III SA/Wa 2081/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Protokolant specjalista Urszula Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi i.Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Z akt sprawy wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. ("Naczelnik Urzędu Skarbowego") na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych z [...] lutego 2012 r. o numerach od [...] do [...], prowadził wobec Skarżącej – I. sp. z o.o. w G., postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2011 r. Zawiadomieniem z 29 lutego 2012 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącej w [...] S.A. w W.. Bankowi i Skarżącej zawiadomienia o zajęciu doręczono 7 marca 2012 r. Bank poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia, tj. o zbiegu egzekucji na rachunku dłużnika z egzekucją prowadzoną przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (pismo z 12 marca 2012 r.). Na powyższą czynność egzekucyjną Skarżąca złożyła skargę z 21 marca 2012 r. Podniosła, że egzekucję wobec niej prowadzą Urząd Skarbowy w Z., Urząd Skarbowy w B., Urząd Skarbowy w G., Komornik z P. i Komornik z G.. Skarżąca domagała się uchylenia zajęcia rachunku bankowego i wyznaczenia jednego organu egzekucyjnego do prowadzenia egzekucji, skoro podjęto polityczną decyzję o zniszczeniu przedsiębiorstwa i wysłaniu na bruk jego pracowników. Postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę Skarżącej na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Wyjaśnił, że skarga na czynności egzekucyjne, przewidziana w art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) – dalej: "u.p.e.a.", może być wnoszona na czynności typu wykonawczego. Przedmiotem rozpoznania w tym trybie może być jedynie prawidłowość lub wadliwość działania organu egzekucyjnego przy podejmowaniu kwestionowanej czynności egzekucyjnej. Zastosowane wobec Skarżącej zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest środkiem egzekucyjnym wymienionym w art. 1 a) pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a. Egzekucja z rachunku bankowego dokonywana jest na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., a samo zawiadomienie o zajęciu nie powinno naruszać zasad określonych w art. 67 § 2 tej ustawy. Kwestionowane przez Skarżącą zawiadomienie z 29 lutego 2012 r. odpowiada wzorowi określonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie z 22 listopada 2001 r.", zostało podpisane przez upoważnionego pracownika organu egzekucyjnego oraz doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności i zobowiązanemu. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, w zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie wystąpiły zatem uchybienia formalne. Odnosząc się do argumentacji skargi Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że z informacji Banku wynika, iż egzekucję do rachunku bankowego Skarżącej prowadzą jedynie Naczelnik Urzędu Skarbowego i Dyrektor Oddziału ZUS. Zgodnie zaś z art. 63 § 1 u.p.e.a., w takim przypadku dalszą łączną egzekucję z zastosowanego środka egzekucyjnego prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego. W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie i rozpoznanie skargi. Ponownie wymieniła organy egzekucyjne prowadzące wobec niej egzekucję, dodatkowo wskazując Komornika z W.. Zdaniem Skarżącej, sytuacja taka jest niedopuszczalna i rażąco narusza jej prawa. Egzekucję powinien prowadzić jeden organ egzekucyjny wyznaczony przez sąd. Postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. Minister Finansów postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymał w mocy. Stwierdził, że rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ nadzoru ocenia czynność egzekucyjną badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę stosowania tego środka. Wobec Skarżącej organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunków bankowych. Zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 i 3 u.p.e.a. przesyłając do dłużnika zajętej wierzytelności tj. [...] S.A,. zawiadomienie z 29 lutego 2012 r. oraz wzywając go jednocześnie, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności. Do zajęcia wykorzystano druk odpowiadający wzorowi ustalonemu rozporządzeniem z 22 listopada 2001 r. Minister Finansów wyjaśnił, że wystąpienie zbiegu egzekucji nie ma wpływu na ocenę dokonanej czynności egzekucyjnej. Przepisy art. 62 i 63 u.p.e.a. dopuszczają możliwość wystąpienia zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej oraz zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej nieruchomości, rzeczy albo prawa majątkowego lub niemajątkowego, wskazując jednocześnie sposób zachowania się organów egzekucyjnych w takiej sytuacji. Ponieważ do rachunków bankowych Skarżącej prowadzonych przez [...] S.A. wystąpił zbieg egzekucji prowadzonych przez dwa administracyjne organy egzekucyjne, tj. Dyrektora Oddziału ZUS oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego, zastosowanie ma art. 63 § 1 u.p.e.a., w świetle którego w takim przypadku łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego. Kwestie dotyczące innych organów skarbowych wymienionych w zażaleniu, ale niezwiązanych z prowadzonym postępowaniem, pozostają poza zakresem oceny w sprawie wniesionej przez Skarżącą skargi na czynność egzekucyjną. W skardze złożonej na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz powtórzył przedstawioną w nim argumentację. Podniósł, że Skarżąca nie wskazała na czym miałoby podlegać zarzucane przez nią rażące naruszenie prawa, co niemożliwym czyni odniesienie się to tego zarzutu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Rozstrzygnięcia poddane kontroli Sądu w niniejszej sprawie podjęte zostały na skutek złożenia przez Skarżącą skargi na czynność egzekucyjną, a mianowicie na zajęcie wierzytelności z jej rachunku w [...] S.A. O prawidłowości dokonania zakwestionowanej przez Skarżącą czynności egzekucyjnej, a w rezultacie o zasadności jej skargi, orzekał Dyrektor Izby Skarbowej w K., a następnie Minister Finansów. Egzekwowanym obowiązkiem były zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2011 r. (PIT-4), w odniesieniu do którego Skarżąca pełniła funkcje płatnika. