III SA/Wa 2129/16

WyrokWSA w Warszawie2017-05-15

Skład orzekający: Honorata Łopianowska, Dominik Gajewski, Radosław Teresiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie trzeciej, której czynność prawna (darowizna nieruchomości) została uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela na podstawie skargi pauliańskiej, przysługuje skarga na czynność egzekucyjną skierowaną do tej nieruchomości?
Ratio decidendi
Osobie trzeciej, wobec której czynność prawna przysparzająca (np. umowa darowizny) została uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela na mocy prawomocnego wyroku sądu (skarga pauliańska), nie przysługuje skarga na czynność egzekucyjną skierowaną do przedmiotu tej czynności. Prawo do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną przysługuje wyłącznie zobowiązanemu (dłużnikowi) lub w określonych przypadkach wierzycielowi lub innemu podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku przewlekłości postępowania egzekucyjnego. Osoba trzecia nie jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a jej interes prawny nie jest naruszony w stopniu uzasadniającym skargę na czynność egzekucyjną w tym trybie.
Stan faktyczny
Skarżąca M. C. wniosła skargę na postanowienie Ministra Finansów odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości. Nieruchomość ta została wcześniej darowana małoletnim S. A. i M. C. przez ich rodziców, którzy byli dłużnikami celno-podatkowymi. Czynność darowizny została uznana za bezskuteczną wobec Skarbu Państwa prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych. Organ egzekucyjny zajął nieruchomość w celu zaspokojenia należności od rodziców małoletnich. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, uznając skarżącą za osobę nieuprawnioną. Minister Finansów utrzymał to postanowienie w mocy, argumentując, że skarżąca nie jest zobowiązaną w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Honorata Łopianowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Dominik Gajewski, sędzia WSA Radosław Teresiak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. C. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego J. C. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Przedmiotem postępowania jest skarga na postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego skargi na czynność polegającą na zajęciu nieruchomości należącej nie do zobowiązanych, lecz do nabywcy [w drodze darowizny] nieruchomości, co do której wydany został prawomocny wyrok sądu powszechnego uznający za bezskuteczną w stosunku do Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Dyrektora Izby Celnej w B. czynność prawną w postaci umowy darowizny, na podstawie której dłużnicy Pan J. C. i Pani G. C. darowali małoletnim S. A. oraz M. C.[dalej również: "Strona" lub "Skarżąca"] nieruchomość położoną w P. przy ul. B.. W rozpoznawanej sprawie w stosunku do zobowiązanych – Pana J. C. o oraz Pani G. C. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie szeregu tytułów wykonawczych, wystawionych przez Izbę Celną w B.P., które obejmują zobowiązania celno-podatkowe za 2003 i 2004 r. [tytuły wymieniono w 61 punktach we wniosku o wszczęcie egzekucji z nieruchomości – k. 10-16 akt postępowania administracyjnego oraz w zajęciach nieruchomości wystawionych 20 marca 2015 r. wobec Pani G.C. i Pana J.C. [k. 41-45 oraz 52-55 akt]. Zawiadomieniami z 20 marca 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. działając jako organ egzekucyjny, w celu egzekucji należności od Pani G.C., co do których wystawiono tytuły wykonawcze wymienione w 129 punktach na łączną wysokość dochodzonych należności 1 314 607,77 zł [k. 52-55 akt], a także wobec Pana J.C., co do których wystawiono tytuły wykonawcze wymienione w 219 punktach na łączną wysokość dochodzonych należności 1 803 056,74 zł [k. 41-45 akt], dokonał zajęć nieruchomości położonej w P. przy ul. B., należącej do M.i C. oraz S. A.. Z akt wynika, że wobec zobowiązanych – Pani G.C. i Pana J.C. w związku z ich długami celno-podatkowymi za 2003 i 2004 r. prowadzona była egzekucja, która nie przyniosła rezultatu w postaci wyegzekwowania należności. Lektura akt wskazuje też, że zobowiązani Pani G. C. oraz Pan J. C. na podstawie umowy darowizny z 17 lutego 2005 r. przekazali stanowiącą ich własność nieruchomość położoną w P. przy ul. B., o powierzchni 450 m2 na rzecz S.A. reprezentowanej przez matkę J.C i M.C. reprezentowanej przez matkę J.C.. Akta zawierają również prawomocne wyroki sądów powszechnych, uznające za bezskuteczną czynność prawną w postaci umowy darowizny z 17 lutego 2005 r., w oparciu o którą dłużnicy Pani G. C. i Pan J. C. darowali na rzecz małoletnich S.A. i M.C.nieruchomość będącą przedmiotem egzekucji oraz inne dalsze orzeczenia w tym zakresie: – wyrok Sądu Okręgowego w L.z 25 października 2010 r. w spr. o sygn. akt I C 418/09 [bez jego uzasadnienia], wydany z powództwa Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Izby Celnej w B.przeciwko S.A. reprezentowanej przez matkę J.C i M.C.reprezentowanej przez matkę J.C. o uznanie za bezskuteczną umowy darowizny z dnia 17 lutego 2005 r. i przeciwko J.C. i J.C. o uznanie za bezskuteczne umów sprzedaży udziałów z dnia 24 marca 2006 r., na mocy którego to wyroku Sąd uznał – w pkt I – za bezskuteczną w stosunku do powoda Skarbu Państwa czynność prawną w postaci umowy darowizny dokonanej w dniu 17 lutego 2005 r., w oparciu o którą dłużnicy Pan J. C.i i Pani G. C.darowali na rzecz S.A. i M.C.nieruchomość położoną w P. przy ulicy B.oznaczoną jako działka nr 2552 o pow. 450 m2, celem zaspokojenia wierzytelności powoda w kwocie 1 351 854,13 zł wynikającej z 363 decyzji wydanych przez Naczelnika Urzędu Celnego i wierzytelności powoda w kwocie 960 zł oraz 1 260 zł wynikających z postanowień Sądu Rejonowego w R. P.– Roki Sądowe w P. z 20 czerwca 2008 r. w spr. I Co 134/08/P i z 20 czerwca 2008 r. w spr. I Co 135/08/P; a także – w pkt II – Sąd uznał za bezskuteczne w stosunku do powoda Skarbu Państwa – reprezentowanego przez Dyrektora Izby Celnej w B.czynności prawne w postaci umowy sprzedaży udziałów z 24 marca 2006 r., na mocy której Pan J.C.sprzedał Pani J.C. 465 udziałów w "[...]" spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Wierzbówce oraz umowy sprzedaży udziałów z 24 marca 2006 r., na mocy której Pan J.C.sprzedał Pani J.C. 465 udziałów w "[...]" spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Wierzbówce, celem zaspokojenia wierzytelności powoda w kwocie 787 660,13 zł wynikającej z 228 decyzji Naczelnika Urzędu Celnego i wierzytelności powoda w 1 260 zł wynikającej z postanowienia Sądu Rejonowego w R. P.– Roki Sądowe w P. z 20 czerwca 2008 r. w spr. I Co 135/08/P; – wyrok Sądu Apelacyjnego w L.z 13 stycznia 2011 r. w spr. I ACa 636/10, w spr. I Acz 968/10, bez uzasadnienia, wydany po rozpoznaniu apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w L.z 25 października 2010 r., sygn. I C 418/09 i zażalenia strony powodowej na postanowienie w przedmiocie kosztów procesu zawarte w zaskarżonym wyroku, którym Sąd w pkt I oddalił apelację pozwanych, zaś w pkt II częściowo uwzględnił zażalenie powoda na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu; – postanowienie Sądu Apelacyjnego w L.z 13 lutego 2011 r. w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności wyrokowi Sądu Okręgowego z 25 października 2010 r. oraz wyrokowi Sądu Apelacyjnego w L.z 13 stycznia 2011 r., stwierdzające, że "niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji w całości z wyłączeniem celów postępowania wieczystoksięgowego oraz poleca wszystkim urzędom oraz osobom, których to może dotyczyć, aby postanowienia tytułu niniejszego wykonały, a gdy o to prawnie będą wezwane, udzieliły pomocy. Orzeczenie podlega wykonaniu jako prawomocne"; – postanowienie Sądu Apelacyjnego w L.z 28 października 2011 r. w spr. I A Ca 636/10, wydane w opisanej wyżej sprawie o uznanie za bezskuteczną umowy darowizny 17 lutego 2005 r. na rzecz małoletnich S.A. i M.C.a także o uznanie za bezskuteczne umów sprzedaży udziałów z 24 marca 2006 r. na rzecz Pani J. C. i Pani J. C., po rozpoznaniu zażalenia pozwanych oraz Pana J.C. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w L.z 17 lutego 2011 r. o nadaniu klauzuli wykonalności wyrokowi Sądu Okręgowego z 25 października 2010 r., sygn. Akt I C 418/09, którym Sąd Apelacyjny w L.odrzucił zażalenie, uznając je za niedopuszczalne. W uzasadnieniu Sąd podał, że postanowieniem z dnia 17 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny w L.nadał klauzulę wykonalności wyrokowi Sądu Okręgowego z dnia 25 października 2010 r., sygn. akt I C 418/09 oraz wyrokowi Sądu Apelacyjnego z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. Akt I ACa 636/10 i w oparciu o powyższe postanowienie wydano wierzycielowi dwa oznaczone kolejnymi numerami [Nr 1 i Nr 2] tytuły wykonawcze. Sąd zauważył, że powyższe postanowienie zaskarżyły pozwane oraz Pan J.C.zażaleniem z 23 sierpnia 2011 r., w którym domagali się zmiany zaskarżonego postanowienia przez oddalenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, z uwagi na fakt, że wyrok uwzględniający skargę pauliańską jest kształtujący i nie podlega on wykonaniu w drodze postępowania egzekucyjnego i dlatego też nie podlega zaopatrzeniu w klauzulę wykonalności. Oceniając tak postawiony zarzut, Sąd Apelacyjny w L.uznał, że zażalenie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Sąd podkreślił, że dopuszczalność zażalenia na postanowienie sądu o nadaniu klauzuli wykonalności przewidziana w art. 795 § 1 kpc dotyczy tylko postanowień wydanych przez sąd pierwszej instancji, natomiast zaskarżone postanowienie zostało wydane przez sąd drugiej instancji, stąd też zażalenie mogłoby przysługiwać jedynie do Sądu Najwyższego, a zakres tych zażaleń jest uregulowany w art. 3941 § i 2 kpc. Następnie Sąd zauważył, że zaskarżone orzeczenie nie jest żadnym z postanowień, o jakich mowa w powołanych wyżej art. 394 1 § 1 i 2 kpc, a zatem złożone zażalenie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Sąd zwrócił też uwagę, że omyłkowo nadany zakres klauzuli wykonalności został sprostowany postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 27 października 2011 r.; – postanowienie Sądu Najwyższego z 23 lutego 2012 r. w spr. IV CSK 520/11, wydane na skutek skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego w L.z 13 stycznia 2011 r. w spr. I ACa 636/10, którym Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na brak wyraźnie skonkretyzowanego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, obejmującego wykazanie, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzące poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, w sprawie zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd uznał, że te wniesionej skardze kasacyjnej wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania oparty został na przesłankach opisanych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 3 kpc, a Szczegółowa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala na stwierdzenie, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne lub zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych; w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania zarówno z przyczyn wskazanych skardze jak też z innych względów, Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu [art. 39813 § 1 kpc]. W takich okolicznościach sprawy, w dniu 31 marca 2015 r. Skarżąca M.C.[odpowiednio reprezentowana przez pełnomocnika, ustanowionego przez matkę małoletniej Panią J.C. jako przedstawiciela ustawowego] wniosła skargę na czynność egzekucyjną, w której zażądała uchylenia zaskarżonych czynności oraz wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego na czas trwania postępowania skargowego. Postanowieniem z [...] maja 2015 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarga została wniesiona przez osobę nieuprawnioną. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Strona pismem z 13 maja 2015 r. złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Po rozpatrzeniu zażalenia Minister Finansów postanowieniem z [...] maja 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Strona nie jest "zobowiązaną" w rozumieniu art. 1a pkt 20 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [Dz.U. z 2014 r., poz 1619, z późn. zm.] – Skarżąca nie jest bowiem osobą, która nie wykonała w terminie ciążącego obowiązku zapłaty należnych zobowiązań. Organ stwierdził, że skoro nie posiada ona statusu "zobowiązanej", to nie posiada w konsekwencji legitymacji do wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, gdyż prawo to przysługuje wyłącznie "zobowiązanemu". Na wskazane powyżej orzeczenie pismem z 15 czerwca 2016 r. Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: 1) art. 54 § 1 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [Dz.U. z 2014 r., poz 1619, z późn. zm.] i art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm., dalej "kpa"], w wyniku błędnej jego interpretacji i bezpodstawnego uznania, że Skarżącej nie przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego; 2) art. 18 oraz art. 23 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego przez odmowę wszczęcia postępowania i merytorycznego rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego przez organ powołany do nadzoru nad egzekucją administracyjną; 3) art. 54 § 1 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w wyniku niezastosowania tych przepisów i nieuznania Skarżącej za stronę postępowania egzekucyjnego, w sytuacji skierowania egzekucji do jej prawa majątkowego, co w oczywisty sposób wynika z wiary publicznej ksiąg wieczystych i stanu faktycznego; 4) art. 61a § 1 w zw. z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 18 i art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w wyniku błędnej jego interpretacji i niewłaściwego zastosowania do stanu faktycznego dotyczącego zajęcia egzekucyjnego nieruchomości. Uzasadniając powyższe zarzuty, Skarżąca podniosła, że jej związek z dłużnikiem wynika jedynie z umowy darowizny udziału w nieruchomości dokonanej w roku 2005, tj. sprzed daty powstania zobowiązań celno-podatkowych po stronie faktycznego dłużnika. Strona zauważyła, że w rozpoznawanej sprawie egzekucja dotyczy podmiotu niewymienionego w tytule wykonawczym, w tym przypadku właściciela udziału w nieruchomości, który nabył go w drodze darowizny od dłużnika, a ustawodawca w art. 54 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawęził uprawnienia materialno-prawnego do złożenia skargi na czynność egzekucyjną wyłącznie do zobowiązanego [dłużnika]. Argumentowała, że skarga na czynność egzekucyjną służy podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony. Zainteresowanym podmiotem w złożeniu skargi może być więc także osoba trzecia, która nie jest dłużnikiem, lecz nabyła prawo majątkowe od zobowiązanego i zachodzi ewentualność prowadzenia egzekucji z nabytego przez nią prawa majątkowego. Zdaniem Skarżącej, każdy wierzyciel, a następnie na jego wniosek organ egzekucyjny, jeżeli chciał wszcząć i prowadzić egzekucję z majątku osoby trzeciej, powinien legitymować się dwoma tytułami prawnymi: prawomocnym wyrokiem pauliańskim oraz tytułem wykonawczym skierowanym przeciwko dłużnikowi. Strona wywiodła, że krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną nie jest ograniczony tylko do dłużnika [zobowiązanego] i wierzyciela, ale przysługuje również innym osobom, a przede wszystkim właścicielowi prawa majątkowego, z którego ma być prowadzona egzekucja administracyjna. Skarżąca nabytego na własność od dłużnika, na podstawie umowy darowizny, prawa majątkowego w postaci udziału w nieruchomości nie utraciła wskutek skargi pauliańskiej i musi jedynie znosić egzekucję z tego prawa. Argumentowała, że skoro została zawiadomiona o dokonaniu wobec jej prawa majątkowego czynności egzekucyjnej, była uprawniona do wskazania wszelkich naruszeń dotyczących tego zajęcia egzekucyjnego, a jedynym środkiem procesowym dla niej w takim przypadku jest skarga na czynność egzekucyjną. Skarżąca stwierdziła, że Dyrektor Izby Skarbowej powinien merytorycznie rozpoznać zasadność skargi na czynność egzekucyjną. Zarzuciła, że Minister Finansów nie odniósł się do relacji prawnych, jakie zachodziły w przedmiotowej sprawie w związku ze skierowaniem egzekucji do majątku osoby niebędącej dłużnikiem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Istotę sporu stanowi kwestia, czy uprawnienie do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną przysługuje osobie niebędącej dłużnikiem, do której majątku skierowano egzekucję wobec wydania prawomocnego wyroku uznającego czynność prawną przysparzającą [umowę darowizny] za bezskuteczną wobec wierzyciela. W sprawie bezsporne jest, że umowa