowym, bez rozkładania obowiązków na raty, zobowiązany on jest do - jak to ujął w skardze – zapłaty "skumulowanego podatku" (Sądowi z urzędu znana jest okoliczność, że tego samego dnia Prezydent wydał decyzje za 6 lat podatkowych). Prezydent rzeczywiście, z niezrozumiałych względów, zwlekał ze wszczęciem postępowania podatkowego za poszczególne lata, ale tej kwestii nie można analizować w niniejszym postępowaniu sądowym. O ile wspomniana uciążliwość jest nadmierna, Skarżącemu przysługuje prawo do złożenia wniosku o ulgę podatkową, która polegać może np. na rozłożeniu zaległości na raty. Taki wniosek będzie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.