III SA/Wa 2125/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2014 r na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi Z. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2013 r Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, kwoty zwrotu różnicy w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych Z. G. (dalej zwany: "Skarżącym"), wnosząc o sporządzenie uzasadnienia, zwrócił się na urzędowym formularzu PPF z 20 lutego 2014r. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu powołał się, że jest rencistą, osiąga 830 zł miesięcznie, ma na utrzymaniu córkę (uczennicę) i niepracującą żonę. Posiada dom o powierzchni 100 m² i 6 ha ziemi rolnej. W wykonaniu wezwania Sądu z 24 lutego 2014r. Skarżący przekazał: PIT-36 za 2010r., wyjaśnienie z 5 czerwca 2012r. o korekcie PIT, PIT-36 za 2011r., informację o wysokości dochodu (straty) za 2011r., PIT-37 za 2012r., PIT-40A za 2012r., PIT-40A za 2013r., zaświadczenie z 1 lipca 2013r. o umieszczeniu dwójki dzieci w rodzinie zastępczej J. i Z. G., przekazy na rzecz PGE, PGNIG, faktury na rzecz Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji, decyzje w sprawie podatku od nieruchomości i łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014r., odcinek wypłaty z tytułu renty, elektroniczne zestawienie operacji bankowych za okres 4 grudnia 2013r. - 4 marca 2014r. Skarżący przedłożył też oświadczenie, z którego wynika, że 5 grudnia 2012r. sprzedał z żoną działkę za 30 tysięcy zł (cenę niższą niż rynkowa). Rachunek bankowy strony zamknięto w 2012r. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w 2011r. Jako koszty (miesięczne) utrzymania domu oznaczył: prąd (200 zł), gaz (110 zł), wodę (110 zł), śmieci (28 zł), telefon (100 zł), paliwo do samochodu (250 zł), KRUS żony (380 zł na kwartał), węgiel/drzewo (6000zł za sezon), podatek od nieruchomości (477 zł rocznie). Utrzymuje się z renty w wysokości ok. 830 zł miesięcznie i ze świadczenia na częściowe utrzymanie dzieci (2200 zł). Uzyskuje 153 zł z opieki społecznej na jedno z dzieci, ponieważ ma ono orzeczenie o niepełnosprawności. Poinformował, że jego żona jest rolnikiem, ale nie prowadzi działalności rolniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej zwana: "P.p.s.a."). Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r., I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r., II FZ 1005/12). Sąd zauważa, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Zgodnie z art. 211 ustawy z 30 sierpnia 2002r. P.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Z art. 245 § 2 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Skoro skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, należało wziąć pod uwagę ww. przepisy. Sąd wskazuje, że Skarżący na obecnym etapie postępowania powinien zapłacić 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, które wysłano 18 kwietnia 2014r. oraz 100 zł z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej, łącznie 200 zł. Skarżący wskazał natomiast, że jego rodzina dysponuje, co miesiąc, kwotą dochodu ponad 3000 zł. Z treści historii rachunku bankowego i złożonych oświadczeń wynika, że strona prowadzi zrównoważoną gospodarkę finansową i zaspokaja z posiadanych środków wyłącznie niezbędne potrzeby życiowe (woda, prąd, gaz, wywóz śmieci, codzienne zakupy). W ciągu miesiąca stan rachunku bankowego wynosi od 400 zł do 3160 zł, zatem nie przekracza wysokości minimum socjalnego obliczonego dla czteroosobowej rodziny o dobrym stanie zdrowia (dane na stronie internetowej Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych). W ocenie Sądu, poniesienie przez Skarżącego ww. kosztów sądowych (wpis od skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia) nie tylko zmniejsza możliwości wygospodarowania przez stronę środków na poczet wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, ale uniemożliwia jednoczesne uiszczenie kosztów sądowych i niweczyłoby możliwości zabezpieczenia stałych potrzeb życiowych rodziny, nawet w zakresie wysokości minimum socjalnego, bez uwzględnienia faktu niepełnosprawności członków rodziny (wysokość minimum socjalnego w gospodarstwie 4-osobowym: 3449,95 zł, dane Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych). Na rozstrzygnięcie o zakresie prawa pomocy ma wpływ i to, że do sporządzenia skargi kasacyjnej niezbędny jest udział pełnomocnika (art. 175 § 1 P.p.s.a.) - niezbędny warunek dostępu strony do Sądu. Sąd wskazuje, że, dysponowanie przez stronę środkami na rachunku bankowym w wysokości umożliwiającej podjęcie negocjacji pełnomocnikiem w sprawie warunków reprezentacji należy też zestawić z ciążącymi na Skarżącym obowiązkami związanymi z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej. Niewskazane byłoby przeznaczanie środków, które strona uzyskuje na zaspokojenie potrzeb życiowych (w tym z tytułu niepełnosprawności dziecka) na poczet kosztów postępowania sądowego. Także miesięczna renta (830 zł) nie zapewnia zaspokojenia potrzeb życiowych Skarżącego i jego bezrobotnej żony oraz pokrycia pełnych kosztów postępowania. Okoliczności powyższe były przyczyną uznania przez Sąd, że Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania na etapie skargi kasacyjnej i wypełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.