III SA/Wa 2126/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka – Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia podatku leśnego uchyla zaskarżoną decyzję Skarżący B.K. złożył w dniu 9 września 2019 r Informację o lasach IL-1 od 09.2019, jako posiadacz, wskazując powierzchnie 0,4977 ha lasu podlegającego opodatkowaniu (nr obrębu [...], nr działki [...], W. ul [...]), z określeniem zdarzenia powodującego obowiązek złożenia informacji lub korekty informacji: objęcie w posiadanie samoistne. Podczas przesłuchania Skarżącego w dniu 25 października 2019 r. w Urzędzie Miejskim w W. przekazał on kserokopię faktury za wykonanie ogrodzenia oraz wydruk zdjęcia z 24 października 2019 r. "rzut działki od strony ul [...]". W dniu 21 listopada 2019 r. został również przesłuchany przedsiębiorca wykonujący ogrodzenie na ww działce. W dniu 17 grudnia 2019 r. Skarżący został powtórnie przesłuchany na okoliczność faktycznego władania (posiadania samoistnego) działki. Wskazał, że nie posiada wiedzy na temat własności i właścicieli działki nr ewid [...] obr. [...], jednak od 31 sierpnia 2018 r. "czuje się właścicielem, bo nią faktycznie włada". Zawiesił tablicę "teren prywatny wstęp wzbroniony", a granica działki została wytyczona przez geodetę. Starostwo Powiatowe w W. pismem z dnia 7 lutego 2020 r. poinformowało o braku zgłoszenia prac polegających na wytyczeniu granicy miasta W. obr. [...] działki [...] w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Burmistrz W. decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 207, art. 208 i art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej jako "O.p."), umorzył postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia p. B.K. podatku leśnego za działkę nr ew. [...], o pow. 0,4977 ha (las) położonej w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu powołał się na art. 1 ust. 1 i 2, art. 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U. 2019 r., poz. 888 ze zm., dalej "u.p.l.", art. 336 Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm., dalej jako "Kc."). Zdaniem organu I instancji dokonywanie "zabiegów pielęgnacyjnych"' nie jest przejawem zachowań właścicielskich ponieważ każdy, zgodnie z prawem może korzystać z lasów. Skarżący nie dokonał zgłoszenia wykonania ogrodzenia oraz nie posiada dokumentacji dotyczącej wyznaczenia granicy działki. Skarżący, w odwołaniu z dnia 23 marca 2020 r. wniósł o uchylenie decyzji Burmistrza w całości. Jego zdaniem, zaskarżona decyzja jest błędna i nie odnosi się do meritum. Powołał się na protokół z przesłuchania, w którym widnieje zapis, iż czuje się jak właściciel nieruchomości bo nią faktycznie włada jak właściciel. Jego zdaniem Kodeks Cywilny nie uzależnia posiadania samoistnego od dopełnienia formalności związanych z postawieniem ogrodzenia lub zgłoszeniem czegokolwiek w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO"), zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2020 r. Nr [...] na podstawie art. 220 § 2 w zw. z art. 13 § 1 pkt 3, art. 21 § 3 O.p. i art. 233 § 1 pkt 1 O.p. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem organu, podatnikiem jest właściciel gruntu (gdy tytuł własności i stan faktycznego posiadania związane są z tym samym podmiotem), natomiast w sytuacji, gdy występują dwa podmioty - właściciel i posiadacz samoistny, albo tylko posiadacz samoistny, to podatnikiem jest posiadacz samoistny. Zdaniem SKO, z ustaleń faktycznych (ewidencja gruntów i budynków) wynika, że władającym działki nr [...] położonej w W. przy ul. [...] jest osoba fizyczna – [...] (brak dalszych danych). Według SKO, wykonanie ogrodzenia działki nie dowodzi, że nieruchomość znajduje się w czyimś posiadaniu samoistnym. Z powyższych względów Skarżącego nie można uznać za posiadacza samoistnego przedmiotowej nieruchomości, tym samym nie można uznać go także za podatnika podatku leśnego, na którego winna być wystawiona decyzja w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego. W szczególności, w przypadku gruntu leśnego obowiązkiem właściciela lasu (i za takie atrybuty należy uznać władztwo nad nim) jest m.in. zgodnie z art. 13 ustawy o lasach (Dz. U. z 2020, poz. 6 ze zm., dalej "u.l.") trwałe utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności: 1) zachowanie w lasach roślinności leśnej (upraw leśnych) oraz naturalnych bagien i torfowisk; 2) ponowne