III SA/Wa 2142/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.R. od postanowienia Starszego referendarza sądowego z 8 listopada 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie - Postanowieniem Starszego referendarza sądowego z dnia 1 września 2017 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2016 r. odmówiono Skarżącemu – R.R. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na złożenie niewiarygodnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, w którym ujawniono wydatki znacznie przekraczające zadeklarowane dochody. Po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (wyrok z dnia 30 sierpnia 2017 r.) Skarżący – R.R. ponownie zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to ciężką sytuacją materialną i osobistą. Wskazał, że zamieszkuje wraz z żoną i dwójką dzieci. Źródłem utrzymania żony jest dochód z umowy zlecenia wynoszący ok. 1000 zł. Wśród wydatków wymienił wodę, gaz, energię, śmieci, telefon, leki, ubrania, paliwo i żywność – łącznie 1.680 zł. Do majątku zaliczył 1/6 udziału w domu oraz nieruchomość rolną. Oświadczył, że nie pobiera świadczenia 500+, nie posiada też rachunku bankowego. Skarżący przedłożył informacje PIT-11, zaświadczenie o wysokości obrotu. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych informacji Skarżący przesłał jedynie trzy dokumenty tj. zaświadczenie o wysokości obrotu oraz dwa formularze PIT-11. Postanowieniem z 8 listopada 2016 r. Straszy referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zdaniem referendarza sądowego, Skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej. Przede wszystkim nie wyjaśnił kwestii finansowania bieżących wydatków, ani też nie udokumentował w odpowiedni sposób ich wysokości. Referendarz Sądowy podkreślił również, iż w trakcie poprzedniego postępowania w przedmiocie prawa pomocy, toczącego się w 2016 r. Skarżący wskazywał, iż jego żona nie jest nigdzie zatrudniona, natomiast w toku przedmiotowego postępowania złożył zaświadczenie o wysokości obrotu, z którego wynika, iż w 2016 r. złożyła ona zeznania podatkowe PIT-28 z wykazanym przychodem w wysokości 28 800 zł W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym ustaleniu, że Skarżący nie wykazał okoliczności wyjątkowych a przemawiających za jego trudną sytuacją finansową, a złożone przez Skarżącego dokumenty i przedstawione okoliczności nie dowodzą tego stanu rzeczy i tym samym Skarżącego stać jest na uiszczenie kosztów sądowych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), poprzez jego niezastosowanie. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący argumentował, że we wniosku w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości wykazał, że nie stać go na ponoszenie kosztów sądowych w jakiejkolwiek części. Skarżący nie zgodził się z oceną, że mimo ogromnych kosztów utrzymania stać go na poniesienie kosztów sądowych. Podkreślił, że odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwia mu obronę jego konstytucyjnych praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., uwarunkowanie jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że spełnia przesłanki o którym mowa w tym przepisie tj. wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie rozpoznający wniosek Skarżącego referendarz uznał, że oświadczenie Skarżącego o stanie rodzinnym i majątkowym nie pozwala na ocenę rzeczywistej kondycji finansowej skarżącego i jego rodziny . Jak wynika z bowiem z oświadczeń Skarżącego źródłami utrzymania jego rodziny jest dochód ze stosunku pracy w wysokości 1464 zł, obciążony zajęciem komorniczym oraz dochód żony z tytułu umowy zlecenia w kwocie 1000 zł . Z kolei stałe wydatki w łącznej kwocie 1680 zł to: opłata za energię elektryczną – 200 zł, opłaty za gaz – 120 zł, wodę – 200 zł, śmieci – 60 zł, leki – 50 zł, , ubrania - 100 zł., paliwo – 50 zł, żywność – 200 zł, telefon – 200 zł. Skarżący nie udokumentował jednak ww. wydatków stosownymi dokumentami, ani też nie wykazał jaką część wynagrodzenia otrzymuje po potrąceniu kwoty zajęcia komorniczego. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego nie przedłożył również dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanego wynagrodzenia oraz wyciągów z rachunku bankowego swojej żony. Wreszcie, jak słusznie podkreślił referendarz sądowy, Skarżący złożył zaświadczenie o wysokości obrotu uzyskanego przez żonę w 2016 r., pomimo iż w poprzednim postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy utrzymywał, iż żona w tym okresie pozostawała nie zatrudniona, co w istocie uniemożliwia zweryfikowanie jakimi środkami faktycznie dysponuje rodzina skarżącego. Zdaniem Sądu, stanowisko referendarza sądowego, co do nieprzedstawienia w sposób rzetelny sytuacji finansowej i rodzinnej przez Skarżącego, uznać należy więc za prawidłowe. Odnosząc się z kolei do argumentacji zawartej w sprzeciwie zauważyć należy, że wbrew tej argumentacji referendarz sądowy nie uznał, że Skarżący posiada środki na poniesienie kosztów sądowych. Referendarz sądowy przyjął natomiast, że sposób w jaki Skarżący przedstawił swoją sytuację finansową uniemożliwia ocenę rzeczywistej kondycji finansowej jego rodziny. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jak wskazano powyżej, ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do sądu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.). Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Skoro w rozpoznawanej sprawie Skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w której się znajduje wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym uzasadnia przyznanie Skarżącemu prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie