III SA/Wa 2131/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący W. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podał, iż od 2012 r. nie dysponuje żadnym dochodem. Utrzymuje się z pomocy rodziny. Wychowuje samotnie syna, gdyż była żona od roku mieszka w B. . Do majątku zaliczył zabezpieczoną przez prokuraturę i bank działkę oraz udziały w spółkach. Wśród wydatków wymienił alimenty w wysokości 4.000 zł, zaznaczając przy tym, że obecnie nie jest w stanie ich regulować. Dodał, iż koszty mieszkania pokrywa rodzina. Zablokowaniu uległ także rachunek bankowy. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie miał żadnych dochodów w 2015 r., a zatem nie złożył zeznania podatkowego za ten rok. Formalnie jest zatrudniony w jednej ze spółek, niemniej wynagrodzenie nie jest wypłacane. Wskazał, iż pomocy udziela mu ojciec oraz były teść. Pomoc ta przybiera formę gotówkową oraz rzeczową (wyżywienie). Skarżący nie otrzymuje bezpośrednio od matki dziecka środków na jego utrzymanie. Czasami otrzymuje ono słodycze z Niemiec oraz drobne kwoty od dziadka i cioci. Skarżący potwierdził, że jest udziałowcem w spółkach i pełni funkcję członka zarządu, jednak nie uzyskuje z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Podkreślił, że udziały te są zajęte lub niesprzedawalne. Skarżący zamieszkuje w domu byłej żony. Nie płaci czynszu, zaś za energię elektryczną płacą na zmianę jego ojciec i były teść. Skarżący przedstawił m. in. pismo w sprawie niezłożenia rocznych deklaracji, postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, postanowienia w sprawie środków zapobiegawczych, umowę majątkową małżeńską, wydruk z księgi wieczystej, wyciągi bankowe, zawiadomienia o zajęciu, tytuły wykonawcze. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, która usprawiedliwia przyznanie prawa pomocy. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza i zawartych w nim oświadczeń, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu tym przepisem i wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący przesłał co prawda szereg dokumentów, niemniej zamiast klarownie przedstawiać stan faktyczny, potęgują one wątpliwości w tym zakresie. I tak z jednej strony Skarżący twierdzi, że źródłem utrzymania jego i jego syna jest pomoc ojca oraz rodziny byłej żony, z drugiej strony twierdzenie to nie zostało poparte jakimkolwiek dowodem. Na temat tej pomocy wiadomo jedynie, że przybiera formę gotówkową oraz żywnościową. Poza oświadczeniem Skarżącego nie ma dowodu, który potwierdzałby lub uprawdopodabniał ten fakt. Z powyższego nie wynika także, że rodzina pomocy takiej rzeczywiście jest w stanie udzielić i to nieprzerwanie już od prawie czterech lat. Nic bowiem nie wiadomo na temat jej sytuacji majątkowej. Trudno przy tym uznać, iż dokumentem dostatecznie wspierającym przedstawioną argumentację jest przesłane przez Skarżącego "zdjęcie słoika z potrawą leczo przekazanego dla wyżywienia syna oraz 180 zł przekazane w gotówce na najpotrzebniejsze zakupy". Nie sposób nie zauważyć, iż na kwestie dokumentacyjne zwrócił już uwagę Sąd w wydanych wobec Skarżącego postanowieniach z 10 października 2016 r. w sprawach III SA/Wa 1723 i 1724/16. Wskazał mianowicie, że Skarżący – chcąc uprawdopodobnić lub udokumentować podnoszone twierdzenia, w szczególności w zakresie pomocy udzielanej mu przez rodzinę, mógłby oprzeć się chociażby na oświadczeniach darczyńców. Jednakże oświadczeń takich nie przedstawił. Zdaniem referendarza sądowego Skarżący mógłby także przedłożyć potwierdzenia przelewów, z których wynikałoby, że istotnie ojciec i były teść "płacą na zmianę" za energię elektryczną. W rezultacie oświadczenie Skarżącego o pomocy finansowej jawi się jako gołosłowne. Tym bardziej, że trudno uwierzyć, by Skarżący egzystował wyłącznie dzięki pomocy ojca oraz rodziny byłej żony. Z akt sprawy wynika bowiem, iż swego czasu pełnił on w kilku spółkach funkcję członka zarządu, w kilku też jest udziałowcem, co sugeruje, że Skarżący posiada szczególne kwalifikacje oraz bogate doświadczenie zawodowe. Stąd też dość niewiarygodnie brzmią jego oświadczenia o pozostawaniu od prawie 4 lat bez pracy i egzystowaniu, dzięki wsparciu rodziny. Jakkolwiek rezygnacja z działalności zarobkowej - choćby dorywczej jest indywidualną sprawą Skarżącego i nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena dokonanego przezeń wyboru, to jednak brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w sytuacji nieusprawiedliwionego niewykorzystywania możliwości zarobkowych, jak i niepodejmowania działalności zarobkowej (por. postanowienie NSA z 16 lipca 2015 r., I OZ 672/15). Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Skarżący był całkowicie, czy też częściowo niezdolny do pracy. Jeśli zatem Skarżący posiada możliwości zarobkowe, to próbę przerzucenia ciężaru kosztów powstałych w związku z prowadzonym przezeń postępowaniem sądowym - na współobywateli, należy ocenić negatywnie. Co ciekawe w piśmie skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. , a datowanym na dzień 28 września 2015 r. jako źródło utrzymania Skarżący wskazał obok wsparcia rodziny, także oszczędności. Oświadczenie to stoi w ewidentnej sprzeczności z zawartymi w piśmie z 19 sierpnia 2016 r. twierdzeniami o braku od października 2012 r. jakichkolwiek dochodów i utrzymywaniu się "od 3,5 roku ... z pomocy rodziny". W konsekwencji uznać zatem należy, iż Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.