III SA/Wa 2107/23
WyrokWSA w Warszawie2024-01-31
Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Dariusz Czarkowski, Jacek Kaute
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie decyzji organu pierwszej instancji stronie postępowania z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, mimo że organ odwoławczy uznał pełnomocnictwo do reprezentowania strony w postępowaniu odwoławczym, skutkuje brakiem wejścia decyzji do obrotu prawnego i niedopuszczalnością odwołania?Ratio decidendi
Doręczenie decyzji organu pierwszej instancji stronie postępowania z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, w sytuacji gdy organ odwoławczy uznał pełnomocnictwo do reprezentowania strony w postępowaniu odwoławczym, jest wadliwe i skutkuje brakiem wejścia decyzji do obrotu prawnego. W takim przypadku organ odwoławczy powinien wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania, a nie merytorycznie rozpatrywać sprawę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności solidarnej prezesa zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki. Organ pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności podatkowej, a decyzję tę utrzymał w mocy organ odwoławczy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym nieuwzględnienie jego ciężkiej choroby jako przesłanki wyłączającej winę w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na wadliwe doręczenie decyzji organu pierwszej instancji, która została doręczona stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2023 r. oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P.S. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Czarkowski, sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Anna Skorupska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2017 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P.S. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z [...] sierpnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Pana P.S. (dalej: "Skarżący") jako prezesa zarządu B. S.A. NIP: [...] wraz ze Spółką za jej zaległości podatkowe z tytułu pobranych, a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące: marzec - grudzień 2017 r. w wysokości 31 086,34 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości podatkowej w wysokości 13 088,00 zł oraz z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego w wysokości 396,07 zł.
W odwołaniu Skarżący zarzucił naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieuwzględnienie przez Organ I instancji faktu, że niezgłoszenie przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości B. S.A. nastąpiło bez winy Skarżącego. Wskazał, że przyczyną niezgłoszenia takiego wniosku była i jest obłożna choroba, która ze względu na swój charakter uniemożliwia Skarżącemu podejmowanie działań w imieniu i na rzecz Spółki.
Uzasadniając podniesione zarzuty pełnomocnik Skarżącego wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. nie wziął po uwagę ciężkiej choroby Skarżącego, która wpływa na możliwość podejmowania decyzji dotyczących funkcjonowania Spółki. Podniósł także, że Skarżący jest "osobą ciężko chorą, [...]". Zwrócił przy tym uwagę, że w trakcie trwania postępowania do akt sprawy została przekazana dokumentacja medyczna, świadcząca o stanie zdrowia Skarżącego. Pełnomocnik wskazał, że co prawda problem ze stanem zdrowia powstał jeszcze przed uregulowaniem zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego, jednak problem ten pogłębił się w 2017 r., na trwale uniemożliwiając zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości B. S.A. Zdaniem pełnomocnika powyższe okoliczności wskazują na brak winy w niezłożeniu przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Pełnomocnik poinformował, że Skarżący utrzymuje się z renty, toczą się wobec niego postępowania egzekucyjne i nie jest w stanie podjąć działań, mających na celu złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.
Następnie pełnomocnik poinformował, że Skarżący nie dysponuje dokumentacją księgową Spółki i nie wie z czego wynika ewentualna zaległość Spółki wobec Skarbu Państwa. Nie ma też wiedzy, aby Spółka była właścicielem mienia, z którego egzekucja mogłaby pokryć zaległość podatkową. Zdaniem pełnomocnika z tych powodów nie sposób uznać, że Skarżący ponosi winę w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.
Pełnomocnik zgłosił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego lekarza [...] i [...] na okoliczność chwili powstania niezdolności do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Zdaniem pełnomocnika na podstawie opinii biegłych możliwe będzie ustalenie, że Skarżący nie ponosi żadnej winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, gdyż uniemożliwiał to stale pogarszający się stan zdrowia Skarżącego.
Decyzją z [...] lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wskazał na terminy objętych postępowaniem zobowiązań i wskazał, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące: marzec - grudzień 2017 r., objętego zaskarżoną decyzją został skutecznie przerwany z 9.11.2018 r. na skutek zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. W konsekwencji stwierdził, że na dzień wydania niniejszego rozstrzygnięcia stanowiące przedmiot sprawy zobowiązania podatkowe B. S.A. w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące: marzec - grudzień 2017 r. pozostają wymagalne.
Dyrektor wskazał następnie, że Spółka nie wpłaciła we właściwym terminie należnych i zadeklarowanych w deklaracji rocznej PIT-4R za 2017 r. zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: marzec - grudzień 2017 r., zobowiązania te stały się zaległościami podatkowymi, na które Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. - będący wierzycielem - wystawił i skierował do realizacji organu egzekucyjnego tytuły wykonawcze. Ponieważ w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania wierzycielem, tj. podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, jak również właściwym dla Spółki organem egzekucyjnym w okresie, w którym powstały jej zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: marzec - grudzień 2017 r. był Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W., przyjąć należy, że wobec B. S.A. postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu wystawienia ww. tytułów wykonawczych, tj. 30.10.2018 r. oraz 5.11.2018 r. Postępowanie podatkowe w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe B. S.A. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: marzec - grudzień 2017 r. zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. 8.06.2022 r., z chwilą doręczenia postanowienia z [...].05.2022 r.
Organ odwoławczy wskazał następnie, że terminy płatności przedmiotowych zaległości upływały w okresie od 20.04.2017 do 22.01.2018 r., podczas gdy Skarżący – co wynika z odpisu pełnego Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] z 10.03.2023 r. – został wpisany jako prezes zarządu B. S.A. od 18.06.2004 r. (wpis nr 8) i nadal pełni tę funkcję. Tym samym Organ odwoławczy uznał, że w rozpatrywanej sprawie okoliczność pełnienia przez Skarżącego obowiązków prezesa zarządu B. S.A. w okresie upływu terminów płatności zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: marzec - grudzień 2017 r. została udowodniona. Spełniona została tym samym przesłanka odpowiedzialności podatkowej unormowana w art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa.
Odnośnie przesłanki bezskuteczności egzekucji Organ II instancji wskazał, że w związku z nieuregulowaniem przez B. S.A. zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące: marzec - grudzień 2017 r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. - będący wierzycielem - na przedmiotowe zaległości podatkowe wystawił tytuły wykonawcze i przekazał je do realizacji organu egzekucyjnego właściwemu do prowadzenia egzekucji z majątku B. S.A. W toku czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] S.A. W odpowiedzi na zajęcie bank poinformował, że na rachunku brak jest środków oraz że nastąpił zbieg egzekucji z komornikiem sądowym, który pierwszy dokonał zajęcia. Odpis zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Spółce w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego 27.11.2018 roku. W aplikacji STIR organ egzekucyjny ustalił, że Spółka posiada rachunek w [...] S.A., ale w odpowiedzi na dokonane zajęcie bank pismem z 13.11.2018 r. zawiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie ustalono innych rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę. Ustaleń tych dokonano na podstawie aplikacji CERBER i Ognivo. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ustalił w bazie CEPIK, że spółka nie posiada pojazdów a w bazie EKW, że nie posiada majątku nieruchomego. W toku czynności terenowych pod adresem siedziby ustalono, że budynek jest zajmowany przez inne podmioty i brak w nim śladów prowadzenia działalności przez zobowiązanego (brak szyldu czy innych oznaczeń). Brak był zatem możliwości przeprowadzenia egzekucji. Na podstawie złożonych JPK ustalono, że Spółka nie wykazywała sprzedaży a inne podmioty zakupów od niej. Jak ustalono w bazie urzędu Spółka w zeznaniu za 2017 r. wykazała stratę w wysokości ponad 100 tys. zł przy zadeklarowanej podstawie opodatkowania w wysokości ok, 270 tys. zł. Ponadto spółka ostatnią deklarację w podatku od towarów i usług z wykazaną niewielką kwotą dostawy złożyła za grudzień 2017 r. W ocenie Organu egzekucyjnego powyższe okoliczności wskazywały, że Spółka prawdopodobnie nie prowadziła faktycznej działalności gospodarczej, co z kolei oznaczało, iż nie generowała dochodu, który pozwoliłby jej na pokrycie istniejących zaległości z bieżących wpływów. Z uwagi na fakt, że pomimo poszukiwań nie stwierdzono żadnego majątku zobowiązanego, z którego można by prowadzić skutecznie egzekucję, oraz po skalkulowaniu że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a kontynuacja postępowania służyłaby tylko jego przedłużeniu bez pozytywnego efektu, postanowieniem z [...].04.2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych powyżej tytułów wykonawczych. Tym samym, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, przedstawione wyżej okoliczności pozwalają na uznanie, że egzekucja prowadzona wobec Spółki okazała się bezskuteczna. W tych okolicznościach sprawy Organ II instancji stwierdził, że spełniona została kolejna pozytywna przesłanka odpowiedzialności podatkowej unormowana w art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, jaką jest bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki.
