III SA/Wa 2142/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych postanawia przyznać K.C. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, tj. w zakresie całkowitym W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł Skarżący K. C. zwrócił się o zwolnienie z kosztów sądowych. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczył, iż domaga się ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nieposiadającą żadnego majątku, ani oszczędności. W zamian za pomoc w utrzymaniu domu (przywiezienie opału, palenie w piecu) żona Skarżącego zapewnia mu wyżywienie. Żona jest pod stałą opieką lekarzy ([...]). Na jej utrzymaniu pozostaje jeszcze dwoje uczących się i dojeżdżających do szkoły dzieci. Żona jest właścicielką domu i 15 arów ziemi. Najstarsza córka Skarżącego pobiera zasiłek dla bezrobotnych. Łączny dochód pięcioosobowej rodziny wynosi 1.028,16 zł. Do wydatków związanych z utrzymaniem domu Skarżący zaliczył opłaty za energię (80 zł), telefon (43 zł), gaz (42 zł), bilety (107 zł), leki (100 zł) – łącznie 372 zł. Na żywność i opał pozostaje 656 zł. Dodatkowo żona Skarżącego zaciągnęła u znajomych pożyczkę na kwotę 2.300 zł gdyż nie starcza im na życie i bieżące wydatki. Do formularza Skarżący dołączył zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A., zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Z. o zarejestrowaniu Skarżącego jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, zaświadczenie tegoż urzędu pracy o zarejestrowaniu córki Skarżącego jako osoby bezrobotnej, zaświadczenie Urzędu Gminy A. że Skarżący nie jest podatnikiem podatku rolnego, leśnego, od nieruchomości oraz nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego, bilety miesięczne, odcinek przekazu pocztowego za styczeń 2008 r., zaświadczenie lekarskie, dwa zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o wysokości dochodu uzyskanego przez Skarżącego w latach 2005-2006. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). W pierwszej kolejności wskazać należy, iż co prawda w nadesłanym na wezwanie referendarza sądowego formularzu PPF Skarżący w rubryce 4 zaznaczył, że domaga się ustanowienia adwokata, niemniej jego wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy rozpoznał także w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, iż wiążące jest dla niego żądanie Skarżącego zgłoszone w tym zakresie w piśmie inicjującym niniejsze postępowanie, a przesłanym w dniu 3 stycznia 2008 r. Dopuszczalne jest bowiem rozszerzenie przez stronę zakresu wniosku w piśmie stanowiącym jego integralną część. Z akt sprawy wynika że źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny Skarżącego jest renta jego żony (597,46 zł brutto miesięcznie) oraz zasiłek jego córki (430,70 zł). Opłaty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (energia, telefon, gaz, bilety, leki) wynoszą łącznie 372 zł, co oznacza, że po ich poniesieniu na "żywność i opał" pozostaje kwota 656 zł. Dane te dają podstawy do przyjęcia, że Skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych oraz wynagrodzenia względem wybranego przez siebie profesjonalnego pełnomocnika. Stąd też zasadne jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. O trudnej sytuacji materialnej rodziny Skarżącego świadczy również fakt, iż korzysta ona ze świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłków celowych i okresowych oraz zasiłków rodzinnych. Dodatkowo – z uwagi na niewystarczające dochody – żona Skarżącego zaciągnęła u znajomych pożyczkę na kwotę 2.300 zł z przeznaczeniem uzyskanych w ten sposób środków "na życie i bieżące wydatki". Przyznanie Skarżącemu prawa pomocy we wskazanym wyżej zakresie podyktowane jest także realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do kontroli przez niezawisły sąd wydanego w stosunku do niego aktu z zakresu administracji publicznej bez nieuzasadnionej zwłoki, która kontrolę tę może uczynić iluzoryczną. Żadne zatem ograniczenia natury finansowej nie mogą zamykać Skarżącemu dostępu do sądu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.