darowizny nieruchomości, dokonana na rzecz Skarżącej przez dłużników została uznana za bezskuteczną. Wydane zostały bowiem wyroki Sądu Okręgowego w L.oraz Sądu Apelacyjnego w L., które prawomocnie stwierdziły bezskuteczność tej czynności wobec Skarbu Państwa – Dyrektora Izby Celnej w B.P., a następstwem tego jest uznanie ich za wykonalne [nadanie klauzuli wykonalności], co także nie podlega już rewizji, wobec odrzucenia zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego w L.z 17 lutego 2011 r. w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności wyrokowi Sądu Okręgowego w L.z 25 października 2010 r. W ocenie Sądu, osobie trzeciej, wobec której uznano czynność prawną za bezskuteczną, nie przysługuje skarga na czynność egzekucyjną zajęcia przedmiotu tej czynności. Po pierwsze, w świetle art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Natomiast w myśl art. 54 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, a także podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku – skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Z powyższego przepisu wynika wprost, że osobie trzeciej – a taką przecież jest małoletnia M.C.– skarga na czynność egzekucyjną przysługuje tylko w związku z przewlekłością postępowania. Skarżąca nie jest przy tym zobowiązanym, tym bowiem pozostają dłużnicy, wobec których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, to jest Pani G. C. oraz Pan J. C.. Zgodnie z art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanym jest m.in. osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym – również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Skarżąca nie mieści się zatem w pojęciu zobowiązanego, co uprawniałoby ją do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. W tym znaczeniu zobowiązanym jest ten podmiot – ta osoba, która jest adresatem określonego, wymaganego zachowania [obowiązana do świadczenia pieniężnego lub niepieniężnego]. Osoba trzecia, która uzyskała przysporzenie – tak jak w tym wypadku na podstawie umowy darowizny – a następnie to przysporzenie, a dokładniej – czynność prawna do niego prowadząca została uznana za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela, nie jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca nie jest bowiem osobą, która nie wykonała w terminie ciążącego na niej obowiązku zapłaty należnych zobowiązań pieniężnych – tymi są Pani G. C. oraz Pan J. C.. Po drugie, Sąd zauważa, że w sprawie wierzyciel dysponuje prawomocnym, niepodlegającym żadnej rewizji wyrokiem Sądu Okręgowego w L.oraz Sądu Apelacyjnego w L., które stwierdziły bezskuteczność czynności darowizny nieruchomości dokonanej przez dłużników na rzecz małoletniej M.C.wobec Skarbu Państwa – Dyrektora Izby Celnej w B.P. Wierzyciel uzyskał też tytuł wykonawczy, pozwalającym na egzekucję z tego składnika majątku. Istotą skargi pauliańskiej jest uzyskanie stanu, że dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela czynność prawna, jest uznana za bezskuteczną wobec tego wierzyciela. Skarga na czynność egzekucyjną złożona w imieniu Skarżącej w istocie zmierza do zakwestionowania opisanych wyżej tytułów w postaci prawomocnych wyroków Sądu Okręgowego w L. oraz Sądu Apelacyjnego w L.. Kierunek argumentacji prezentowanej w skardze do Sądu, a wcześniej w pismach Skarżącej [skardze na czynność egzekucyjną, zażaleniu na postanowienie] wskazuje, że Skarżąca zmierza do zakwestionowania tych orzeczeń i spowodowania, że na ich podstawie nie może być prowadzona egzekucja. Tymczasem wyroki te są prawomocne, wykonalne i definitywnie rozstrzygają w przedmiocie skargi paulińskiej, uznając czynność darowizny nieruchomości na rzecz Skarżącą za bezskuteczną w stosunku do Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Dyrektora Izby Celnej w B.P. Wreszcie – istotą skargi pauliańskiej jest, że jej uwzględnienie nie unicestwia czynności, której ona dotyczy, lecz że dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela czynność prawna jest wobec tego wierzyciela bezskuteczna, a w konsekwencji wierzyciel może się zaspokoić ze składnika majątkowego stanowiącego przedmiot czynności uznanej za bezskuteczną. Oznacza to, że wobec tego