III SA/Wa 2137/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł Skarżąca M. W. zwróciła się pismem z dnia 5 stycznia 2008 r. o zwolnienie z opłaty sądowej, argumentując, iż utrzymuje się z renty mamy B. W. (531 zł), która jest schorowana i wymaga stałej opieki. Skarżąca nie jest nigdzie zatrudniona, co więcej z uwagi na trudną sytuację na rynku pracy nie ma żadnych możliwości znalezienia pracy. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przesłała wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczyła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powtórzyła argumentację przytoczoną w powołanym wyżej piśmie. Dodała iż poza mieszkaniem nie posiada żadnego majątku. Do formularza Skarżąca dołączyła pismo, w którym wyjaśniła, że w 2007 r. z tytułu renty chorobowej otrzymała 6.693,60 zł, zaś ze świadczeń z pomocy społecznej 962,40 zł (dodatek mieszkaniowy). Jako przyczynę braku zatrudnienia Skarżąca wskazała brak zawodu - ukończyła bowiem liceum ogólnokształcące. Wyjaśniła, że darowizna od matki (ok. 37.000 zł) przeznaczona została na zakup mieszkania w P., a pozostała suma rozdysponowana na egzystencję (zakup mebli do nowego mieszkania, remont mieszkań, łazienki oraz lekarstwa dla matki). Skarżąca nie posiada rachunku bankowego. Nie posiada ani nie zbyła w ciągu ostatnich dwóch lat ruchomości lub nieruchomości o wartości powyżej 10.000 zł. Skarżąca dołączyła kopię przekazu pocztowego, PIT-40A za lata 2005-2006 matki B. B., kopię decyzji o ponownym ustaleniu wysokości renty, decyzję o przyznaniu Skarżącej dodatku mieszkaniowego, umowę sprzedaży lokalu mieszkalnego, dwie informacje o wysokości opłat eksploatacyjnych za mieszkanie, cztery faktury za telefon, trzy faktury za energię elektryczną, sześć faktur dokumentujących zakup leków, kartę informacyjną leczenia szpitalnego matki Skarżącej, wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w S. o zarejestrowaniu Skarżącej jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Z akt sprawy wynika, że Skarżąca pozostaje na utrzymaniu matki, która pobiera rentę w wysokości 557,80 zł netto miesięcznie. Dodatkowo Skarżącej przyznano dodatek mieszkaniowy w kwocie 192,48 zł (do 31 stycznia 2008 r.). Jak wynika z przedłożonych rachunków - do kosztów bieżącego utrzymania należą: - opłaty za mieszkanie - 428,97 zł; - opłaty za energię elektryczną - średnio ok. 77 zł miesięcznie (466,90 zł za 6 miesięcy); - opłaty za telefon - średnio ok. 100 zł (404,33 zł za 4 miesiące); - koszty zakupu lekarstw - średnio ok. 72 zł miesięcznie. Koszty związane z opłatami i zakupem leków wynoszą zatem ok. 677,97 zł miesięcznie, co by sugerowało, że po ich poniesieniu oraz odjęciu kwoty dodatku mieszkaniowego do dyspozycji Skarżącej i jej matki pozostaje kwota ok. 72 zł. Gdyby zatem przedstawiony przez Skarżącą obraz sytuacji finansowej uznać za rzetelny, należałoby przyjąć, iż z kwoty tej zaspokaja ona potrzeby niezbędne do egzystencji dwóch osób. Tymczasem do tych tylko minimalnych zaliczyć należy koszty zakupu żywności, na który to cel - uwzględniając przeciętne ceny artykułów spożywczych oraz liczbę członków rodziny, potrzeba (minimum) kilkuset złotych miesięcznie (przy kwocie 72 zł dzienna stawka żywieniowa na dwie osoby wynosi ok. 2 zł). W tym stanie rzeczy za nieprzekonywujące uznać należy oświadczenie Skarżącej o braku innych - poza rentą matki - źródłach dochodu. Zwłaszcza, że nie wskazała ona, by w ponoszeniu bieżących wydatków uczestniczyły inne osoby lub też by z regulowania wymienionych wyżej opłat się nie wywiązywała. Tym samym Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Zaznaczyć jednocześnie należy, że niewykluczone, iż wyjaśnienie tych niejasności na dalszym etapie postępowania (sprzeciw) skutkować będzie odmiennym - od podjętego przez referendarza sądowego - rozstrzygnięciem. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.