Przechodząc do oceny wystąpienia w sprawie przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa dotyczących możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności podatkowej, Organ odwoławczy wskazał, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że B. S.A. nie wykonywała należycie zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: marzec - grudzień 2017 r. Z informacji uzyskanych pismem z 19.07.2022 r. Spółka nie wykonywała nadto zobowiązań, których wierzycielem pozostawał Zakład Ubezpieczeń Społecznych obejmujących okres od maja 2017 r. do października 2018 r. Skala i rozmiar nieuregulowanych zobowiązań bezdyskusyjnie posiadały charakter trwały, co tożsame jest ze stwierdzeniem, iż Spółka stała się dłużnikiem niewypłacalnym w rozumieniu przepisów Prawo upadłościowe. Z powyższego stanu faktycznego wynika, że najstarsza należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za marzec 2017 r. obejmuje zobowiązanie z terminem płatności przypadającym na 20.04.2017 r. Kolejnym zobowiązaniem pieniężnym, którego Spółka nie wykonała było zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za kwiecień 2017 r., którego termin płatności upływał 22.05.2017 r. W tych okolicznościach sprawy uprawnionym jest stwierdzenie, że B. S.A. utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań w sposób trwały, a zatem stało się niewypłacalna począwszy od 23.08.2017 r., tj. 3 miesiące po terminie płatności drugiego z ww. zobowiązań. W rozpatrywanej sprawie bezsprzecznie doszło do powstania zaległości, które dotyczą kolejnych okresów rozliczeniowych, a zatem nie mamy do czynienia z przejściowymi trudnościami czy też zatorami płatniczymi, lecz z trwałym zaprzestaniem płacenia długów, a więc niewypłacalnością w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki winien zostać złożony w terminie 30 dni od 23.08.2017 r., bowiem w tym okresie opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekraczało okres trzech miesięcy, a stan niewypłacalności utrwalił się. Co prawda organ I instancji określił w zaskarżonej decyzji inny termin niewypłacalności Spółki tj. maj 2017 r., jednak - w świetle przedstawionych w niniejszej decyzji okoliczności faktycznych i prawnych - nie ma to wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.
Organ II instancji stwierdził następnie, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika by w okresie pełnienia przez Pana funkcji prezesa zarządu B. S.A. wystąpiła alternatywna przesłanka niewypłacalności, objęta treścią art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe. Zauważył następnie, że biorąc pod uwagę alternatywny i równoważny charakter obu przesłanek ogłoszenia upadłości ziszczenie się choćby jednej z nich aktualizuje obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Biorąc pod uwagę, że na gruncie niniejszej sprawy wystąpiła przesłanka ogłoszenia upadłości uregulowana w art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe wniosek w tym przedmiocie winien zostać zgłoszony, w myśl art. 21 ust. 1 tej ustawy, w terminie 30 dni od 23.08.2017 r., gdyż od tego dnia B. S.A. nie wykonywała w sposób trwały wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Uwzględniając powyższe, jak również bezsporny fakt, iż wobec B. S.A. nie został zgłoszony wniosek o upadłość Spółki (co wynika z odpisu KRS - dział 6 rubryki 5-7 brak wpisów), w niniejszej nie wystąpiła przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Ordynacja podatkowa.