składnika wierzyciel może skutecznie prowadzić egzekucję, tak jakby czynność prawna nie miała miejsca. Zaskarżona czynność zachowuje zatem ważność, ale – jedynie w stosunku do wierzyciela, który skutecznie wystąpił ze skargą pauliańską – jest ona bezskuteczna. Natomiast w relacjach z innymi osobami, w szczególności między dłużnikiem a osobą trzecią, która uzyskała korzyść majątkową, oraz w stosunku do innych podmiotów czynność pozostaje skuteczna [bezskuteczność względna]. Tym samym, nie sposób podzielić argumentu Skarżącej, że prowadzenie egzekucji w stosunku do nieruchomości, co do której stwierdzono dokonanej darowizny za bezskuteczną naruszona została zasada wiary publicznej ksiąg wieczystych. Skoro zatem wierzyciel dysponuje prawomocnym, wykonalnym orzeczeniem uznającym czynność prawną darowizny na rzecz Skarżącej za bezskuteczną wobec niego, jest zatem uprawniony do prowadzenia egzekucji z przedmiotu tej darowizny. Skarga na czynność egzekucyjną, zmierzająca do zakwestionowania możliwości prowadzenia przez wierzyciela egzekucji z nieruchomości, co do której uwzględniona została skarga pauliańska nie może zatem służyć za instrument zwalczania tego skutku. Argumentacja Skarżącej zmierzająca do wykazania, że podmiotem zainteresowanym w złożeniu skargi na czynność egzekucyjną może być też osoba trzecia, która, mimo że nie jest dłużnikiem, lecz nabyła prawo majątkowe od zobowiązanego i zachodzi ryzyko prowadzenia egzekucji z nabytego prawa, pomija, po pierwsze – że w sprawie nie mamy do czynienia z nabyciem przedmiotu, do którego nietrafnie skierowano egzekucję, lecz z operacją w drugą stronę, to jest uznaniem dokonanej przez dłużnika czynności prawnej za bezskuteczną, po drugie zaś – że ochronie praw nabywcy przedmiotu, do którego niesłusznie skierowano egzekucję, służy żądanie wyłączenia przedmiotu spod egzekucji. Natomiast w myśl art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zasadny jest więc wniosek, że Skarżąca nie będąc zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [art. 1a pkt 20 tej ustawy], nie posiadała – w myśl art. 54 § 1 i 2 tej ustawy – legitymacji do złożenia skargi na czynność egzekucyjną, a skoro tak to organ zobligowany był do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie, co prawidłowo uczynił. W świetle treści powołanych przepisów, nie sposób też zgodzić się, by naruszony został art. 28 kpa, przewidujący, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. To przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie podają, komu i w jakim zakresie przysługuje skarga na czynność egzekucyjną. Minister Finansów, sprawujący nadzór nad egzekucją administracyjną w stosunku do organu właściwego do wykonywania tej egzekucji [art. 23 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji] prawidłowo utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie nie dopatrując się zasadności zażalenia Skarżącej. W sprawie nie została też naruszona, wyrażona w art. 7 kpa zasada legalizmu, skoro organy obu instancji zastosowały się do regulacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji nie znalazły potwierdzenia stawiane w skardze zarzuty naruszenia art. 54 § 1 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w wyniku błędnej interpretacji i bezpodstawnego uznania, że małoletniej M.C. nie przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego; art. 18 oraz art. 23 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie zasady legalizmu pozwalającej na odmowę wszczęcia postępowania i merytorycznego rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną organu przez organ powołany do nadzoru nad egzekucja administracyjną; art. 54 § 1 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w wyniku niezastosowania tych przepisów do stanu faktycznego objętego skargą na czynność egzekucyjną, w sytuacji skierowania egzekucji do jej prawa majątkowego, co wynika z wiary publicznej ksiąg wieczystych i stanu faktycznego; a także art. 61a § 1 w zw. z art. 28 kpa i art. 54 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w wyniku jego błędnej interpretacji i niewłaściwego zastosowania do stanu faktycznego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło