III SA/Wa 210/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, , po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "L." sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie określenie zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 rok postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia 7 stycznia 2008r. "L." sp. z o.o. – Skarżąca w niniejszej sprawie, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2007r. określającą wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. Do skargi dołączyła wypełniony urzędowym formularz PPPr zawierający wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w trakcie postępowania kontrolnego w 2003r. "zatrzymano" jej towary handlowe oraz zablokowano konto bankowe uniemożliwiając prowadzenie działalności. Podkreśliła, że nie posiada środków na zapłacenie kosztów sądowych, co ogranicza jej prawo do prowadzenia skutecznej obrony przed Sądem. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała kapitał zakładowy w wysokości 50.000 zł, a także wyjaśniła, że nie posiada środków trwałych i środków na rachunku bankowym. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 5 lutego 2008r. Skarżąca powtórzyła, że w związku z kontrolą przeprowadzoną w spółce w 2003r., odebrano jej dokumenty finansowe, towary handlowe oraz zablokowano jej konta bankowe. W związku z powyższym Spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia faktycznej działalności oraz uzyskiwania przychodów. Wyjaśniła, że w konsekwencji prowadzonego postępowania kontrolnego Spółka nie mogąc nawiązać do wcześniejszych dokumentów księgowych, nie mogła składać zeznać i deklaracji podatkowych, nie sporządzała też bilansu oraz rachunków zysków i strat. Oświadczyła ponadto, że jej konto bankowe zostało zlikwidowane w związku z nieuiszczaniem opłat za jego prowadzenie. Ponadto w latach 2006-2007 nie zbywała żadnych ruchomości i nieruchomości, nie posiadała i nie posiada udziałów w innych podmiotach oraz środków trwałych. Postanowieniem z dnia 5 marca 2008r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie "L." sp. z o.o., dochowując ustawowego terminu wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu wyjaśniła, że w związku z prowadzoną kontrolą zmuszona była zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ zabrano jej wszelką dokumentację księgową oraz towary handlowe. Ponadto podkreśliła, że nie mogła, wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi, prowadzić dokumentacji finansowej, bowiem wobec braku dokumentów księgowych nie mogła nawiązać do poprzednich lat, co stanowi naczelną zasadą w księgowości. Dodała, że nawet gdyby Spółka chciała wykonywać obowiązki sprawozdawcze to nie miała możliwości zatrudnienia osoby do przygotowania bilansu, zeznań i deklaracji z powodu braku środków finansowych. W ocenie Spółki sytuacja, w której się znajduje uprawnia ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 211 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "ppsa", każdy kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania lub ograniczenie tego obowiązku powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze, że to na skarżącej spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że wnoszenie opłat sądowych jest regułą natomiast zwolnienie z ich uiszczania stanowi odstępstwo od niej. Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z akt sprawy wynika, że spółka złożyła wniosek o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 7.123 zł. Zakres spoczywających na Spółce zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług określone zostały zaskarżoną decyzją w wysokości 712.208,80 zł. Spółka w nadesłanych do Sądu dokumentach wyjaśniła, że w wyniku prowadzonego postępowania kontrolnego utraciła płynność finansową, w wyniku blokady konta bankowego oraz zabezpieczenia towarów handlowych, przez co uniemożliwiono jej prowadzenie działalności gospodarczej. Na uwagę zasługuje fakt, że Skarżąca nie udowodniła dokumentacyjnie, że nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z wpisem sądowym i z tego względu Referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Sąd nie kwestionuje oświadczeń Spółki o braku dokumentacji księgowej dotyczącej aktualnej działalności. Pragnie jedynie podkreślić, że spółka "L." jest podmiotem gospodarczym, mogącym podjąć działania w celu zgromadzenia środków finansowych, szczególnie zważywszy na bardzo szeroki zakres prowadzonej działalności, co wynika z jej statutu oraz fakt, że Spółka dotychczas nie zgłosiła wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego. Okoliczności powyższe pozwalają stwierdzić, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą, a wobec tego jedynie od Zarządu Spółki zależy podjęcie takich działań, które pozwolą uzyskać Spółce dochody celem dalszego jej funkcjonowania. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 260 ppsa postanowiono jak w sentencji.