Organ odwoławczy wskazał również, że w okolicznościach niniejszej sprawy trudno uznać, że Skarżący nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 116 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieuwzględnienie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy Skarżącego z uwagi na obłożną chorobę, która ze względu na swój charakter uniemożliwia podejmowanie działań w imieniu i na rzecz Spółki Dyrektor zauważył, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że stan zdrowa Skarżącego nie stał na przeszkodzie realizowania praw i obowiązków wynikających z pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki. Zarówno w okresie poprzedzającym powstanie zaległości Spółki z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych miesiące: marzec -grudzień 2017 r., jak i w czasie, gdy powstawały przedmiotowe zaległości podatkowe Spółki, a także w późniejszym okresie Skarżący działał w jej imieniu, o czym świadczą m.in.:
1. Pismo z 10.07.2016 r. przekazujące sprawozdanie finansowe Spółki za 2015 r. wraz z podpisanymi przez Skarżącego dokumentami do [...] Urzędu Skarbowego w W.;
2. Pismo z 3.11.2017 r. do Sądu Rejonowego dla W. w W. [...] Wydziału Gospodarczego w sprawie zmiany danych Spółki w KRS;
3. Zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług z 8.12.2017 r.;
4. Protokół o stanie majątkowym Spółki z 27.03.2019 r.;
5. Wniosek o rozłożenie na raty należności podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z 8.04.2019 r.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że Skarżący miał świadomość sytuacji finansowej Spółki. We wprowadzeniu do ostatniego złożonego sprawozdania finansowego z 31.03.2016 r., czyli za rok 2015 w pkt 16 Dodatkowe informacje i wyjaśnienia wskazano: Zarząd Spółki w 2016 r. zamierza podjąć uchwałę o restrukturyzacji spółki celem naprawy jej sytuacji finansowej. Przyczyną tego były bardzo złe wskaźniki finansowe spółki za 2015 rok a w rezultacie trudności w spłacie jej bieżących zobowiązań.
Biorąc pod uwagę powyższe Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka wyłączająca odpowiedzialność podatkową, uregulowana w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Ordynacja podatkowa, a tym samym podniesiony zarzut uznał za niezasadny.
Ponadto Organ II instancji wskazał, że z akt sprawy, w tym z wystąpień Skarżącego, nie wynika by Skarżący wskazywał na istnienie majątku B. S.A., z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Jednocześnie okoliczność braku mienia B. S.A., spełniającego wskazane wyżej kryteria, potwierdzają także wyżej opisane wyniki egzekucji prowadzonej z majątku Spółki.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżył decyzję z [...] lipca 2023 r. w całości i wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, co mogło mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji tj. art. 107, 108, 116 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji o nałożeniu na Skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania podmiotu trzeciego tj. B. SA za okres od marca do grudnia 2017 r., mimo że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że członek zarządu Spółki jest osobą ciężko chorą, [...] uniemożliwiającymi mu należyte rozumienie i prowadzenie spraw spółki, co powoduje że ze względu na stan zdrowia, nie powinien być stroną niniejszego postępowania,
2. naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez wszczęcie postępowania pomimo braku spełnienia przesłanek odpowiedzialności solidarnej, w tym niewykazanie przez organy, że doszło do całkowitej bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce B. SA,
3. naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na treść skarżonej decyzji, tj. art. 84 kpa poprzez niepodjęcie żadnych działań mających na celu dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu [...] w celu oceny zdolności Skarżącego do bycia stroną toczącego się postępowania. Tymczasem stosownie do wniosków opinii biegłego sądowego dotyczących stanu zdrowia Skarżącego mógłby nie zostać uznany za stronę postępowania,
4. naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na treść skarżonej decyzji tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art.77, art. 80 oraz art. 107 kpa, poprzez niezbadanie wszechstronnie zebranego w sprawie materiału dowodowego, wydanie decyzji na podstawie niepełnych i nieprawidłowo ocenionych dokumentów, co w następstwie doprowadziło do wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenia prawa, które Sąd dostrzegł z urzędu.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 145 §1 i §2 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi (§1). Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie (§2).
Pismem z dn. 24 stycznia 2022 r. Pani r.pr. J.P. wskazała, że "[w] imieniu P.S. w załączeniu składam pełnomocnictwo do występowania w sprawie (...) Jako obrońca P.S. wnoszę o umorzenie postępowania z uwagi na fakt, że mój Mocodawca jest osobą ciężko chorą, [...] (...) W załączeniu składam dokumentację medyczną (...)" (k. 177 akt podatkowych) i załączyła podpisany przez Skarżącego dokument z 10 czerwca 2022 r. "(...) UPOWAŻNIENIE DO OBRONY Upoważniam radcę prawnego J.P. wpisaną na listę radców (...) do obrony w sprawie prowadzonej przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W. UNP [...]".
Analizując akta sprawy organ odwoławczy uznał, że r.pr. J.P. została upoważniona do działania w postępowaniu w pierwszej instancji. W wezwaniu z dn. 13 października 2022 r. – k. 29 akt podatkowych bowiem, organ odwoławczy wskazał, że "Z treści dokumentu z dnia 10 czerwca 2022 r. obejmującego przedmiotowe pełnomocnictwo – złożonego do akt postępowania podatkowego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (...) wynika, że została Pani umocowana do reprezentowania Pana P.S. "(...) w sprawie prowadzonej przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W. UNP [...]" i wyraził jedynie wątpliwość co do objęcia ww. pełnomocnictwem upoważnienia do działania w postępowaniu odwoławczym, skutkiem czego r.p.r. J.P. złożyła podpisany przez Skarżącego dokument z dn. 1 września 2022 r. o treści "(...) PEŁNOMOCNICTWO Upoważniam radcę prawnego J.P. (...) do występowania w moim imieniu w postępowaniu odwoławczym" i na tej podstawie organ odwoławczy uznał Ją za umocowaną do działania (również) w postępowaniu odwoławczym.
Powyższe stanowisko organu odwoławczego było zgodne z niewątpliwą wolą Skarżącego dot. Jego reprezentowania przez Panią r. pr. J.P. w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej Skarżącego (gdzie postanowienie z dn. [...] maja 2022 r. o wszczęciu tego postanowienia było oznaczone wskazanym numerem UNP: [...]) i niejako potwierdzone również przez organ pierwszej instancji w protokole z 30 czerwca 2022 r., gdzie r.pr. J.P. została wskazana jako pełnomocnik Skarżącego.
Skoro zatem organ odwoławczy uznał, że Pani r.pr. J.P. została ustanowiona pełnomocnikiem Skarżącego w postępowaniu przed pierwszą instancją, to w konsekwencji winien uznać, że skierowanie decyzji przez organ pierwszej instancji do Skarżącego z pominięciem ww. pełnomocnika działającego w jego imieniu było wadliwe (decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego).
Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dn. 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1937/21 – na tle sprawy, w której decyzja organu pierwszej instancji w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką nie została doręczona ustanowionemu pełnomocnikowi, lecz podatnikowi – " w sytuacji gdy przedmiotowa decyzja nie została - zgodnie z art. 145 § 2 O.p. - doręczona pełnomocnikowi Skarżącego, a samemu Skarżącemu, nie doszło w ogóle do doręczenia tej decyzji, wobec czego nie wywołuje ona żadnych skutków prawnych, a tym samym nie można było od niej wnieść skutecznie odwołania, skoro nie została ona wprowadzona do obrotu prawnego i nie rozpoczął się bieg 14-dniowego terminu do wniesienia od niej odwołania.
Odnotować w tym przedmiocie należy, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r., sygn. akt I FPS 4/21 (powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) podano, że "Postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm.), należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie". Uchwała ta wprawdzie w rozpatrywanej sprawie nie ma mocy wiążącej w rozumieniu art. 269 § 1 p.p.s.a., niemniej jednak skład orzekający NSA podziela zapatrywania prawne leżące u podstaw jej podjęcia, które odnieść można do realiów rozpatrywanej sprawy.
