III SA/Wa 2123/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2005 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powołaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., J. L. (dalej - "Skarżący") zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja zobowiązuje go do zapłaty podatków za spółkę I. Sp. z.o.o., w której nie pracuje od stycznia 2006 r. podniósł, że nie otrzymał od spółki wynagrodzenia od czerwca 2003 r., a po jej opuszczeniu – świadectwa pracy. Podniósł, że do sierpnia 2009 r. nie miał zatrudnienia, a obecnie do 31 stycznia 2010 r. pracuje na umowę zlecenie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie dokumentów źródłowych pozwalających na zobrazowanie sytuacji majątkowej strony, Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów. Wyjaśnił natomiast, że zeznań podatkowych nie posiada ponieważ w ostatnich dwóch latach nie uzyskiwał dochodów. Na posiadanych rachunkach bankowych posiada: w [...]. S.A. – rachunek zablokowany przez komornika, łączne zadłużenie 100.000 zł, w [...] - rachunek zablokowany – zadłużenie z tytułu debetu 18.000 zł, w [...]. – kredyt hipoteczny (około 40.000 zł), debet na rachunku 750 zł. Skarżący oświadczył, że nikt z jego rodziny nie korzysta z pomocy społecznej. Wyjaśnił, że jego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenie (od 31 lipca 2009 r. do 31 maja 2010 r.). Oświadczył, że od 2006 r. stara się odzyskać zaległe wynagrodzenie. Podniósł, że Sąd [...] w W. zasądził ostatecznie wypłatę wynagrodzeń Skarżącego w kwocie około 333.000 zł plus odsetki za lata 2003 – 2005 . Koszty miesięcznego utrzymania Skarżący określił na: z tytułu utrzymania mieszkania 500 zł, energia elektryczna 240 zł oraz leki 100 zł. Oświadczył, że nie posiada zaległości czynszowych, posiada kredyty bankowe w łącznej wysokości 158.000 zł oraz obciążenie z tytułu zadłużenia spółki I. Sp. z.o.o. w wysokości 375.000 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z 13 kwietnia 2010 r. odmówiono Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu stwierdzono, iż w niniejszej sprawie Skarżący będąc zobowiązany do przedłożenia zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, swoich oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, takich dokumentów nie przesłał. Stwierdził, że nie osiągał on dochodów, natomiast z żoną posiada rozdzielność majątkową. Skarżący nie przesłał również wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków oraz lokat bankowych. Skarżący co prawda opisał stan swoich środków na rachunkach bankowych, natomiast w żaden sposób nie odniósł się do stanu środków na rachunkach i lokatach swojej żony. Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zwolnienie z kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej "p.p.s.a."). Powołane we wniosku okoliczności powinny uzasadniać to wyjątkowe traktowanie, bowiem instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 powołanej ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie można jednak odmówić prawa pomocy, jeżeli wiązałoby się to z ograniczeniem prawa do sądu, gdy na skutek braku środków finansowych strona nie miałaby możliwości dochodzenia swych praw. Rozpoznając wniosek Skarżącego należało ustalić, czy środki, którymi dysponuje uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Istotny wpływ na rozstrzygnięcie wniosku ma zatem wysokość koniecznych do prowadzenia procesu wydatków. Na dzień rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie należny wpis od skargi w wysokości 500 zł. Ciężar udowodnienia możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca zatem musi przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż Skarżący mimo wezwania nie przedstawił dokumentów żądanych przez referendarza sądowego, a których analiza pozwoliłaby na ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego Skarżącego oraz jego możliwości płatniczych. Szczególnie miarodajne w tym kontekście mogłyby być wyciągi ze wszystkich posiadanych rachunków oraz lokat bankowych Skarżącego i jego żony. Z jednej strony dokumenty te pozwoliłyby na określenie kwoty zgromadzonych środków oraz miesięcznych wpływów, z drugiej zaś na weryfikację twierdzeń o zobowiązaniach. Skarżący ograniczył się natomiast do opisania stanu swoich rachunków bankowych nie przedstawiając w tym zakresie żadnych dowodów. Nie sposób przyjąć przy tym, że zajęcie rachunków bankowych przez komornika stanowi okoliczność przemawiającą za odstąpieniem od przedstawienia przedmiotowych dokumentów. Skarżący niezależnie od prowadzonej egzekucji wciąż pozostaje posiadaczem rachunku bankowego, zatem nie powinno stanowić trudności uzyskanie pisemnego potwierdzenia stanu środków oraz zarejestrowanych wpływów i wydatków. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jego sytuacji materialno-bytowej i możliwości płatniczych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.