wprowadzanie roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu; 3) pielęgnowanie i ochrona lasu, w tym również ochrona przeciwpożarowa; 4) przebudowa drzewostanu, który nie zapewnia osiągnięcia celów gospodarki leśnej, zawartych w planie urządzenia lasu, uproszczonym planie urządzenia lasu łub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3; 5) racjonalnego użytkowania lasu w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego funkcji przez: a) pozyskiwanie drewna w granicach nieprzekraczających możliwości produkcyjnych lasu, b) pozyskiwanie surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu w sposób zapewniający możliwość ich biologicznego odtwarzania, a także ochronę runa leśnego. Powinności tych, wymienionych w art. 13 u.l. Skarżący nie dopełnił. Strona w skardze z dnia 12 października 2020 r na wymienioną wyżej decyzję SKO wniosła o jej uchylenie w całości. Jej zdaniem decyzja SKO jako sprzeczna z prawem i zdrowym rozsądkiem powinna być usunięta z obrotu prawnego, ponieważ dla zaistnienia posiadania nie ma znaczenia czy posiadacz wypełnia lub nie obowiązki, a jedynie czy włada rzeczą. Przy czym, "jak włada nieruchomością przy ul. [...] w W. i czy opłaca podatki abstrakcyjna [...] nie zostało w żaden sposób okazane". Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) – dalej: "uCovid-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W okolicznościach niniejszej sprawy należy potwierdzić wypełnienie się powyższych warunków, akcentując istotne zagrożenie zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. Przepis art. 15zzs4 ust. 3 uCovid-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należy uwzględnić. Istota sporu sprowadza się do oceny zgodności z prawem decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza o umorzeniu, na podstawie art. 208 § 1 O.p., postępowania wobec Skarżącego o ustalenie mu zobowiązania w podatku leśnym, z uwagi na brak przymiotu posiadacza samoistnego, tj. przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.l.. Spór koncentruje się na zagadnieniu, czy Skarżącemu można przypisać status posiadacza samoistnego działki leśnej nr ew. [...], położonej w W., przy ul. [...]. Zdaniem Strony działa ona a takim charakterze, natomiast według organów nie zostały w sprawie wykazane żadne przejawy samoistnego posiadania przez Skarżącego przedmiotowej działki. Zgodnie z art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Na mocy art. 1 ust. 1 i ust. 2 u.p.l., opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna. Lasem w rozumieniu ustawy są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy. W myśl art. 2 ust. 1 u.p.l., podatnikami podatku leśnego, z zastrzeżeniem ust. 2, są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami lasów, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi lasów; 3) użytkownikami wieczystymi lasów; 4) posiadaczami lasów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego Ustawodawca podatkowy nie przyjął autonomicznej definicji posiadania na potrzeby opodatkowania omawianym podatkiem. Zatem, w związku ze sporem w niniejszej sprawie o posiadanie, należało wziąć pod uwagę wykładnię systemową zewnętrzną i przejść do znaczenia instytucji posiadania jakie ma ona w prawie cywilnym. Konstrukcja posiadania została bowiem wprowadzona do porządku prawnego właśnie przez regulacje prawa cywilnego. Stosownie do art. 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W myśl art. 337 K.c. posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. Następnie art. 338 K.c. stanowi, że kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem. Z kolei w art. 339, art. 340 i art. 341 K.c. ustawodawca przyjął domniemania odpowiednio: - samoistności posiadania; - ciągłości posiadania; - zgodności posiadania ze stanem prawnym. Posiadanie, według kodeksu cywilnego, jest szczególnym, pozostającym pod ochroną prawa, stanem faktycznym, z którym prawo wiąże wiele doniosłych skutków o zróżnicowanym charakterze. Stan faktyczny, o którym mowa, polega na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą. O ile więc właściciel chcący zachować swe prawo nie musi się wykazywać aktywnością wobec rzeczy, o tyle posiadacz musi w sposób widoczny manifestować swoje władztwo nad rzeczą. Posiadanie samoistne, zwane także właścicielskim, charakteryzuje się tym, że posiadacz włada rzeczą w takim zakresie, jak