Już po wydaniu tej uchwały w orzecznictwie NSA wydane zostały rozstrzygnięcia, uznające zasadność poglądu prawnego w niej wyrażonego do odmiennych okoliczności sprawy, w których istotne było, jaki wpływ ma uchybienie w postaci naruszenia art. 145 § 2 O.p. na byt prawny wydanej decyzji. Tytułem przykładu wskazać można na wyrok NSA z 9 stycznia 2023 r., sygn. akt I FSK 1424/19, którego argumentację orzekający w sprawie skład NSA podziela i wykorzysta w dalszej części uzasadnienia.
Zwrócić należy uwagę, że w powołanej uchwale, stanowczo stwierdzono, iż brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia.
W szczególności orzeczenie nie wchodzi do obrotu prawnego w rozumieniu art. 212 O.p. w zw. z art. 219 O.p. Nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podatkowy nie może konwalidować tej wadliwej czynności. Zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania w ramach uchwały miała miejsce sytuacja analogiczna jak w niniejszej sprawie, wobec czego wskazane w tej uchwale skutki wadliwego doręczenia orzeczenia mają w niej w pełni zastosowanie.
Odnosząc się do stanowiska Sądu pierwszej instancji o braku "negatywnych dla Skarżącego skutków" wadliwego doręczenia decyzji, w pełni należy podzielić pogląd wyrażony w ww. uchwale NSA, że: "ustawodawca nie wprowadził "braku dla strony ujemnych skutków procesowych" jako przesłanki uznawania pism za prawidłowo doręczone. W przypadku tej czynności mamy do czynienia albo z sytuacją gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter "zero-jedynkowy". W każdym wypadku naruszenia art. 145 § 2 O.p. uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przecież wadliwość doręczenia sprawia, jak wyżej wskazano, że postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego, nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia zażalenia. Wadliwość doręczenia decyzji, czy postanowienia nie może też stanowić podstawy wniosku o wznowienie postępowania opartej na przesłance określonej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Ustawodawca jednoznacznie bowiem określił, że wznowienie postępowania dotyczy wyłącznie decyzji i postanowień ostatecznych. W przypadku zaś wadliwego doręczenia stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika akt nie wchodzi do obrotu prawnego i nie rozpoczyna się bieg terminu do jego zaskarżenia".
W konsekwencji, skoro decyzja organu pierwszej instancji - wskutek jej niedoręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi - nie weszła do obrotu prawnego, Dyrektor powinien w takim przypadku wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania z mocy art. 228 § 1 pkt 1 O.p."
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skoro organ odwoławczy – zgodnie z niewątpliwą wolą Skarżącego dot. Jego reprezentowania przez Panią r. pr. J.P. w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej Skarżącego – uznał, że r.pr. J.P. została upoważniona do reprezentowania Skarżącego przed organem pierwszej instancji na mocy pełnomocnictwa z 10 czerwca 2022 r. (otrzymanego przez organ pierwszej instancji w dn. 17 czerwca 2022 r. – k. 177 akt podatkowych), to winien uznać, że doręczenie decyzji z dn. [...] sierpnia 2022 r. Skarżącemu w dn. 18 sierpnia 2022 r. (k. 187 akt podatkowych) nie oznaczało wejścia rzeczonej decyzji do obrotu prawnego, a w konsekwencji winien był w takim przypadku wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania z mocy art. 228 §1 pkt 1 O.p. W efekcie doszło do naruszenia wskazanego przepisu.
Mając na uwadze charakter dostrzeżonego naruszenia, brak jest podstaw do odnoszenia się do podniesionych w skardze zarzutów – ich rozważanie byłoby zasadne w sytuacji, gdyby obie decyzje zostały prawidłowo doręczone i wówczas zaktualizowałaby się konieczność odniesienia się do prawidłowości ustaleń dokonanych przez organy co do istnienia przesłanek odpowiedzialności Skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, w szczególności przyjmując, że doręczenie decyzji z dn. [...] sierpnia 2022 r. Skarżącemu w dn. 18 sierpnia 2022 r. (k. 187 akt podatkowych) nie oznaczało wejścia rzeczonej decyzji do obrotu prawnego.
O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 §2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 480 zł składało się wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło