III SA/Wa 2149/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]marca 2017 r. nr [...]w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe 2011 r. postanawia 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący – S. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść wydatku na wpis od skargi w kwocie 55.153,27 zł oraz od drugiej skargi w kwocie 73.139,43 zł, tj. łącznie w wysokości 128.292,70 zł. Skarżący argumentował, że jego jedynym źródłem dochodów jest indywidualna działalność gospodarcza. Nie jest ona jednak źródłem, z którego mógłby on opłacić skargę, nie generuje ona bowiem spodziewanych zysków. Skarżący ponosi znaczące koszty związane z opłatami leasingowymi oraz dzierżawami, które są niezbędne do prowadzenia ww. działalności. W ostatnich dwóch latach skarżący uzyskuje straty z prowadzonej działalności. Na utrzymaniu skarżącego jest też jego ojciec, na rzecz którego, został zobowiązany do opłacania alimentów. Skarżący nie może sprzedać posiadanej nieruchomości, aby zapłacić wpis sądowy. Wpisana jest bowiem na niej hipoteka banku. Na jej nabycie zaciągnięto kredyt w wysokości 218.000 zł. Skarżący zwracał się do rodziny o pożyczkę w celu sfinansowania kosztów skargi. Nikt jednak nie był w stanie pożyczyć mu wymaganej sumy. Skarżący nie ma również możliwości zaciągnięcia pożyczki komercyjnej, nie posiada bowiem zdolności kredytowej. W celu finansowania bieżących potrzeb działalności zaciągnął już bowiem szereg pożyczek na łączna kwotę 600.000 zł, których termin spłaty przypada na 2020 i 2021 r. Z oświadczeń skarżącego wynika, że zamieszkuje wspólnie z ojcem i trzema braćmi. Posiada dom mieszkalny o pow. 120 m² (kredyt) oraz nieruchomość rolną o pow. 1.60 ha o wartości ok. 40.000 zł. Skarżący posiada 5.000 zł oszczędności oraz udziały w S. Sp. z o.o. – 5%. Posiada również wierzytelności w O. Sp. z o.o. na ok. 125.000 zł – bezskuteczne postępowania komornicze od czerwca 2016 r. Skarżący posiada ponadto: ciągnik siodłowy volvo z 2011 r. – leasing (rata 2.000 zł brutto), samochód cysterna scania z 2009 r. – leasing (rata 12.000 zł brutto), naczepa cysterna z 2003 r. – dzierżawa (czynsz 4.000 zł netto), cysterna man z 1998r. – dzierżawa (rata 4.000 zł netto) Poza spłatą rat związanych z leasingiem i dzierżawą skarżący spłaca trzy pożyczki do Banku [...], w których raty wynoszą odpowiednio: 1.900 zł, 4.000 zł, 5.900 zł. Koszty utrzymania domu skarżący określił na kwotę 1.200 zł. Ponadto spłaca kredyt na dom, którego rata wynosi 1.200 zł. Wydatki na wyżywienie to 1.000 zł. W toku postępowania skarżący nadesłał szereg dokumentów obrazujących jego sytuację finansową, w tym: zeznania podatkowe i bilans za 2016 r., deklaracje VAT-7 dotyczące 2017 r., wyciągi z rachunków bankowych, dokumenty dotyczące zajęcia nieruchomości i ruchomości posiadanych przez skarżącego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania kosztem sądowym jest wpis od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 55.154 zł. Co równie istotne, w równoległej sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2094/17 wpis wynosi 73.140 zł. Łącznie więc koszty sądowe obciążające skarżącego to 128.294 zł. W ocenie referendarza sądowego, porównanie wysokości ciążących na skarżącym kosztów sądowych z jego sytuacją finansową, uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi. Jednocześnie, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja finansowa przedstawiona i udokumentowana przez skarżącego nie uzasadnia zwolnienia go od kosztów sądowych w całości. Jak wynika z akt sprawy skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która stanowi jego jedyne źródło utrzymania, przy czym przychody uzyskiwane z tego tytułu są naprawdę znaczące. Za 2016 r. przychody te wyniosły ponad 19 mln zł. Z kolei w 2017 r. (dane na koniec maja 2017 r.) przychody te wyniosły ponad 5,4 mln zł. Skarżący ponosi równocześnie bardzo wysokie koszty prowadzonej działalności i ostatecznie generuje stratę z działalności (zob. zeznanie CIT-8 i bilans za 2016 r. oraz zestawienie zaliczki na rozliczenie roczne za maj 2017 r.), nie zmienia to jednak faktu, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest działalnością znacznych rozmiarów. O powyższym świadczą również obroty na rachunkach bankowych skarżącego. Przykładowo, w miesiącu czerwcu br., na jednym tylko z rachunków obroty te wyniosły ponad 90 tyś zł. Mimo, iż co do zasady tak wysokie przychody winny uzasadniać odmowę zwolnienia od kosztów sądowych w jakimkolwiek zakresie, niemniej jednak referendarz sądowy w niniejszej sprawie wziął pod uwagę specyfikę i konieczność miesięcznych obciążeń skarżącego. Przede wszystkim, jak wynika z nadesłanych dokumentów, skarżący obowiązany jest spłacać kredyt hipoteczny oraz trzy kredyty konsumpcyjne do banku PKO. Miesięczna wysokość tych rat to 13.000 zł. Skarżący spłaca również raty leasingowe oraz czynsz dzierżawy pojazdów niezbędnych do prowadzenia działalności. Łączne, miesięczne koszty z tym związane to 22.000 zł. Zaprzestanie ponoszenia powyższych kosztów przez skarżącego byłoby równoznaczne z wypowiedzeniem kredytów i umów, a w konsekwencji uniemożliwiłby dalsze prowadzenie działalności. Referendarz sądowy zauważa również, że z nadesłanych deklaracji VAT- 7 za poszczególne miesiące 2017 r. wynika, że wartość wykazanych na tych deklaracjach dostaw towarów jest bardzo zbliżona do wysokości ponoszonych za ten sam okres wydatków na nabycie towarów i usług. Tym samym w znacznej części osiągane obroty przeznaczane są na wydatki (nabycie towarów i usług) niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto, jak wynika z nadesłanych dokumentów, w stosunku od skarżącego wszczęto postępowanie egzekucyjne w związku z zaległościami alimentacyjnymi na rzecz ojca. Skarżący jest zadłużony i nie posiada zdolności kredytowej. Tym samym, uwzględniając skomplikowaną sytuację finansową skarżącego, referendarz sądowy postanowił zwolnić go od wpisu od skargi ponad kwotę 10.000 zł. W ocenie referendarza sądowego (łączna kwota, którą skarżący będzie obowiązany uiścić w dwóch sprawach tj. 20.000 zł) nie przekracza jego możliwości finansowych. Jest ona porównywalna do wynagrodzeń zapłaconych przez skarżącego profesjonalnemu pełnomocnikowi (zob. wyciągi z rachunków bankowych). Takie rozstrzygnięcie zabezpiecza prawo skarżącego do sądu i nie skutkuje równocześnie przerzuceniem na Skarbu Państwa całości kosztów niniejszego postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.