to czyni właściciel, wykorzystując taką faktyczną możliwość władania rzeczą, do jakiej właściciel jest uprawniony. Tylko ten, kto rzeczą faktycznie włada z zamiarem władania dla siebie (cum animo rem sibi habendi) jest jej posiadaczem samoistnym. Wola posiadania więc jest skierowana na określony rodzaj, a raczej zakres władztwa (właściciel albo ten, kto włada rzeczą w zakresie innego władztwa nad cudzą rzeczą). Wola nie może być ukryta, przy czym chodzi tu o jawny dla otoczenia, niedwuznaczny zamiar. Posiadanie nie traci cechy samoistności z tego powodu, że posiadacz wie, że nie jest właścicielem, jeżeli tylko posiada tak, jakby był właścicielem. Jest tak dlatego, że świadomość posiadacza co do przysługującego mu prawa w związku z posiadaniem nie decyduje o tym czy posiadanie ma charakter posiadania samoistnego, czy zależnego. Natomiast ma istotne znaczenie przy ocenie dobrej lub złej wiary. Obok woli posiadania "jak właściciel" konieczne jest także faktyczne władanie rzeczą. Dlatego też dla uznania posiadania za samoistne nie jest konieczne przekonanie posiadacza, że przysługuje mu prawo własności, a wystarczające jest, że posiadacz wie, że nie jest właścicielem, ale rzecz posiada jak właściciel i włada nią jak właściciel. Istnienie jednego tylko z tych dwóch elementów nie decyduje jeszcze o posiadaniu. O charakterze posiadania decyduje, obok woli, także zakres posiadania. Ustalenie charakteru posiadania (czy jest ono samoistne czy zależne) odbywa się na podstawie manifestowanych przez posiadacza i widocznych na zewnątrz przejawów władania rzeczą i zawsze musi odnosić się do okoliczności konkretnego przypadku. Jako przejawy samoistnego posiadania nieruchomości wymienia się przykładowo: ogrodzenie działki gruntu, jej zabudowanie lub zagospodarowanie w inny sposób, dbanie o jej utrzymanie w stanie niepogorszonym, czynienie innego rodzaju nakładów, pobieranie pożytków czy uiszczanie należnych od nieruchomości danin publicznych. Posiadaniu samoistnemu przypisane są więc określone cechy, odróżniające ten stan faktyczny od stanów podobnych. Samoistnym posiadaczem nieruchomości jest ten, który nią włada jak właściciel, czyli wykonuje uprawnienia składające się na treść prawa własności (korzysta z nieruchomości z wyłączeniem innych osób, pobiera pożytki i dochody, a także uważa się za uprawnionego do rozporządzenia nią). Tych cech nie można przypisać osobom, które władają nieruchomością w zakresie innego prawa. Posiadacz samoistny wykonuje takie czynności faktyczne, które wskazują na samodzielny, niezależny od woli innej osoby stan władztwa, przy czym czyni to jawnie, w sposób widoczny dla otoczenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że że wbrew twierdzeniom organów, fakt ogrodzenia przez Skarżącego przedmiotowej działki oraz wywieszenie tabliczki "teren prywatny, wstęp wzbroniony" stanowią przejawy samoistnego posiadania. Nie ma racji SKO odmawiając Skarżącemu przymiotu posiadania samoistnego z powołaniem się na ewidencję gruntów i budynków, w której jako osoba władająca przedmiotową działką wskazana jest "[...] (brak dalszych danych)" oraz na okoliczność niewypełniania przez Skarżącego obowiązków, o których mowa w art. 13 u.l. Przepis art. 13 ust. 1 u.l. statuuje ciążące na właścicielach lasów (w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy, a więc także na posiadaczach samoistnych ) PGLLP) obowiązki: 1) trwałego utrzymywania lasów; 2) zapewniania ciągłości użytkowania lasów Uszło uwadze organów, że przesłuchany w dniu 25 października 2019 r. Skarżący zeznał, że do tej pory, ze względu na okres wegetacyjny drzew nie wykonywał zabiegów pielęgnacyjnych lasu, natomiast zlecił prace te firmie G. z K. Organy nie podjęły żadnych działań (przynajmniej nie wynika to z akt sprawy), aby te informacje zweryfikować. W tym stanie rzeczy, twierdzenie organów o niewypełnianiu przez Skarżącego obowiązków w zakresie zabiegów pielęgnacyjnych lasu, uznać należy za bezpodstawne, a przynajmniej za przedwczesne. Ponownie rozpoznając sprawę, SKO zobowiązane będzie uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną. Z przedstawionych wyżej względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz Skarżącego z uwagi na to, że na mocy postanowienia z 17 listopada 2020 r., III SPP/Wa 505/20, korzystał on, w ramach przyznanego prawa pomocy, ze zwolnienia od kosztów sądowych.