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W świetle tego przepisu skarga na czynność egzekucyjną jest więc instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy zaś kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych, zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego (egzekutora), który na zlecenie wierzyciela (organu podatkowego) egzekwuje należność (zobowiązanie podatkowe) wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego. Może ona dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a nie generalnie postępowania egzekucyjnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Dlatego też w orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prawidłowo znaczenie i zakres zastosowania skargi egzekucyjnej wyjaśniły organy orzekające w swoich postanowieniach. Trafnie wskazały powyższą specyfikę tego rodzaju skargi. Jak już Sąd wskazał, czynnością egzekucyjną, której prawidłowość zakwestionowała Skarżąca, było zajęcie wierzytelności na jej rachunku bankowym. Organy orzekające dokonały szczegółowej analizy prawidłowości dokonania tej czynności przez organ egzekucyjny. Powołując się na konkretne przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz rozporządzenia z 22 listopada 2001 r. wykazały, że zajęcie to odbyło się zgodnie z tymi przepisami oraz z poszanowaniem praw Skarżącej. I tak. Nie budzi wątpliwości, iż organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Prawidłowo Dyrektor Izby Skarbowej, a następnie Minister Finansów uznał, że nie doszło przy tym do naruszenia przepisów normujących zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego, tj. art. 80 u.p.e.a. Stosownie do tego artykułu, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały – do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty (§ 1). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (§ 3). Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. [...] S.A., 7 marca 2012 r. Tego samego dnia doręczono Skarżącej odpisy tytułów wykonawczych w oparciu, o które Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął egzekucję, wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego. Powyższe wynika z potwierdzeń odbioru tych dokumentów, których kserokopie potwierdzone za zgodność z oryginałem znajdują się w aktach sprawy. Wystosowane do [...] S.A. zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy wymagane zgodnie z art. 67 § 2 u.p.e.a. i – jak słusznie wskazały organy orzekające – formułując to zawiadomienie, organ egzekucyjny skorzystał z wzoru określonego w załączniku nr 12 do rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. Sąd uznał więc, że dokonana przez organy orzekające ocena poprawności zakwestionowanej czynności egzekucyjnej była prawidłowa. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego przeprowadzone zostało w sposób właściwy, co niezasadną czyniło skargę Skarżącej wniesioną na tę czynności. Rację ma również Minister Finansów twierdząc, że wystąpienie zbiegu egzekucji nie ma wpływu na ocenę dokonanej czynności egzekucyjnej. Dodać należy, że wystąpienie takiego zbiegu nie podważa prawidłowości czynności egzekucyjnej. Wystąpienie zbiegu ma jedynie ten skutek, że koniecznym jest określenie organu egzekucyjnego, który dalej będzie prowadził egzekucję z rachunku bankowego Skarżącej. Skarżąca wskazała sześć organów egzekucyjnych prowadzących egzekucję wobec jej majątku. Jednakże w rozpoznanej sprawie zaskarżoną przez nią czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. Prawidłowo zatem organy orzekające odwołały się do informacji podanej przez [...] S.A, jako dotyczącej zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Bank ten w piśmie z 12 marca 2012 r. wyraźnie wskazał na wystąpienie zbiegu egzekucji prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz egzekucji prowadzonej przez Dyrektora Oddziału ZUS w Z.. Zbieg egzekucji, skutkujący koniecznością wskazania jednego organu egzekucyjnego prowadzącego dalej łączną egzekucję, nie występuje z tego tylko względu, że różne organy egzekucyjne prowadzą egzekucję wobec tego samego dłużnika – zbieg egzekucji wystąpi w sytuacji, gdy różne organy egzekucyjne skierują egzekucję do tej samej rzeczy lub prawa, co nastąpi dopiero wtedy, gdy kolejny organ egzekucyjny zastosuje środek egzekucyjny do konkretnej rzeczy lub prawa, do którego prowadzoną przez siebie egzekucję już wcześniej skierował inny organ egzekucyjny. Tak też stało się przy egzekucji z rachunku bankowego Skarżącej. Sąd wyznacza organ egzekucyjny w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, o czym stanowi art. 62 u.p.e.a. W rozpoznanej sprawie wystąpił natomiast zbieg egzekucji administracyjnej (prowadzonej przez administracyjne organy egzekucyjne) do tego samego rachunku Skarżącej. Tryb postępowania w przypadku tego rodzaju zbiegu określony został w art. 63 u.p.e.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, prowadzonej przez organy egzekucyjne, o których mowa w art. 19, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego, który pierwszy zastosował środek egzekucyjny, a jeżeli naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał takiej czynności lub nie dokonał jej jako pierwszy – łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby lub miejsca zamieszkania zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2. Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Dyrektor Oddziału ZUS są organami egzekucyjnymi wymienionymi odpowiednio w art. 19 § 1 i § 4 u.p.e.a. W przypadku zbiegu egzekucji prowadzonej przez te organy egzekucyjne łączne prowadzenie egzekucji przejmuje Naczelnik Urzędu Skarbowego. Jest to jedyny skutek wystąpienia takiego zbiegu egzekucji, w szczególności zaś wystąpienie zbiegu nie jest powodem do uchylenia prawidłowo dokonanej czynności egzekucyjnej. Zdaniem Skarżącej, zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, którego to naruszenia w żaden sposób jednak nie określiła. Sąd zaś nie stwierdził, aby w rozpoznanej sprawie doszło naruszenia przepisów prawa. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odpowiadają prawu. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).