III SA/Wa 2093/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. sp. z o.o. z/s w W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: - odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym – Pismem z dnia 19 listopada 2007 r. pełnomocnik, działający w imieniu Skarżącej J. sp. z o.o., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2007 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 8 400 zł, Spółka J. sp. z o.o. w likwidacji wniosła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznane prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Spółka poinformowała, że "kwota zapłaty wpisu w wysokości 8 400,- zł jest kwotą niebagatelną, której zapłata wiąże się z uzasadnionymi trudnościami. Za zwolnieniem Spółki z kosztów sądowych przemawiają okoliczności wykazania przez spółkę w ostatnim roku obrotowym straty w wysokości 53 651,89 zł, ograniczone środki na rachunkach bankowych, brak jakichkolwiek nadwyżek pieniężnych, które mogłyby zostać przeznaczone na zapłatę wpisu sądowego". Spółka poinformowała ponadto o wysokości kapitału zakładowego (50 tys. zł), wartości środków trwałych (299 324,67 zł), wysokości straty za ostatni rok obrotowy według bilansu (- 53 651,89 zł) oraz o stanie konta (1 194,39 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego do przedstawienia dodatkowych informacji spółka nadesłała odpisy zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2005-2007, bilans na dzień 31grudnia 2006 r. oraz 28 czerwca 2007 r. rachunek zysków i strat za 2006 r. oraz okres od 1 stycznia 2007 r. do 28 czerwca 2007 r., wyciągi z rachunku bankowego z 9 października 2007 r., 9 listopada 2007 r., 11 grudnia 2007 r. informacje o udziałach w innych podmiotach w 2006 r. oraz na dzień 28 czerwca 2007 r., zestawienie zbytych ruchomości i nieruchomości, zestawienie wartości MTV z dnia 24 stycznia 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki, dochowując ustawowego terminu, wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu ponownie wskazał, że nie dysponuje wolnymi środkami finansowymi, które pozwoliłyby na uiszczenie wpisu sądowego. Pełnomocnik wyjaśnił, że Spółka jest w likwidacji, wskazał wartości strat za lata 2005-2006 i okres od 1 stycznia do 28 czerwca 2007 r. oraz wyjaśnił, że należy brać pod uwagę informacje o dostępnych środkach pieniężnych, a nie o środkach potencjalnych uzyskanych ze sprzedaży majątku trwałego. Sprzedaż środków trwałych jest procesem długotrwałym i nie może odbywać się w sposób niekontrolowany. Pełnomocnik Strony podkreślił, że na Spółce ciążą dodatkowo zobowiązania w łącznej kwocie 625 204 zł i środki uzyskane z ewentualnej sprzedaży składników majątkowych zostaną przeznaczone na zaspokojenie tych zobowiązań. W ocenie pełnomocnika sytuacja Spółki, w której się znajduje uprawnia ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływana jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych, a także innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), a zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest regułą, natomiast zwolnienie z ich uiszczania stanowi odstępstwo od niej. Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 8 400,00 zł. Nie ulega wątpliwości, iż każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego. Wykładnia językowa art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że to wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie ma żadnych środków lub nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na podkreślenie zasługuje także to, iż Sąd nie jest zobligowany do prowadzenia odrębnego postępowania mającego na celu ustalenie faktycznych możliwości finansowych Skarżącej. To na Skarżącej spółce spoczywa ciężar dowodzenia, iż nie jest w stanie ponieść należnych, ustawowych kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego. W niniejszej sprawie Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Rozpoznając niniejszy wniosek należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku oraz złożonych oświadczeniach i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącej Spółki oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż okolicznością uzasadniającą przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Nie budzi z kolei żadnych wątpliwości, iż zastosowanie przez ustawodawcę w art. 246 § 2 p.p.s.a. pojęcia "środków" nie może zostać ograniczone wyłącznie do środków pieniężnych (zob. postanowienie NSA z 19 października 2005 r., sygn. akt I FZ 467/05). Dlatego też, nie może decydować o przyznaniu prawo pomocy podnoszona przez Spółkę okoliczność, że na chwilę złożenia wniosku nie posiadała ona na kontach środkach finansowych. Z dokumentów przedstawionych przez Stronę wynika, iż posiada ona środki trwałe o wartości brutto 362 141,05 zł. W ich skład wchodzi m.in. działka gruntu 0,22 ha o wartości brutto 200 000,00 zł, inwestycja w obcym środku trwałym o wartości brutto 125 783,73 zł (k-42 akt sadowych). Spółka przedstawiła również zestawienie zbytych nieruchomości i ruchomości (k-44 akt sądowych). Wynika z niego, że w dniu 11 września 2006 r. zbyła samochód ciężarowy Landrover o wartości 15 075,50 zł, a w dniu 12 kwietnia 2007 r. działkę lasu i gruntów leśnych o wartości 33 300,00 zł. Strona skarżąca nie wyjaśniła co się stało ze środkami uzyskanymi z tych transakcji. W ocenie Sądu to, iż na chwilę złożenia wniosku Skarżąca nie posiadała na wykazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy kontach środków finansowych nie wskazuje, iż jej aktualna sytuacja finansowa i stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 8 400,00 zł. Dodatkowo na niekorzyść strony przemawia fakt, iż w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy zawarto informację o "ograniczonych środkach na rachunkach bankowych" podczas gdy w całym postępowaniu pełnomocnik Strony wskazuje tylko jedno konto bankowe. Okoliczność "ograniczonych środków na rachunkach bankowych" nie przesądza o braku środków finansowych. Saldo na rachunkach określane jest bowiem na dany moment i może ulec zmianie. Pełnomocnik w sprzeciwie podał, że Spółka ma zobowiązania w łącznej wysokości 625 204,00 zł., jednakże nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających powyższą okoliczność. Wskazał również, że potencjalne środki finansowe uzyskane z ewentualnej sprzedaży składników majątkowych Spółka przeznaczy na te zobowiązania. Sąd wskazuje, iż należności stanowiące koszty sądowe stanowią dochody budżetu państwa i podlegają zaspokojeniu na równi z innymi zobowiązaniami strony. Zatem ich uiszczenie Skarżąca powinna traktować równorzędnie z opłaceniem innych swoich zobowiązań. Obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ustępuje bowiem obowiązkowi spłaty innych zobowiązań. W ocenie Sądu argumentacja Skarżącej zawarta we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także w złożonym sprzeciwie, nie pozwala na przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Biorąc powyższe pod uwagę, po przeanalizowaniu wniosku Skarżącej oraz złożonej przez nią informacji dotyczącej jej sytuacji finansowej Sąd stwierdził, iż przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do zwolnienia od kosztów sądowych wnioskodawczyni nie są spełnione w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec skarżącej instytucji prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zasadne jest zatem wydanie przez Sąd, na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowienia zawartego w sentencji.