III SA/Wa 2123/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący, J. L., na urzędowym formularzu PPF wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja zobowiązuje go do zapłaty podatków za spółkę I. Sp. z.o.o., w której nie pracuje od stycznia 2006 r. podniósł, że nie otrzymał od spółki wynagrodzenia od czerwca 2003 r., a po jej opuszczeniu – świadectwa pracy. Podniósł, że do sierpnia 2009 r. nie miał zatrudnienia, a obecnie do 31 stycznia 2010 r. pracuje na umowę zlecenie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną D., posiada mieszkanie o powierzchni 30 m² oraz, że nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Oświadczył, że z żoną, od 1995 r., posiada rozdzielność majątkową. Z oświadczenia wynika także, że z tytułu wynagrodzenia za pracę, Skarżący uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 7.500 zł (brutto). Skarżący wyliczył, że jego średnie zarobki od czerwca 2003 r. do stycznia 2010 r. wyniosły 569,62 zł miesięcznie (brutto). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie dokumentów źródłowych obrazujących sytuację majątkową Skarżącego, Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów. Wyjaśnił natomiast, że zeznań podatkowych nie posiada ponieważ w ostatnich dwóch latach nie uzyskiwał dochodów. Na posiadanych rachunkach bankowych posiada: w P. S.A. – rachunek zablokowany przez komornika, łączne zadłużenie 100.000 zł, w [...] Bank- rachunek zablokowany – zadłużenie z tytułu debetu 18.000 zł, w M. – kredyt hipoteczny (około [...] zł), debet na rachunku 750 zł. Skarżący oświadczył, że nikt z jego rodziny nie korzysta z pomocy społecznej. Wyjaśnił, że jego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenie (od 31 lipca 2009 r. do 31 maja 2010 r.). Oświadczył, że od 2006 r. stara się odzyskać zaległe wynagrodzenie. Podniósł, że Sąd Apelacyjny w W. zasądził ostatecznie wypłatę wynagrodzeń Skarżącego w kwocie około 333.000 zł plus odsetki za lata 2003 – 2005 . Koszty miesięcznego utrzymania Skarżący określił na: z tytułu utrzymania mieszkania 500 zł, energia elektryczna 240 zł oraz leki 100 zł. Oświadczył, że nie posiada zaległości czynszowych, posiada kredyty bankowe w łącznej wysokości 158.000 zł oraz obciążenie z tytułu zadłużenia spółki I. Sp. z.o.o. w wysokości 375.000 zł. Ponadto Skarżący argumentował, że czeka go wiele procesów w Sądzie Administracyjnym. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wyniesie 500 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć również pod uwagę, że Skarżący w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2122/09 został zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący będąc zobowiązany do przedłożenia zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, swoich oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, takich dokumentów nie przesłał. Stwierdził, że nie osiągał on dochodów, natomiast z żoną posiada rozdzielność majątkową. Skarżący nie przesłał również wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków oraz lokat bankowych. Skarżący co prawda opisał stan swoich środków na rachunkach bankowych, natomiast w żaden sposób nie odniósł się do stanu środków na rachunkach i lokatach swojej żony. Za odmową przyznania prawa pomocy przemawia okoliczność, iż zarówno Skarżący jak i jego żona posiadają miesięczne dochody. Skarżący uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 7.500 zł (brutto), natomiast jego żona dochód w kwocie 1880 zł (netto). Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą posiada rozdzielność majątkową. Odnosząc się zatem do argumentu Skarżącego, iż pozostaje on w rozdzielności majątkowej z żoną, wskazać należy, iż przy badaniu ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt GZ 71/04). Ustosunkowując się do złożonych oświadczeń, uznać należało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wraz z żoną uzyskują dochody, Skarżący określił swoje koszty miesięcznego utrzymania na łączną kwotę 840 zł (bez kosztów wyżywienia). Ponadto należało zwrócić uwagę, że w chwili składania urzędowego formularza PPF Skarżący informował, że posiada umowę o pracę (umowa zlecenie) na czas do 31 stycznia 2010 r., natomiast w chwili składania odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego umowa ta została już zawarta na czas do 31 maja 2010 r. Ponadto, fakt posiadania przez Skarżącego zobowiązań finansowych, nie może stanowić jedynej przesłanki przyznania prawa pomocy. Koszty sądowe należy bowiem traktować na równi z innymi bieżącymi wydatkami, a zobowiązania Skarżącego nie mają pierwszeństwa przed kosztami wpisu należnego od skargi. Odnosząc się natomiast do argumentu Skarżącego, że będzie posiadał, w sądzie administracyjnym wiele spraw, należy stwierdzić, że każdy wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy zostanie rozpoznany indywidualnie i w odniesieniu do aktualnej sytuacji finansowej. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji